Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

kulak

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

kulak

İletigönderen uydurmatik » 01 Eyl 2017, 23:42

Kökeni Eski Türkçe kulgak "kulak" olarak açıklanabiliyor ancak Fincede kuulla "duymak" (sondaki -a masdar ekidir) şeklinde bir fiilin bulunması Ural-Altay teorisi bakımından mühim bir tafsilat olabilir. Ayrıca Çuvaşça хӑлха (hălha) "kulak" ve Macarca hallni "duymak" (sondaki -ni masdar ekidir) şeklinde bir benzerlik de bulunuyor.
  • 0

uydurmatik
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 158
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: 11

Ynt: kulak

İletigönderen Oktay D. » 01 Eyl 2017, 23:57

Çuvaşça xǐlxa sözcüğü, zaten kulak sözcüğünüñ oradaki biçimidir. Bu sözcüğüñ *kul- gibi bir sözcükten gelmesi öñgörülmekte olduğundan Çuvaşçadan Macarcaya hall- olarak geçmiş olabilir, nitekim, ÇUvaşça Macarcaya çok fazla sözcük vérmiş bir dildir.

Öte yandan Finler ve diğer Ural boyları Türkleriñ hemen batısında bulundukları için onlarla sözcük alış vérişinde bulunmamız kaçınılmaz olacaktır. Yine de Fincedeki uzun /u/ Türkçe kulgak'taki kısa /u/ ile éşlemeyeceği için ya alıntı ya da tesadüf olduğu düşünülebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: kulak

İletigönderen uydurmatik » 02 Eyl 2017, 01:26

Oktay D. yazdı:Çuvaşça xǐlxa sözcüğü, zaten kulak sözcüğünüñ oradaki biçimidir. Bu sözcüğüñ *kul- gibi bir sözcükten gelmesi öñgörülmekte olduğundan Çuvaşçadan Macarcaya hall- olarak geçmiş olabilir, nitekim, ÇUvaşça Macarcaya çok fazla sözcük vérmiş bir dildir.

Öte yandan Finler ve diğer Ural boyları Türkleriñ hemen batısında bulundukları için onlarla sözcük alış vérişinde bulunmamız kaçınılmaz olacaktır. Yine de Fincedeki uzun /u/ Türkçe kulgak'taki kısa /u/ ile éşlemeyeceği için ya alıntı ya da tesadüf olduğu düşünülebilir.
İngilizce VikiSözlükte Fince kuull- ile Macarca hall-'ın aynı menşeden olabileceği söyleniyor. Dolayısı ile Çuvaşçadaki şeklin Türkçedeki ile aynı menşeden olması meselenin hilafına değildir.

Fincedeki uzun u meselesine temas etmişsiniz. İngilizce VikiSözlükteki menşe açıklamasına göre uzun ünlülü şekil kısa ünlülü şekilden sonra ortaya çıkmış: From Proto-Finnic *kuuldak, from Proto-Uralic *kule-; cognate to Hungarian hall and Ter Sami kullɨd.

Kelime alışverişi meselesinde ise şu sual sorulabilir: Eğer kelime alışverişi söz konusu ise neden Fincede duymak anlamına gelen fiilden kulak anlamında türetilmiş olan kelime (veya aynı kökten bu anlamda türetilmiş başka bir kelime) Fincede mevcut değil ve/veya Türkçeye neden kelimenin kökü olan kuull- geçmemiş? Bu diller arasında kelime alışverişinden ziyade tarihin çok eski devirlerinde bir menşe birliği ihtimali olabilir.
  • 0

uydurmatik
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 158
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: 11

Ynt: kulak

İletigönderen Oktay D. » 02 Eyl 2017, 03:00

uydurmatik yazdı:İngilizce VikiSözlükte Fince kuull- ile Macarca hall-'ın aynı menşeden olabileceği söyleniyor. Dolayısı ile Çuvaşçadaki şeklin Türkçedeki ile aynı menşeden olması meselenin hilafına değildir.

Tek tek irdeleyelim.

Öñcelikle, Çuvaşçadaki şekil, hem biçimle hem sesle hem añlamla, hem de eñ öñemlisi tarihi olarak Türkçe sözcüğe denk çıkar. Bu koñudaki ayrıntılar için [Emine Ceylan, "Çuvaşça ÇOk Zamanlı Ses Bilgisi] bétiğine bakılabilir.

Öte yandan Macarca sözcük, Fince sözcük ile de denkse o halde ortada eñ az iki ana sözcük bulunuyor démektir:
İlk Türkçe *kulgak ve Ana Uralca *kule-

Şimdi siziñ savıñız, bu iki sözcüğüñ denktaş olduğu yönünde.

Bu iki sözcüğüñ birbiriyle ilişkisi için dört olasılık var.
1) ya Türkçeden Uralcaya geçmiş bir sözcüktür
2) ya Uralcadan Türkçeye geçmiştir
3) ya bunlar tesadüf şekillerdir
4) ya da Türkçe ile Uralca akrabadır.

İlk ikisiniñ olasılığını çürütemiyoruz (yazılı kaynaklar yok), üçüncüsünü ise kanıtlayamıyoruz (anca diğerleri çürütülürse kanıtlanmış olur).

Gériye kalan dördüncüsü ise tek bir sözcükle karar vérilecek bir şey değil. Olsa olsa büyük bir kuramıñ bir parçası olarak bu denklik öñerisi vérilir ancak bu kéz de bu savıñızı kanıtlamış olmazsıñız, tersine, bu savı başka bir savı kanıtlamak için kullanmış olursuñuz.

Eğer bu iki sözcüğüñ denkliğini kanıtlamak istiyorsañız, bu durumda öñce Türkçe ile Uralcanıñ gérçekten akraba olduğunu kanıtlamalısıñız. Anca ondan soñra buraya dönüp "e zaten bunlar akarabaymış, o halde *kulgak ile *kule- sözcükleri köktaş olabilir" diyebilirsiñiz.

uydurmatik yazdı:Fincedeki uzun u meselesine temas etmişsiniz. İngilizce VikiSözlükteki menşe açıklamasına göre uzun ünlülü şekil kısa ünlülü şekilden sonra ortaya çıkmış: From Proto-Finnic *kuuldak, from Proto-Uralic *kule-; cognate to Hungarian hall and Ter Sami kullɨd.

Vikisözlük'te Proto-Finnic *kuuldak sözcüğü var ve uzun ünlülü. Ancak Proto-Uralic altında girilmiş bir *kule- maddesi bulunmuyor. Ayrıntılarına bakamıyoruz. Bu yüzden ortada kısa ünlüden geldiğine dair bir kanıt bulunmuyor.

Sizinle aynı görüşte olan Starostin'iñ sözlüğüne baktığımda olayı kavrayabiliyoruz. Vikisözlük doğrudan bu sözlüğüñ savunduklarını almış, çünkü orada da Ana Uralca *kule- biçimi bulunuyor. Oysa Sammalahti, Uralca sözcüğü *kuuli- olarak kurgulamış. Starostin'in kısa u ile kurgulamasınıñ tek açıklaması, bu maddeyi Altayca ile birleştirebilmek. Oysa kısa ünlünüñ nasıl Ana Fincede uzunlaştığını açıklamıyor. Kaldı ki uzunuñ bazı dillerde kısalması ses bilgisi açısından daha doğru olurdu ama bu kez de Altayca ile birleşme olamayacaktı.

uydurmatik yazdı:Kelime alışverişi meselesinde ise şu sual sorulabilir: Eğer kelime alışverişi söz konusu ise neden Fincede duymak anlamına gelen fiilden kulak anlamında türetilmiş olan kelime (veya aynı kökten bu anlamda türetilmiş başka bir kelime) Fincede mevcut değil ve/veya Türkçeye neden kelimenin kökü olan kuull- geçmemiş? Bu diller arasında kelime alışverişinden ziyade tarihin çok eski devirlerinde bir menşe birliği ihtimali olabilir.

Hem Çuvaşçada hem géñel Türkçede *kulgak sözcüğünüñ olup *kul- sözcüğünüñ bulunmaması, aslında köküñ eñ az 2000 yıldır unutulmuş olduğunu gösterir. Çünkü Çuvaşça ile géñel Türkçe 2000 yıldır ayrılar. Bu durumda 2000 yıl öñce Ana Fince ile Çuvaş-Türk birleşimi olan İlk Türkçe arasında kul- sözcüğünüñ alıntılaması, soñra Türk dillerinde kul-'uñ unutulması ve ardından ÇUvaşçayla géñel Türkçeniñ ayrışması oldukça beklenen bir şey olacaktır.

Yine de uzun ünlü meselesi, böyle bir denkliği yadsıdığı gibi, alıntıyı da yadsıyor zaten. Bu iki sözcüğüñ tesadüfen böyle oldukları eñ usa yatkın görüneni.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

cron
Reputation System ©'