Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

-A sarı (-A doğru)

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

-A sarı (-A doğru)

İletigönderen ulduzéver » 08 Ağu 2017, 16:07

Divân-i Hikmette kullanılmış olan bu edât bugün Azerbaycan Türkçesinde ve Türkiye ağızlarında da aynı şekilde yaşamakta. Tarama'da sarı ve saru biçiminde.

Kökeni nedir, sar- "çevrelemek, ihâta etmek" eyleminden mi türemiş?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 398
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 265

Ynt: -A sarı (-A doğru)

İletigönderen Oğuzosis » 08 Ağu 2017, 20:32

Kimi Türk dillerinde örneği var. Ancak kullanım biçimleri farklı. Azericede yönelme halinden, Özbekçede yalın halden, Türkmencede ilgi halinden (uzun ünlü de var) sonra kullanılıyor. Kıpçak dillerinde hiçbir örneğine rastlamadım, başka edatlar var. Uygurcada da benzer bir şey olması lazım, emin değilim ama. Bir de Altaycaya bakacağım.
Her neyse, Türkmencede uzun ünlü bulunuyor, tekrar diyeyim.
Hemen Özbekçe "Vikilug'at"dan bir parçayı kopyalıyorum;
SARI
Etimologiyasi
SARI 'tomon', 'taraf'. Odamlar shoshib-pishib shahar s a r i yoʻl oldilar (Yo.Xaimov, M.Raqmon).

Qadimgi turkiy tilda 'tomon\ 'yoʻnalish' maʼnosini anglatgan bu soʻz asli ot turkumiga mansub boʻlib, sarï tarzida talaffuz qilingan (ДС, 488; ССТТН, I, 613); tURKiy tillarning keyingi taraqqiyoti davomida koʻ— makchiga aylangan; oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan:

sarï > säri. UTILda sari soʻzi negadir forscha deb taʼkidlangan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.
(b.k. va j.k. bilan) koʻm. 1 Maʼ-lum tomonga, tomon qarab. ◆ Insof sari baraka. Maqol.yash ◆ Axir, baliq ham suvga in-tiladi, koʻkat yorugʻlik sari boʻy choʻzadi. S. Siyoyev, «Yorugʻlik» . Avaz

Buna inanmıyorum ama anlamayanlar için küçük bir çeviri :) ;
SARI
Etimolojisi
Sarı "istikamet/yön/etraf", "taraf". "Adamlar alelacele şehre doğru yol aldılar" Yo. Haimov, M. Rahman.

Eski Türk dilinde "etraf", "doğrultu/yön" anlamını bildiren bu sözcük aslen ad grubuna mensup olup "sarï" şeklinde telaffuz edil(ir)miş (DS, 488; SSTTN, 1, 613). Türki dillerin sonraki gelişiminin devamında edata dönüşmüş. Özbek dilinde "a" ünlüsü "ä" ünlüsüne değişmiş. ï ünlüsünün sertlik belirtisi yok olmuş.

Sarï > sarı. Özbek dilinde(?)(?) "sarı" sözü niye Farsça diye belirtilmiş?
Özbek dilinin etimolojik sözlüğünün (1. cild) bilgilerinden faydalanıldı, Edebiyat listesi.
((?) ve (?) ile) (?). 1) Belirli tarafa, istikamete göre >> İnsaf(a) sarı (doğru) bereket (?), atasözüdür. >> Sonra, balık da suya atıldı, sebze (?) ışık(-a)/nur(-a) sarı (doğru) boy (vücudunu) salladı. S. Siyayev "Parlaklık/Nur", Avaz.

Köküyle ilgili bir şey demedi fakat artık Türkçeliğine inanabiliriz gibi geliyor bana :D . Yanlış çevirdiğimi düşündüğüm ya da anlamayıp çeviremediğim yerlere "(?)" koydum, bağışlayın.
  • 5

Oğuzosis
Oğuzhan Yavru
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 178


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

cron
Reputation System ©'