Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

émgek (émek), émge- (émek çekmek)

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

émgek (émek), émge- (émek çekmek)

İletigönderen ulduzéver » 28 Haz 2017, 17:25

Orta Türkçe émgek sözcüğündeki g harfi bugün düşmüşse de émge- eyleminin nasıl uyarlanacağına dair bir söz diyemiyorum çünkü önce kökeni belirlenmeli. Ém- diye bir eyleme [ki yazılı örñeği yoktur sanırım] -gE- eki getirilmiş olsaydı, émgek sözcüğünün bugün g harfi düşmezdi. Sanırım émig diye bir addan yapılmış olabilirkim o da bulunmamakta :)
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 430
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 280

Ynt: émgek (émek), émge- (émek çekmek)

İletigönderen birtancazin » 29 Haz 2017, 00:43

Eski anlamı zahmet, cefa demek.. Günümüzde de bu anlamlara yakın kullanılıyor..

Acı çekmek, emden emgemek denilse de emeklemek, emektar, emekçi, emekli sözlerinden de anlaşılacağı üzere zorluk çekmek, zahmet, cefa çekmek anlamı anlaşılıyor...

Örneğin.. Bu evde çok emeği var, sizin çok emeğiniz geçti, emekçi ustamızın deneyimi ve yolgösterciliği ile becerdik.....

Bu bakımdan acı çekmekten çok zahmet vermek anlamlarıyla korunmuş..

Kırgızcada da halen emgek olarak kullanılmakla birlikte emeklemek için boortoktoo deniliyor.

Bence emgek_emek sözcüğünün em (ilaç) ile ilgisi yok.. Emgemek / emmek biçiminde bir köke gidip ezmek ile yakınlığı düşünülebilir.


Örnek.. Çocuk askerde çok ezildi / çok cefa çekti...
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 260

Ynt: émgek (émek), émge- (émek çekmek)

İletigönderen Oktay D. » 30 Haz 2017, 11:32

İlginç bir kökenleme öñerisi olarak Niyanyan'ıñ bu sözcüğü em- "emmek" > emig "göğüs" > émge- "göğüs germek, zorluk çekmek" olarak düşünmesini gösterebilirim. Ancak kapalı e kısmında bir tutarsızlık görüyorum. Kaldı ki sözcüğüñ añlamı "göğüs germek" déğil "zahmet çekmek" hatta "acı çekmek".

Onuñ dışında bildiğim bir ém- eylemi yok.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7429
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3368

Ynt: émgek (émek), émge- (émek çekmek)

İletigönderen bilimdan » 25 Oca 2018, 18:09

EMGAK 'qiyinchilik’ (oz ishlatiladi). Roʻzgor emgaklari tugamas (Maqol).. Bu ot qadimgi turkiy tildagi 'mehnat’, 'mashaqqat’ maʼnosini ang-latgan eŋ otinung em shaklidan -gä qoʻshimchasi bilan yasalgan feʼlga (Devon, I, 281; DS, 172) -k qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ЭСТЯ, I, 273; Devon, I, 134; DS, 172): (eŋ > em + gä = emgä—) + k + emgäk.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild)

eñ "mihnet, meşakkat" + ga (isimden fiil) - k (fiilden isim).
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 159
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 59


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'