Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

kalı (nasıl, eğer)

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen ulduzéver » 13 Nis 2017, 10:39

ET ka (ne) soru sözcüğünden geldiği açıktır ancak eki nedir orada bilemedim niyekim iyelik bildiren eki ET ve KT döneminde lıg biçiminde idi

Doğrudan "eğer" anlamında kullanılabilir ancak Türkiye Türkçesine kalı mı yoksa › halı mı diye uuarlanmalı?

KB 213
Kalı mundağ erse bilip sözle söz,
sözüŋ bolsu közsüz karağuka köz
=
Eğer böyle ise bilerek söyle söz[ü]
Sözün gözsüz ve karağıya (köre) göz olsun

KBde nasıl anlamında kullanılmış ancak daha çok eğer anlamında kullanılmıştır
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen Oktay D. » 13 Nis 2017, 16:02

Gerçekte "nasıl" añlamındadır, eğer añlamı kendi başına yok aslında ama "nasıl ki" gibi bir kullanımla "eğer" gibi düşünülebilir.

+lı ekiniñ durumu bélirsiz benim açımdan. Bu koñuda eskiden bir başlık veya tartışma vardı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen ulduzéver » 13 Nis 2017, 17:43

ise varken eğer sözcüğüne karşılık aramak istemiyordum zaten ama kalı sözcüğünü olursa uyarlayalım diye başlığı açtım. Cümle başında eğer sözcüğü gerektiğinde ben öylekim diyorum. Bu da işte kalı sözcüğüne benzer bir mantıkladır. :)
  • 3

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen Oktay D. » 21 Kas 2018, 23:05

-mAlı kip eki de bu açıdan aynı durumda. Çünkü Eski Türkçede de bu ek -mAlı ile bitiyor, örneğin -mAlıg déğil. Bir de Eski Türkçe -gAlı ve -glı ekleri var: bargalı (varmak için), körgeli (görmek için), bétigli (yazıcı, yazan), ögli (düşünen). Eñ azından ikincisi ada geliyor: -g eki masdar ekidir. Öte yandan ikincisi -gA- étkinlik çatısınıñ yinelgen -l- çatısınıñ -ı ulacı olabilir, bir olasılık.

Eski Türkçede pek seyrek kullanılan addan ad yapan bir +li eki var, "birliktelik" añlamı taşıyor, "ile" gibi. Özellikle ikilemelerde bulunuyor. Örneğin edgüli ayıglı (iyisiyle kötüsüyle, iyi kötü olarak) gibi. Belli ki ada geliyor.

Yukarıdaki iki veya üç Eski Türkçe ek de ada geldiğine göre ve kalı sözcüğünde kesinlikle ka soru adılı söz koñusu olduğu için
ka (né?) > kalı (né ile? ne olarak?) > (nasıl?)
biçiminde ve añlamında évrilmiş olabilir.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen ulduzéver » 21 Kas 2018, 23:53

Oktay D. yazdı:Eski Türkçede pek seyrek kullanılan addan ad yapan bir +li eki var, "birliktelik" añlamı taşıyor, "ile" gibi. Özellikle ikilemelerde bulunuyor. Örneğin edgüli ayıglı (iyisiyle kötüsüyle, iyi kötü olarak) gibi. Belli ki ada geliyor.

O eki biz de kimileyin kullanırız.
Hesenli Yusuflu gétdik dağa.

Bir de ayıg sözcüğü nedir nasıl uyarlanır?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen Oktay D. » 22 Kas 2018, 01:47

Oğuzcadaki +li +li ikilemesi büyük olasılıkla +lXg +lXg ikilemesinden geliyor olsa gérek çünkü Eski Türkçede o da var: beglig bodunlug (beyli boylu).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen ulduzéver » 22 Kas 2018, 02:49

hasanlı yusuflu gittik dağa tümcesinde édgüli ayıglı ikilemesindeki gibi göründü baña.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: kalı (nasıl, eğer)

İletigönderen Kızıltürk » 16 Ara 2018, 15:05

Sonu -se, -sa ile biten cümlelerde ''eğer'' anlamında kullanılır:

kalı mundağ erse bilip sözle ''Eğer böyle ise sözü bilerek söyle''[KB]
  • 0

''Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."
-M.Kemal Atatürk-
Kızıltürk
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 177
Katılım: 30 Kas 2014, 11:33
Değerleme: 432


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'