Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

karın

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

karın

İletigönderen Kızıltürk » 26 Mar 2016, 15:35

Bugün karın kelimesinden bahsedeceğim. Ve etimolojisine dair analiz yapacağım.

Türkçeniñ tarihi dillerinde şöyledir:

ET., OT. karın "karın, mide" (Uyg., DLT, KB), AH. MA. IM. Hou. karın aa.

Türkçenin çağdaş dillerinde şöyledir:

Türkmence garın "karın, mide; döl yatağı", Özbekçe korin aa., Yakutça xarın, Çuvaşça xırăm aa.

******

Yanlış olan etimolojileri sunacağım ve onları değerlendireceğim. Sonra gereken ve doğru etimoloji ve malzemelerini sunacağım.

Bu kelime Sümerce agarin "döl yatağı" ile birleştirilmeye çalışılsa da bu, Németh'e göre yanlıştır.

Şçerbak, karın kelimesiniñ karı- kökünden getirmiştir. Ancak yanlıştır.

Doerfer de sadece karın kelimesinin; boyun, burun, erin kelimelerindeki -n ekiyle meydana geldiğini söylemekle yetinmiştir.

Bu denemelerin kaynakları için bknz. [Eren, TDES, s. 214]

Gülensoy, ise ET. (Uyg.) kar "omuz, kolun üst kısmı" + (ı)n diye açıklamıştır.[Gülensoy, KBS, s. 469]

Ancak yanlıştır. Anlamca uyuşmamaktadır.

Gelelim doğru etimolojik malzemelerine:

Ligeti, Türkçe karın kelimesini Moğolca karbisun "rahim" ile karbing "karın" ile birleştirmiştir.[Ligeti, NyK: 49, s. 235]

Joki de karın ile Türk dillerinde geçen karta "bağırsa, göden" kelimesiniñ yakınlığına dikkat çekmiştir.[Joki, LwSS, s. 166-167] Bknz. [1]

Ben şuna dikkat çekmek istiyorum. Evenkicede keri-mek "bağırsak, midenin parçası" kelimesi geçmektedir.[TMCD, 1, s. 453] Bu muhtemelen Ana Tunguzcada *kari-muk şeklinden gelmektedir.

Yani, karın kelimesi karı+n biçiminden gelebilir.

Sonuç olarak:

- Türkçe karın "mide, karın, bağırsak, rahim", karta "bağırsak, göden".

< Ana/İlk Türkçe *kar(ı) "mide, karın".

= Moğolca karbisun "rahim", karbing "karın".

= Tunguzca keri-mek "bağırsak" < *kari-muk.

< Ana Altayca *karı aa.

Dipçe:

[1]= Kazakça, Çağatayca, Kırgızca karta aa., Yakutça xarta aa.


Kaynaklar:

[Eren, TDES] = Hasan Eren, Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara, 1999.

[Gülensoy, KBS] = Tuncer Gülensoy, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Kökenli Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, TDK Yay., Ankara, 2007.

[Joki, LwSS] = A. Joki, Die Lehnwörter des Sajansamojedischen, 1952.

[Ligeti, NyK: 49] = L. Ligeti, "Mongolos Jövevényszavaink Kérdése", s. 190-271, Nyelvtudományı Közlemények: 49, Budapest, 1935.

[TMCD, 1] = A Comparative Dictionary of Tungus-Manchu Languages, Leningrad, 1975.
  • 0

''Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."
-M.Kemal Atatürk-
Kızıltürk
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 161
Katılım: 30 Kas 2014, 11:33
Değerleme: 404

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot] ve 6 konuk

Reputation System ©'