Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

buyur- > uyur- ?

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

buyur- > uyur- ?

İletigönderen Temirbek » 18 Nis 2008, 20:50

Dilimizde ilkses b 'ler yuvarlak ünlülerden önceyse yitebiliyor;

bol- > ol-  örneğimdeki gibi, buyur- "emretmek" > uyur- "uydurtmak, tâbi kılmak" olabilir mi?
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 25 Haz 2009, 17:21 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1127

Ynt: Buyur- > Uyur- (?)

İletigönderen uzunöykü » 18 Nis 2008, 21:45

Uyramak:Teslim olmak,tabi olmak oğraştığım(rastgeldiğim) yeri bir türlü anımsayamadım Uyran tebaa idi hatta, uyruk gibi.
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 20

Ynt: Buyur- > Uyur- (?)

İletigönderen Oktay D. » 27 Nis 2008, 10:58

uy- sözcüğü Eski Türkçede ud- olarak geçer, o da "izlemek, takip etmek, peşinden gitmek" añlamındadır[1]. Önseste b- yitimi Oğuz Türkçesiniñ geç dönemlerine deñk gelir. Bu yüzden buyruk ile uyruk tamamen farklı sözcüklerdir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7889
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4398

Ynt: Buyur- > Uyur- (?)

İletigönderen bensay » 28 Nis 2008, 14:23

Sayın Uzunöykü,

Sözünü ettiğiniz çalışma şu olsa gerek:

Uyurmak/Uyrumak : Hüküm(ranlık) altına almak, tabi kılmak, teslim almak/uyrumlamak (Buyurmak eylemliğinden türeyen “buyruk” sözcüğü örneksenerek, günümüz ses yapısıyla “uyruk” sözcüğünün de, günümüzde yitmiş ve yukarıdaki gibi anlamlandırılabilecek olan “uyurmak”  yitik eylemliğinden türediği düşünülmüştür. Yitirilmeseydi hangi sözcüklere ulaşılabileceği aşağıda uslamlanmıştır. Ayrıca; kuyruk sözcüğü için de, kuyurmak yitik eylemliğine ulaşıp, benzer bir uslamlama yapmak olasıdır.)

Uyrum                        : Hüküm
Uyrumlu                    : Hükümlü, mahkum
Uyrumcu                    : Hükümcü
Uyrumluk                  : Hükümranlık/hükümdarlık –bölgesi/alanı-
Uyra                            : Tebaa, halk
Uyruman                    : Hükümran, hükümdar
Uyrumanlık                : Hükümranlık, hükümdarlık
Uyrumacı                  : Hükümdar/hükümranlık yanlısı
Uyrulmak                  : Hükmedilmek, hüküm altına alınmak, mahkum edilmek/ uyrumlanmak
Uyrutmak                  : Tahakküm etmek, dikte ettirmek –zorla yaptırmak anlamında-/uyrutulamak
Uyrutum                    : Tahakküm
Uyrutu                        : Dikta, dikte
Uyrutuluk                  : Diktalık
Uyrutkan                    : Hükmedici, hükümran, tahakkümcü -nitelikte olan kişi-, diktatör/zorba ruhlu
Uyrutman                  : Tiran, zorba, diktatör
Uyrutmanlık              : Tiranlık, diktatörlük
Uyrutmal                  : Tirani, diktatöryal
Uyrutmacı                : Tahakküm/diktatörlük yanlısı olan
Uyrulman                  : Kendisine uyruk/ hükmüne tabi olunan, metbu
Uyrunmak                  : Hüküm(ranlık) altına girmek, teslim/tabi olmak
Uyrunu                      : Teslim(iyet)
Uyrun(u)cu              : Teslim olan kişi/uyrunman
Uyrunculuk                : Teslim(iyet)çilik/uyrunmanlık
Uyrungan                  : Teslimiyet eğiliminde olan
Uyrunganlık              : Teslimiyet eğilimindelik
Uyrunak                    : Hükmü altına girilen (teslim/tabi olunan) yer/düzen
Uyrundurmak            : Teslim almak
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2660
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1163


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 6 konuk

Reputation System ©'