Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

yarlığamak

Günümüzde kullanılmayan eski kavramlarıñ diriltmesi için yapılan çalışmaları, önerileri içerir.

yarlığamak

İletigönderen Temirbek » 19 Şub 2011, 19:27

Eski Türkçe yarlığamak "bağışlamak, affetmek"

Gerek "bağış" (Farsça) gerekse "af" (Arapça) yad kökenli oldukları için, Türkçesini hatırlatmak istedim. Türkler, Farsçadan "bağış"ı, Arapçadan "aff"ı alana dek böyle bir kavramdan habersiz değildi mâlumunuz.

Yunus Emre'nin Hak Çalab'ım adlı koşuğunu aktarayım;

"Hak Çalab'ım Hak Çalab'ım, Sencileyin yok Çalabım,
Günahlıyım yarlığagıl[1], Ey rahmeti çok Çalab'ım.

Ben eydürem[2] kim Ey Ganî, nedir bu derdiŋ dermânı,
Zinhar esirgeme beni, Aşk oduŋa yak Çalab'ım.

Gel kogıl[3] beni yanayım, baştan başa uşanayım[4],
O sevdiğiŋ Muhammed’e, olayım çırak Çalab'ım.

Ne yoksul-u baylardasın[5], ne köşk-ü saraylardasın,
Girdiŋ miskinler göŋlüŋe, edindiŋ durak Çalab'ım.

Kullar seniŋ sen kullarıŋ, günahları çok bunlarıŋ,
Uçmağıŋa[6] sal bunları, binsinler Burak Çalab'ım.

Ne ilmim var ne taatım, ne gücüm var ne kuvvetim,
Meğer seniŋ inâyetiŋ, kıla yüzüm ak Çalab'ım.

Yarlığagıl sen Yunus’u, bu günahlı kullar ile,
Eğer yarlığamaz isen, key[7] katı firak[8] Çalab'ım.
"


[/hr]

[1] "bağışla"

[2] eytmek < Eski Türkçe aytmak "demek, söylemek"

[3] "koy"

[4] uşanmak "Kırılmak, parçalanmak, ufanmak, dağılmak, kopmak, toz haline gelmek" (Tarama Sözlüğü - TDK)

[5] bay Eski Türkçe "zengin, varsıl"

[6] uçmag "Cennet"

[7] key "1. Çok, pek, gayet, pek çok. 2. İyi, iyice, hakkıyle. 3. Uygun, muvafık, münasip, lâyık, doğru, yerinde. 4. Büyük, muhteşem" (Tarama Sözlüğü -TDK)

[8] firak "Ayrılış, ayrılık"
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1161

Ynt: yarlığamak

İletigönderen bey-hadi » 23 Şub 2011, 01:22

Temirbek yazdı:Eski Türkçe yarlığamak "bağışlamak, affetmek"

Gerek "bağış" (Farsça) gerekse "af" (Arapça) yad kökenli oldukları için, Türkçesini hatırlatmak istedim.


bağış sözünə farscada indiyə dək bir kök bulunmamış. məncə böylə olabilir.
bağış: {< boş. boşuq < boşlamaq}. ötün. əfv. məğfirət.
bağışlamaq: bağşıtlamaq < boşğutlamaq. ötnüşütmək.
  • 0

Türkçe sapdal etimoloji sözlük

http://www.turuz.com
bey-hadi
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 289
Katılım: 14 Eki 2010, 11:42
Konum: Tebriz
Değerleme: 17

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 15 Ağu 2011, 23:05

Esenlikler;
Öncelikle  ''Bağışlamak'' Farsça bir sözcük değildir.Kesinlikle ''Türkçe''  bir sözcüktür. Farsi arkadaşlarım bana bu konuda çok yardımcı oldular.
Peki ''Yarlığamak'' sözcüğünün   İstanbul ağzındaki sesletimi nicedir? çünkü bu haliyle gerçekten çok kaba ulay çok sevimsiz buna bir umar düşünürsek daha iyi olur!   
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Bengitaşlarındili » 16 Ağu 2011, 22:52

Sn. Tumay, Atalarımızın birikimleri ile süzüp bize getirdiği bir söze kaba, sevimsiz dersek baştan ütülmüş olmayacak mıyız? Yarlığamak bence çok özlü, çok görklü, oldukça güzel bir söz.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 16 Ağu 2011, 23:22

Esenlikler;
Öncelikle beni yanlış anlamışsın kesinlikle öyle demek istemedim ben say oğur dilimizin ne kadar şiirsel  bir dil olduğunu sözcüklerimizin ne kadar uyumlu olduğunu söylemişimdir.Orda da yazdığım gibi ''daha güzel bir sesletimi yok mudur'''  diye sormuştum çünkü bilindiği üzere ''İyi'' sözcüğü bu güzelliğine ''edgü'' den dönüşerek gelmiştir.yine '' Ocumak'' da  ''Öcümek''  gibi ses varsıllığı  olan bir sözcüğe dönüşmüştür. ''Yarlığamak '' sözcüğü niye böyle bir gelişmeden geri kalsın ?
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Kuşhan » 17 Ağu 2011, 00:54

Bunun gelişme olduğunu nereden çıkardınız ki? "İyi" biçiminin "edgü"den güzel olduğunu neye göre söylüyorsunuz. Size göre güzel olması için "yarlığamak" sözcüğüne "yirliymek" diyerek sevimlileştirmek mi gerek?
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 17 Ağu 2011, 01:38

Öncelikle Türkçe Acun'daki en güzel dillerden biridir gerek sesletim gerekse içerdiği imceler olsun gerçekten çok taylan(kibar) bir dildir.    Bu birincisi  ikinci olarak  arkadaşlarımdan  söyleyim(diksiyon) dersi verenler  var.Demeli bu konuda bilgim var ulay Türkçe  sözcüklerin nice sesletilmesi gerektiğini ulay nasıl kullanılması gerektiğini biliyorum.Ayrıca sevimlileştirmek demişsiniz de Türkçe sizce sevimli bir dil değil mi :) bütün yad kişiler Türkçe'nin ne kadar ezgisel  bir dil olduğunu söylüyor.Bende bu kaygıyla böyle bir soru sormuştum sesletimi daha gökçe olamaz mı diye üçüncü olarak da şunu eklemek istiyorum evet  edgü den iyi ye geçiş bir gelişmedir Türkçe dönemlere ayrılmıştır.Bunu da Yazın bölümünde okuyan arkadaşlarımdan ulay okutmanlarından  biliyorum.Son olarak da şunu demek istiyorum  bu tür sesletimle ilgili soruları İtalya ulay Yunanistan da da soruyorlar bu bir ilk değil lütfen yanlışda anlamayın tartışmak için sormadım :)
Esenlikler :)
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 17 Ağu 2011, 02:01

Esen;
Bu sevimlileştirmek konusuyla ilgili bir nenler daha söylemek istiyorum.Ben arkadaşlarıma yeni bir söz öğretirken önce soruyorum kulağa nice  geliyor diye sonra deniyorum bakıyorum tümce içinde nasıl kullanıyorlar diye daha sonra söyleyim dersi veren arkadaşlarıma danışıyorum .Genelağda da paylaşarak  yaptığımız uzun bir araştırma sonucunda şöyle bir sonuca vardık.
''Üdik'' bildiğiniz üzere ''sevi ''demek sevi yi saybirey çok beğendi  ulay bu öztürkçe sözcüklere en karşı olan birey bile beğendi yalnız  üdik bir türlü  tutmadı. ''Üdik'' in sonundaki ''k''  imcesini attık uyu(ve) anında saybirey kullanmaya başladı yine kullanmayanlar oldu yalnız  bir elin parmaklarını geçmez.Demeli şunu diyorum  sözcüklerimizin kullanılmasını istiyorsak biraz sevimlileştiricez.Şimdi size soruyorum bir ''k'' için bu sözcük unutulup gitsemiydi?
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Kuşhan » 17 Ağu 2011, 14:10

Eski Türkçe sözcüklerin Türkiye Türkçesine geçerken geçireceği değişimlerin bir kuralı vardır. Kendi isteğimize göre bu "k" burda güzel durmadı onu atalım, şu "o" çok kaba onu "ü" yapalım diyemeyiz. Sözcükleri öyle gelişi güzel değiştirirsek sözcüğün yapısını bozmuş oluruz.
Ayrıca bir sözcüğü dile kazandırmayı için paşaların zevkine mi bırakacağız? Atalarımız niye bu güzel değil kullanmayalım dememişler? İlkokulda öğretilirse bu sözcükler hiç kimseye sevimsiz gelmez.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 17 Ağu 2011, 14:47

Esen;
Şimdi size de önen veriyorum  atalarımızın sözcüklerine bağlı kalmak istiyorsunuz  yalnız sizde taplarsınız bir toplumda yaşıyoruz uyu(ve) bu toplumun dilini  sürdürecek olan da  gençler.Bu nedenle onlarını oyunu(fikrini) almak  onlara danışmak sizce de daha doğru olmaz mı.Kurallara uyarak yapıyorum daha doğrusu yapıyoruz  daha önce de belirttiğim gibi söyleyim dersi verenlerle yapıyoruz bu çalışmayı hani gelişigüzel olsa neyse,demeli kendi isteğimize göre değil Türkçe' nin kurallarına göre yapıyoruz.Üstelik eğitim dizgimizi  biliyorsunuz nerde o kutlu günler ançıp yok .O yüzden buradayız ya.Gençler  ''üdi'' demenin  üdik e göre daha görklü olduğunu söylüyor  en önemlisi ise kullanılıyor bütün amacımızda bu değilmiydi. Atalarımızn sözcükleri  günyüzüne  çıksın istemiyormuyduk Oldu  işte ha bir k gitmiş ha y gitmiş n'olcak kullanılıyor :) Yaşasın! demeniz gerekir:)
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 17 Ağu 2011, 14:57

Esen;
Ayrıca eski Türkçe  son derece kabadır atalarımızn  sesletimiyle bizimki bir mi(Çağdaş Türkçe kat be kat daha gökçe kıyaslanamaz bile ) hem bu eski Yunanca içinde geçerli o da çok kaba  nerde  eski Yunancca nerde çağdaş Yunanca demeli dil yaşayan bir varlıktır kun gibidir diridir.Değme geçen yıl daha da güzelleşir işlenir bir de bu açıdan bakın ,öyünürüm :)
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Bengitaşlarındili » 17 Ağu 2011, 19:47

Sn. Tumay'ın yaklaşımında Hata görmüyorum. Dilin geçmişinde klan ve canlandırılmak istenen bir söz kimi zaman kulağı tırmalayabilir.
Sn Tumay,
Şu örnekler belki yardımcı olabilir;
Eski Türkçe Aytmaq>AnadoluTürkçesi Eytmek ( Demek)
Eski Türkçe Aylanmak>Anadolu Türkçesi Eylenmek ( Dolanmak, gezmek)
Eski Türkçe Sozlamaq>Anadolu Türkçesi Sözlemek/Söylemek
Eski Türkçe Çabıq ( Çapan, Koşan)>Anadolu Türkçesi Çevik

Anadolu Türkçesinde kalın ünlüleri inceleştirme eğilimi mevcut. Yarlığamak sözüne ne denli uygulanabilir bilmiyorum, Ama Yarlığamak yerine yerliğemek demek de mümkün, Bu tür bir ses değişmi alışılmadık bir şey değil.
Kaldı ki Özbek Türkçesinde Bizim kalın ünlü ile söylemeye alıştığımız bir çok sözü ince ünlü ile söylüyorlar, Yaşamak> Yashamoq ( Yeşemak) Yaşırmak (Gizlemek) >Yashirmoq ( Yeşirmak) gibi.
Şu anda Türk dilinin olanaklarını zorluyoruz. Yerliğemek denilebilir mi bilemiyorum. Türk halkının dil alışkanlıkları yol verir mi bilmiyorum, ama Türkçe bize yol veriyor, Yerliğemek biçimi  Yarlığamak sözünü daha sevimli göstermek için yapılabilecek son şey olsa gerek. Ötesine ise Türkçe izin vermiyor. Saygılar.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 17 Ağu 2011, 20:44

Esen;
Saynenden önce önen verdiğiniz için sağolun :) ''Yerliğemek '' biçimindemi olur bu değişim bilemiyorum. Söyleyimle(diksiyon) ilgilenen arkadaşlarım bu konuyla ilgileniyorlar. Ben size şunu sormak istiyorum eski Türkçe de sözcük içinde ''liğ''  biçiminde olupda değişime uğramış bir başka sözcük daha var mı ?
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: yarlığamak

İletigönderen D. Can Aktan » 18 Ağu 2011, 02:27

Yarlığamak sözcüğünüñ yarlık/ferman sözcüğüyle kökteş olduğunu düşünüyorum, o yüzden değiş(tiril)mesine karşıyım.

@Bengitaşlarındili;

aylanmak   

(nsz) hlk. Bir yerin çevresinde dolanmak.
Güncel Türkçe Sözlük
aylanmak   

1. Gezmek: Köy içinde biraz aylanalım. 2. Dönüp dolaşıp aynı yere gelmek, fırlanmak, devir yapmak: Güneş 365 günde aylanır. 3. Kuş dönerek uçmak. 4. İşte, yolda ağır aksak ilerlemek. 5. Ay aydınlığında durmak, kalmak.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü aylanmak   

Dönmek, devretmek.
Tarama Sözlüğü 1963
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 21

Ynt: yarlığamak

İletigönderen Tumay » 18 Ağu 2011, 03:59

Esen;
Gençlere soralım ayrımsadıysanız eğer hiç orta yaş yada yaşlı demiyorum çünkü gençler yürütecek bu işi hiçbiri beğenmiyor sövüyor  o ne lan diyorlar yapmayın Allah aşkına bu sözcüğün nesi güzel '' Yarlığamak '' ortadaki l, ğ söyleyişi bile çok yeğin :) çok gülünç ya bu yüzden değiştirilmesi şart! Günlük yaşamımızda kullandığımız hangi sözcüğe benziyor bütüşleyin(kabul) artık bu eski bir sözcük ulay sesletimini bile  daha bitirmemiş ,demeli kal(ham) o yüzden böyle kaba geliyor .Şunu da sormak istiyorum söyleyim(diksiyon)le ilgilendiniz bilginiz var mı? .Böyle kaba sözcüklerle bir yere varılamaz kullanılmaz.Ben aslında şunu merak ediyorum biz bu sözcük kullanılsın mı istiyoruz yoksa aman atalarımızın kullandığı gibi kalsınmı  istiyoruz eğer ikincisi ise üzülerek söylüyorum sözün Y si bile kalmaz  :s
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Soñraki

Dön Sözcük Diriltme Önerileri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 12 konuk

Reputation System ©'