Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Yır, Koşuk, Yırlamak

Günümüzde kullanılmayan eski kavramlarıñ diriltmesi için yapılan çalışmaları, önerileri içerir.

Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Temirbek » 20 Eki 2008, 22:10

[url=http://tdkterim.gov.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=yır]Yır[/url]

[url=http://tdkterim.gov.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=yırlamak]Yırlamak[/url]

[url=http://tdkterim.gov.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=koşuk]Koşuk[/url]
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1127

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Bengitaşlarındili » 28 May 2009, 21:58

Küğ sözü bildiğimce bugün Özbekçede şimdi de yaşamaktadır: (Kuy, okunuşu: Küy). Yine, bu sözün özge Türk dillerinde de Küy biçimi ile diri olduğunu bilirim. Küğ sözünün çağdaş biçiminin Küy olduğunu oylamam bundandır. Sözünü ettiğim Türk dillerinde bu söz, Anadolu Türkçesindeki şarkı, türkü sözlerine denk kullanılır. Özbekçede Kuylamoq (okunuşu: Küylemak) şarkı söylemek demektir. Türkiye Türkçesinde Yır sözünün şarkı, Yırlamak sözünün şarkı söylemek anlamında varlığını biliyorum. Onun için Küy sözünün Müzik anlamında işletilmesinden yanayım. Küylemek ise müzik yapmak anlamında kullanılabilir.

Müzik Küy, Şarkı( Şark+î) Yır sözü ile karşılandığında ulusal müzik türümüz olan Türkü ( Osmanlıca Turkî'den gelir) 'nün de adının Türkçeleştirilmesi gereğine inanıyorum. Türkü sözünün Türkçesi olarak Koşuk sözünün uygun olacağına inanıyorum. Koşuk sözü yazında bir tür olarak kullanılsa da, Koşma ve Koşuk biri biri ile denk sözlerdir. Koşma sözünün yazındaki Koşuk türünü de anlattığı kanısındayım. Koşuk sözünün yine Özbekçede şarkı anlamında kullanıldığını biliyorum. Koşuk Türkü anlamında kullanılarak bir Çağatay Türk diline yakınlık sağlanabileceği gibi, ulusal sözümüzü yeniden yormuş ve işletime koymuş oluruz. Sizler ne oylarsınız bilemem.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Gökbey » 28 May 2009, 22:23

Şöyle sonlandırabiliriz;

Koşuk : Şiir
Yır : Şarkı
Türksü : Türkü (Türkî)
Küğ (Küy) : Müzik
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1723
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 370

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen YİĞİT TULGA » 28 May 2009, 23:58

Uğrola,

Küy sözcüğünün Özbekçede kullanıldığını bilmiyordum. Anadolu ağzından "kığ" sözcüğünü duyup bir süre "müzik" için denemelik kullandım ancak sonradan gördüm ki "kığ" sözcüğünün başka bir anlamı da "keçi dışkısı" imiş. Bunu okuyunca önermekten caymıştım bu sözcüğü.
Kığış sözcüğünü de (kıyış kıyış, ses çıkarmak) görünce bunu kullandım. Şimdi görüyorum ki küy ile ilintili imiş tüm bu okuduklarım;

küy........müzik
küyüz(küğüz, küvüz)....müzik notası
küylemek.......müzik, şarkı söylemek
küyleşmek......karşılıklı şarkılaşmak
küye(küğe, küve)..............koro
küycük(küğcük, küvcük)..........nota
küyün (küğün, küvün)...........ezgi, melodi türünden sözcüklere karşılık olabilir.
küycü......müzisyen

gibi sözcükler türetilebilir, kendi anlamları (varsa) önerilenlerle çatışma yaratmayacaksa kullanımı sınanabilir.

Türkî (türkü) ......Türksü (Türksü>>türküsü>> türküs dönüşümü yaparak belki bu yolla Türkü'nün oluşumunu da dolaylayarak (dolayından, çevresinden dolaşarak) açıklayabiliriz. Böyle olasılarsak (olası duruma sokmak) Türkü demekte de sakınca görmeyebiliriz.)

Türksü.......Türkü
Koşuk, yır........şiir (Kırım tatarları yır sözcüğünü şiir için kullanıyorlar anımsadığım ilesiyle (kadarıyla) )
Küy...........müzik
Yır.............şiir, şarkı

Bunları ben de taplıyorum, kullanmayı gerendikçe (gerekli gördükçe) yazacağım, yazmaya özeneceğim. Bakalım ne çıkacak ortaya...

Uğrola
  • 0

En soñ YİĞİT TULGA tarafından 29 May 2009, 00:01 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen bensay » 29 May 2009, 14:01

Benim karşılamacalarımdaki durum:

Türkü: Koşma
Şarkı: Yır
Klip: Yırbetim
Şiir: Koşuk
Manzum: Koşuklama
Manzume: Koşuk/koşuklama

Esenlikler.
  • 0

En soñ bensay tarafından 29 May 2009, 14:26 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2624
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1129

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Baturalptürk » 29 May 2009, 15:54

Bana göre de "koşuk" şiir için kullanılmalıdır. Zaten TDK'nın sözlüğünde de aynen böyle gösteriliyor. "Yır" sözcüğü de Anadolu'da en çok şarkı,nağme anlamında kullanılır.

Koşma'nın Türkü için kullanılmasını doğru bulmuyorum. Birbiriyle iç içe olabilir. Ama aralarında fark var. Koşma zengin halk müziğimizin bir çeşididir.
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 59

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen bensay » 29 May 2009, 16:59

Belirttiğiniz ayrıntı gerçekte benim de usumu kurcaladıysa da bir çıkaryol bulamadığım için türkü için koşma genellemesini yaptım. Türkü için koşmaca desek olmuyor, koşmalama desek olmuyor, Türksel desek olmuyor, Türkçe desek olmuyor...?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2624
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1129

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Oktay D. » 11 Ağu 2009, 12:04

Türkcül "Türkî"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7854
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4330

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Türkeröz » 11 Şub 2013, 10:07

Hayatımda hiç yır sözünü duymadım. Yalnızca bulmacalarda şarkı için ır sözünü duydum. Ama halk ağzında kullanılan bir söz biliyorum ve bu yırın da onunla ilişkili olduğunu düşünüyorum. İşte;

çırmak   
Çığırmak, şarkı ve türkü söylemek
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

Gördüğünüz gibi çığırmak sözü halk ağzında yaygın olarak kullanılır. Bu yır sözünün de bununla ilgili olabilir ve en önemlisi de yır demek yerine çır, çığırı olarak yaşaması daha iyi bence.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2947
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 521

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Türkeröz » 29 Eki 2013, 21:44

TVT şarkı için yır sözünü seçmiş. Ancak bu alelacele alınmış bir karar bence. Çünkü yır sözü Türkiye Türkçesi'nde çığırmak eylemiyle, köküyle yaşıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2947
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 521

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Bi50likdaha » 30 Eki 2013, 01:42

Çığırmak yansıma bir sözcük.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 417

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen Oktay D. » 31 Eki 2013, 13:12

Türkeröz yazdı:TVT şarkı için yır sözünü seçmiş. Ancak bu alelacele alınmış bir karar bence. Çünkü yır sözü Türkiye Türkçesi'nde çığırmak eylemiyle, köküyle yaşıyor.

yır sözcüğü Eski Türkçe ır/yır < Ana Türkçe *hır sözcüğünden geliyor. Oysa çığır- sözcüğü çī kır- "/çıı/ sesi çıkarmak" sözünden geliyor. İkisi ayrık sözcükler.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7854
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4330

Ynt: Yır, Koşuk, Yırlamak

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 01 Eyl 2018, 02:07

Bir ozan (toyumdur amatörümdür ) olarak 1 yıldır kullandığım sözcükleri size vermek isterim.

Yır
Şiir

Yırsal
Şiirsel

Yırmak
Şiir yazmak

Yırbilim
Poetik, şiirbilim

Ozan
Şair

Karaozan
Halk şairi

Çır
Şarkı

Çırmak
Şarkı söylemek

Dörüt
Sanat

Koşuk
Nazım

Uyak
Kafiye

Seçki
Antoloji

Dizem, tartım
Ritim

Ezgi
Melodi

Yazın
Edebiyat

Çalav
Müzik

Çalavsallık
Müzikalite

Çalavbilim
Müzikoloji

Çalavbilimci
Müzikolog
  • 3

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 648
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456


Dön Sözcük Diriltme Önerileri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk

Reputation System ©'