Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

yav-

Günümüzde kullanılmayan eski kavramlarıñ diriltmesi için yapılan çalışmaları, önerileri içerir.

yav-

İletigönderen birtancazin » 19 Tem 2017, 23:02

Yavuz, yavan, yavru, yavlak, yazık, yağı, yaman, yanlış, yanılgı adları ile yavrımak, yavlamak, yazınmak, yanılmak eylemleri kökteş bir YA-'ya kökenlenmektedir.
Genel olarak geçmişten bugüne çirkinlik, yanılgı/hata, kötülük, günah, zayıflık, şiddet anlamları içermiştir.

Yavuz.. Güçlü, çetin, korkusuz, feci / eskiden kötü kimse, fena kimse
Yavan.. Tatsız, tuzsuz, yağsız, ham, katıksız olan yiyecekler / eskiden tatsız, kaba, kötü kokulu
Yavru.. Eskiden beri eş anlamlı
Yavlak..uğursuz, yabani / eskiden kötü, gaddar
Yazık... Günah, acıma ya da kınama ünlemi/ eskiden günah, hata
Yaman.. Karşı konulmaz, olağanüstü, alışılmadık, korkulan, şiddetli /eskiden fena, feci, kötü
Yas.. Matem / eski yaş. Kayıp, ziyan


Eylem olarak yalnızca yanılmak bulunmaktadır.

Eski örneklerden ayrıca yavınç (suç, günah), yavış ( zarar, ziyan) sözleri de bulunmaktadır.

Belirtildiği üzere bu eylemin başat ve köklü anlamsallığı yanılmak, hata etmek ile şiddet ve kötülük olarak görülmekte.

Kişisel görüşüm yavru sözünün bu kökenle ilgisi olmadığıdır, bu yüzden ayrı tutmak istiyorum. Yavaş, yavşak ile eş köklü olup zayıflık, ufaklık, acizlik belirten yavrı/yavır-mak biçiminde anlamca ayrık bir kökene iniyor olmalı.

Bu bağlamda: Yav-mak eylemi üzerinden işleterek şu sonucu elde edebiliriz.

Yavlamak: gaddarca davranmak, şiddetli davranmak, acımasızca kötülük etmek
Yavlak: Gaddar
Yazınmak: günah işlemek
Yanılmak: hata etmek
Yazık: günah
Yazıngan' günahkar

Dilimizde işleterek kazandıracağımız yavlamak ve yazınmak eylemleri gaddar, günah kavramlarını ve türevlerini karşılayacaktır.

Tüzede canavarca hisle adam öldürmek yerine yavlakça kişi öldürmek gibi...

Dilimizde yad kökenli bet, beter, berbat, fena, feci, çirkin gibi adlar yerine kötü, ayık, yavlak, iğrenç, yaman, yavuz, kılıksız vb. Karşılıklar yer bulabilir.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 05 Ağu 2017, 00:26 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı düzeltildi
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 260

Ynt: Yav_

İletigönderen Oğuzosis » 05 Ağu 2017, 00:19

Bunların hepsi galiba kısa ünlülü, kötü olmayı bildiren "ya-"ya gidiyor, bunu da ekleyelim :) .
  • 0

Oğuzosis
Oğuzhan Yavru
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 254
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: yav-

İletigönderen Oğuzosis » 05 Ağu 2017, 14:38

Küçük bir ekleme daha, yavuzun aslı "yalabuz" idi sanırsam. Yani bir "yav-" fiili olduğunu sanmıyorum.
  • 0

Oğuzosis
Oğuzhan Yavru
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 254
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: yav-

İletigönderen birtancazin » 06 Ağu 2017, 00:16

Kılavuz, albız, gürbüz, yavuz gibi eski sözcükler yapısal olarak eşdeğerli görünüyor.

Bence etken ek (Z)

Oflaz, haylaz, tıknaz, bağnaz, enez, ıraz, uz, barlas, semiz, kuduz gibi.

Tınaz, bediz...

Özetle belki de birbirinden özge ekler olabilir, R ile kökenlenebilir ayrık ekler de olabilir.

Obur, çakır / semiz

Ayırt etmek güç ancak eski bulgular, öteki lehçeler ve anlamsal işlevler açıklamakta yol gösterebilir.
  • 5

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 260


Dön Sözcük Diriltme Önerileri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

cron
Reputation System ©'