2. bét (Toplam 2 bét)

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 19:58
gönderen datadeveb
Eylemden eylem yapan ekler

-t
-ı, -i, -u, -ü

Örnek
uymak
uyumak
uyutmak

çapmak
çapımak
çapıtmak
çapıtak
çap(ı)tak


Anlamı güçlendiren diğer durum. Bütünleşik Eylem
çapmak + takmak

Anlam
1. Çapmaya takmış kişi
2. İçinde öfke birikimi nedeniyle, çapmak çapışmak takıntısı oluşan kişi
3. (kullanım sürecinde anlamlar yüklenir)

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 20:36
gönderen TürkçeSözlük78
-Ut eki eylemden eylem değil ad yapar.

aşmak +Ut > aşıt
kesmek +Ut > kesit
geçmek +Ut > geçit
anmak +Ut > anıt
denemek +Ut > denet
dikmek +Ut > dikit
taşımak +Ut > taşıt
yapmak +Ut > yapıt
yazmak +Ut > yazıt
yoğurmak +Ut > yoğurt
sarkmak +Ut > sarkıt
ölçmek +Ut > ölçüt
koşmak +Ut > koşut
kısmak +Ut > kısıt
dönmek +Ut > dönüt
...

Bu ortaç (önad-eylem, sıfat-fiil) eki Yeni Türkçe türetimlerde adlara da getirilmiştir. Bu ekin adlara gelmesi yanlıştır.

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 20:37
gönderen TürkçeSözlük78
Sizin durumunuzda dediğim gibi

çapmak +Ut > çapıt

oluyor ancak çapıt adından "çapıtmak" türetilemiyor. Olsa olsa çapıtlamak olur. O da ne demekse artık! ;D

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 20:39
gönderen TürkçeSözlük78
<< OTü çap- 1. sesli vurmak, 2. tez gitmek, dört nala at sürmek, akın etmek ≈ ETü çap- sesli vurmak, boya ve çamur vurmak

Not: ETü sadece "vurmak" ve "boya ve sıva vurmak" anlamlarıyla kaydedilmiş olup, "tez gitmek, akın etmek" anlamı Oğuzca ve türevlerine mahsustur. • TTü varyant biçim olan çarp- erken dönemden itibaren "vurmak" anlamını yüklenmiş, çap- ise "tez gitmek" anlamıyla sınırlanmıştır. • Fa çāpīdan "hızlı at sürmek, akın etmek" Türkçeden alıntı olmaldır.

Sözlükte çapmak eylemine bu açıklama yazılmış. Ben çapıt sözcüğünü "silâh"a benzettim. Çapmak (çarpışmak, vuruşmak, savaşmak) için kullanılan şey. Zırh yerine katlav ile savut diyordum zâten. Savut ve çapıt çok güzel bir ikili oluşturuyor. Belki silah yerine çapıt diyebiliriz.

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 20:45
gönderen TürkçeSözlük78
çaput
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
çapġut: al-ḥaşīya [pamuk dolgulu giysi]
TTü: "kundak bezi" [ Karacaoğlan, <1700]
ben de bildim şu dünyāya geldügim / tuzlandım da çapıtlara belendim
TTü: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
çapüt چاپوت: eski pambuk.
<< ETü çapġut örme giysi < ETü çap- vurmak? +Ut

→ çap-

Not: Karş. Çağ çapan/çapğan (a.a.). Kıpçakçada ve bazı Anadolu ağızlarında görülen çabata "örme pabuç, çarık" biçimi muhtemelen aynı sözcüğün varyantıdır. "Örme çarık" anlamında çaput sözcüğüne Anadolu ağızlarında rastlanır.

Bu maddeye gönderenler: cepken, sabo (sabotaj)

+Ut yapım eki gelince çapmaktan çapıt yerine çaput olmuş. Yanlış mı türettik ki? Böyle bir sözcük zâten varmış. :o

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 21:46
gönderen datadeveb
çap cap, cek cak çek çak bunlar işlek sesler. Ses anlama göre çaptak sözcüğünü

Dart (ingilizce) oyununda atılan küçük oklara bile verebiliriz. Çaptak iki sesi de aynı anda çıkarabiliyor. Kökende de vurmak, akın etmek anlamı var. Düşman anlamından uzaklaşır böylelikle... Klavye sesinden dolayı klavye ye de çaptak diyesim geldi :D

çaptakok
dart oyununda kullanılan ok

çaptak
çiğdem, çekirdek türlerinden bir tür adı olabilir (aynı ses neredeyse çıkıyor) çattak bile yazılabilir...


:D

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 18 Ara 2018, 22:46
gönderen TürkçeSözlük78
çap- +Ut > çapıt (çaput?)
çapıt (ad) +Ak > çaptak (çaput olsa da aynı sözcük türüyor, düşen ünlü değişecek, o kadar.)

Doğruya benziyor da +Ak eki ETü. küçültme ekidir.

Benim önerim:

Ağır makineli tüfekler (LMG) : çapıt
Hafif makineli tüfekler (SMG) : çaptak

Ek sözcük:

patla- +Ut > patlat?

patlayıcı içeren her silah [roketatar, bomba atar (grenade launcher)] : patlat?

Doğru türetim olup olmadığından emin değilim son sözcüğün.

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 20 Ağu 2019, 16:15
gönderen Yiğit98
Düşman sözcüğüne karşılık olarak 2 tane sözcük bulunmakta

Hasım:
1. Düşman
2. (bir dava, oyun ya da yarışta) karşıki, karşı taraf.

Yağı:
Düşman

Hasım sözcüğü akraba anlamına gelen hısım ile karıştırılmamalıdır.

Ynt: düşman

İletiGönderilme zamanı: 20 Ağu 2019, 16:21
gönderen Yiğit98
Hasım ile hısım arapça kökenli imiş. Kusura bakmayın