Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Oktay D. » 27 Tem 2013, 21:46

Eñ bilindik birtakım sözcükler için yérlikte hiç ayrı başlık olmadığını gördüm. Orada burada dağınık olarak, söz arasında yazılmış karşılıklar bulunuyor. Bunlardan birini daha başlık olarak kazandırma amacındayım.

Öneri ma kullanımlarım:

güç "zor":
Çok güç durumlarıñ üstesinden gelmişsin.

sarp
"mec. zor":
Sarp olaylar yaşıyorum ancak bunlar da geçecek
.

kañırt-
"zorlamak" [desc=ekši sözlükte çok kullanilip bu kušak için yayginlašmiš][1][/desc] :
Kardeşim şişeleriñ kapaklarını dişiyle kañırtarak açıyor.

gerekli
"zorunlu":
Okuldan soñra gerekli çerilik yapacağım için bu işe başlayamam.

ister istemez "zorunlu olarak":
Konuşmalarda ister istemez dile yérleşmemiş yad sözcükleri kullanırız.

kañırtılı "zorunlu":
Okulda bu yıl kañırtılı séçmeli bir ders olacak.

gereğinde "zorunda":
Kimseye gönderiniñ içinde né yazdığımı añlatmak gereğinde değilim!
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7363
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3243

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Bi50likdaha » 27 Tem 2013, 22:17

Şu kanırt-mak sözünü hep argo olarak kullanıyorduk ma hiç dikkat etmemiştim anlamının ne olduğuna :)
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 407

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Oktay D. » 27 Tem 2013, 23:38

Bi50likdaha yazdı:Şu kanırt-mak sözünü hep argo olarak kullanıyorduk ma hiç dikkat etmemiştim anlamının ne olduğuna :)

Özünde ağızlarda sık kullanılan bir sözcük olup gençleriñ kendi aralarındaki konuşmalara yansıyınca argoymuş gibi algılanmıştır. Örneğin, yardırmak/ardırmak (ilerilemek, yol tutmak) sözcüğü de böyle bir duruma sahiptir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7363
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3243

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Kuşhan » 28 Tem 2013, 03:39

Bir de çetin sözcüğü var. Bildiğim kadarıyla Azerbaycan'da da yaygın olarak kullanılıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Boraan » 28 Tem 2013, 09:51

güç : zor
gücemek : zorlamak
gücerli : zorunlu
gücerinde : zorunda
  • 0

En soñ Boraan tarafından 28 Tem 2013, 09:56 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1797
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Boraan » 28 Tem 2013, 10:07

zorunlu [Arın Sözlük]
zorunlu:

◊ gücənik. güclük. gücünlü. məcburi.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1797
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Boraan » 28 Tem 2013, 10:50

güç : zor
gücemek : zorlamak
gücünlü: zorunlu
gücünde :zorunda
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1797
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Bi50likdaha » 28 Tem 2013, 17:23

Kuşhan yazdı:Bir de çetin sözcüğü var. Bildiğim kadarıyla Azerbaycan'da da yaygın olarak kullanılıyor.

Çetrefilli sözcüğünün bir bağlantısı var mı bu sözcük ile çünkü kökeni belli değil tam olarak İ
"çetrefil   
sf. 1. Karışıklığı dolayısıyla, anlaşılması veya sonuca bağlanması güç: “Çetrefil siyasete aklım ermez.” -A. İlhan. 2. Yapı ve ses kurallarına aykırı kullanılan (dil): Onun çetrefil bir dili var. 3. Sarp, engelli ve engebeli (yer): “Bu engebeli, orasından burasından kayalıklı sel yataklarıyla kesilmiş çetrefil arazide, yönlerini bulmalarını kolaylaştıracak bir harita...” -A. İlhan."
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 407

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen birtancazin_ » 24 Ağu 2013, 01:09

Eski verilerden ornek alirsak....
Tültemek . Zorlamak
Tültenmek.zorlanma
Tültetmek.zor kullanmak zorla yaptirmak
Tültek. Zor. Zorlu
Cetin. Zorlu guc mesakketli
Kıyın. Zorlu guc mesekkatli
Güç.  Kuvvet enerji kavi takat
Közün. Enerji takat direnc dayanıklılık
Erk. Iktidar kudret muktedirlik
Erke. Is basarma gucu
Berk .saglam guclu sıkı....pek peklik pekistirmek
Zorluk. Güclük
Zoruna gitmek. Gücenmek
Mecbur.tültegen
Mecburiyet.tultegenlik
Yapmak zorundayim. Yapmaliyim yapmak gerek
Zorunda olmak. Mali eki ya da gerek ile kullanilmali ama tültenmek de kullanima sokularak eksiklik tumuyle giderilebilir
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen Sinekkaydi2 » 21 Kas 2014, 22:10

"Farkında,farkındalık"'da olduğu gibi "zorunda,zorundalık" olmalı değil miydi? Zorunluluk kurallı mı?

...zorunludur = ....zorundalığı vardır,zorundalık taşır.
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen bensay » 22 Kas 2014, 12:55

Ben aşağıdaki gibi bir karşılamaca yapmıştım, paylaşayım:

Zor: Güç, çetin
Zor: Güçlükle
Zor: Güçlük, güceme, gücem, yüküm
Zoraki: Gücemeyle, gücemlemeli
Zorda kalma: Güç durumda kalma, darda kalma, gücemede kalma
Zor gelmek: Güç/çetin gelmek, güçsünümlü gelmek
Zorla: Güçle, güçlükle, gücü gücüne, gücemeyle, gücün
Zorlama: Güceme, gücemleme, güceltme
Zorlama: Gücemeli, doğallık dışı
Zorlanma: Güçlük çekme, gücemlenme, güçsünme
Zorlantı: Gücemlenti, güçsüntü
Zorlaşmak: Güçleşmek, gücelmek
Zorlaştırmak: Güçleştirmek, güceltmek
Zorlayıcı: Güceyici, gücemleyici, güçlük verici, yükümleyici
Zorlu: Güç, gücemli, güçsünümlü, çetin, çekişmeli
Zorluk: Güçlük, gücemlik, çetinlik
Zoruna gitmek: Gücüne gitmek, gücenmek
Zorunda: Durumunda, yükümünde, öngerekiminde
Zorunlu: Yükümsel, öngerektirimli, öngerekimli, kaçınılmaz
Zorunluluk: Yükümsellik, öngerektirim, öngerekim, kaçınılmazlık
Zorun neydi: Gücemin neydi

gücemek, (gücemlemek)
1. Zorlamak, icbar etmek. 2. Güç duruma düşürmek, güçlük içinde brakmak.

Tarama Sözlüğü 1967

güceltmek
Güçleştirmek, zorlaştırmak.

Tarama Sözlüğü 1967

gücelmek
Güçleşmek, zorlaşmak.

Tarama Sözlüğü 1967


güçsünmek
(-i) hlk. Bir şeyin yapılması zor gelmek.

Güncel Türkçe Sözlük

güçsünmek
Bir şeyi güç saymak, zoruna gelmek.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2471
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 851

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen birtancazin » 18 Tem 2017, 15:09

Dilimizde aytım kipi olarak kullanılan zorunda, mecbur sözü vardır.
Gelmek zorundayım / gelmeye mecburum / gelmem mecbur ya da mecburi

Ayrıca zorunluluk, mecburen, mecburi, mücbir, mecburiyet, zorunlu gibi sözler de işlek.

Türkçede malı ve gerek, gerekli, gerekir yapıları da eş düzeyde işlek olsa da vurguya göre zorunda olmak daha etkili kullanılmaktadır.

Öneri anlamı da sezilen malı, zorunluluk anlamıyla, gerek ise kesin zorunluluk anlamıyla kullanılıp zorunda ve mecbur kullanımdan düşürülmeli.

Zorunda mısın, zorundayım, mecbur musun, mecburuz mecburen gibi kullanışlar için, tültemek eylemi diriltilerek işletilebilir.


Tültemek.. Zor kullanmak, zorlamak
Tültek... Zorunda olan
Tülteğim.. Mecburum, zorundayım
Zorunlu.. Tültemli
Zorunluluk... Tültem
Mecburen... Tültemlice, tültemli olarak
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 07 Ağu 2017, 21:34 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı düzeltildi
birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 248

Ynt: Zorunda olmak, mecburen

İletigönderen ulduzéver » 07 Ağu 2017, 20:25

tülte- eyleminin kökeni nedir, nerde geçiyor? :)
  • 0

ulduzéver
Ulduz Tebrizli
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 398
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 265

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen birtancazin » 08 Ağu 2017, 01:02

Eski karluk ve uygurcada tültemek olarak var.
_te eklentisi ad biçiminde bir tül sözünü uslatıyor.


Bu sözcük Anadolu'da tülemek : bir iş ya da eylemi bitirmek, sona erdirmek anlamıyla kullanışmış.

Burada da tül_e biçimi yine tül biçiminde bir ad kökü düşündürmekte.

Sanırım tüle/tülte- olarak öz anlamı zorlamak, zorla yapmak olan biçimiyle yaşatmak olanaklı.
  • 5

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 248

Ynt: zor, zorlamak, zorunlu, zorunda

İletigönderen birtancazin » 09 Ağu 2017, 12:14

sarp "mec. zor":
Sarp olaylar yaşıyorum ancak bunlar da geçecek

Sarp sözcüğünü, engebe/engel_engellemek kullanışı gibi işletebilmek olanaklı.

Ancak biliyorsunuz, sarp sözcüğünün kökü ola n sar_ eylrmivar, zorluk, şiddet, sertlik belirtmekte, bu anlamda daha önce başka başlıklarda da tartışılan bir_p eki söz konusu güncel anlamda aşması, geçmesi zor olan, dik yer demek. (yarp:bariz, alp, çalap, yalap, bitep vb)

Sar_ kökünden yararlanarak sargın (vurgun, soygun, yangın) : zor olay, durum anlamıyla işletilebileceğini düşünüyorum.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 248


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot] ve 4 konuk

cron
Reputation System ©'