Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

okul, ekol

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: okul, ekol

İletigönderen uydurmatik » 21 Haz 2020, 21:35

En basit gramer kaidelerini bile bilmeyen veya yok sayan öz Türkçecilerle tartışmak çok vakit alıyor ve sıkıcı. Bu sebepten ben bu tartışmadan çekiliyorum. Siz okulun kurallı bir sözcük olduğuna inanmak istiyorsunuz, bunu bir inanç hâline getirmişsiniz. Gözünüz gramer kaidelerini bile görmüyor. O zaman niye bunu tartışıyoruz ki?
  • 5

uydurmatik
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 276
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: -38

Ynt: okul, ekol

İletigönderen ulduzéver » 21 Haz 2020, 22:07

uydurmatik yazdı:Bu arada yeşil < yaş + ıl. Buradaki ıl renk anlamındadır.

Aral: Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’ajratorol’ maʼnosini anglatgan ar- feʼlidan (ДС, 50: ag- III) -(a)l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 167); oʻzbek tilida a unlilari â unlilariga almashgan: ar- + al = aral > ârâl.

Kök ar- fiiliyse ek de -al ekiyse bu okul ile mukayese edilemez. Çünkü -l eki yardımcı ses ile kullanılacak olursa -Il şeklinde gelir. Sırf ekteki ünsüz aynı diye -al ve -l aynı ek sayılamaz. Zaten fiilin yapılma yeri manası da yok.

Bu -l ile biten ekler (+sAl, +Al, -(x)l) üzerine siziñ çok araştırma yaptığıñız görünüyor, bu yüzden size sormam gereken bir soru var, okul sözcüğünü savunmak için değil fikriñizi bilmek isterim:
Fiillere gelen -l eki sizce ne añlamlar katıyor ve ne añlamlarda kullanılmalı?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: okul, ekol

İletigönderen uydurmatik » 21 Haz 2020, 22:15

ulduzéver yazdı:
uydurmatik yazdı:Bu arada yeşil < yaş + ıl. Buradaki ıl renk anlamındadır.

Aral: Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’ajratorol’ maʼnosini anglatgan ar- feʼlidan (ДС, 50: ag- III) -(a)l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 167); oʻzbek tilida a unlilari â unlilariga almashgan: ar- + al = aral > ârâl.

Kök ar- fiiliyse ek de -al ekiyse bu okul ile mukayese edilemez. Çünkü -l eki yardımcı ses ile kullanılacak olursa -Il şeklinde gelir. Sırf ekteki ünsüz aynı diye -al ve -l aynı ek sayılamaz. Zaten fiilin yapılma yeri manası da yok.

Bu -l ile biten ekler üzerine siziñ çok araştırma yaptığıñız görünüyor, bu yüzden size sormam gereken bir soru var, okul sözcüğünü savunmak için değil fikriñizi bilmek isterim:
1. Fiillere gelen -l eki sizce ne añlamlar katıyor ve ne añlamlarda kullanılmalı?
Fiillere gelen fiilden isim yapan bir -l eki yok, -Al diye bir ek var. O da çok yaygın değil. Hatta bazı sözcüklerde -(ı)lı eki varmış da sonundaki /ı/ sesi düşmüş gibi bir anlamda kullanıldığı görülüyor. Mesela dar anlamında kısıl sahiden varsa bu kısılının sondaki /ı/ sesi düşmüş şekli olabilir. Yani -mış/-(I)lmIş gibi bir anlamda kullanılıyor olması muhtemeldir. Aral da ana karadan ayrılmış bir kara parçası olduğu için ayrılı "ayrılmış" manasında aral denmiş olabilir.
  • 0

uydurmatik
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 276
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: -38

Ynt: okul, ekol

İletigönderen datadeveb » 21 Haz 2020, 22:25

"Dilimize yabancı sözcükler giriyor diye abuk subuk uydurmalarla dilimizi kirletecek miyiz?" diye yorum atarak -5 veren kuluduk adlı üyedir. Yorumunuzu üye olmayan kişiler göremiyor. Bu nedenle açığa çıkarmak istedim. Ben türkçe kılıklı yad sözcükler dilimize tez elden giriyor dedim yalnızca. Konuyu yorumunuzdaki yere ne edip dayandırdınız bilmem. Neyse neden -5 verdiğinizi üye olmayanlar görsün diye yazdım.


şu -(ı)lı olayı anıklaştırılmalı. Aral sözcüğüne gelince birçok anlamı olan ve bir anlamı da ayırmak olan ar- eylemine gelen -al eki de olabilir. Ve aral sözcüğü Eski Türkçe Sözlükte geçiyor.
  • 5

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2385
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 976

Ynt: okul, ekol

İletigönderen ulduzéver » 21 Haz 2020, 22:31

uydurmatik yazdı:
ulduzéver yazdı:
uydurmatik yazdı:Bu arada yeşil < yaş + ıl. Buradaki ıl renk anlamındadır.

Aral: Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’ajratorol’ maʼnosini anglatgan ar- feʼlidan (ДС, 50: ag- III) -(a)l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 167); oʻzbek tilida a unlilari â unlilariga almashgan: ar- + al = aral > ârâl.

Kök ar- fiiliyse ek de -al ekiyse bu okul ile mukayese edilemez. Çünkü -l eki yardımcı ses ile kullanılacak olursa -Il şeklinde gelir. Sırf ekteki ünsüz aynı diye -al ve -l aynı ek sayılamaz. Zaten fiilin yapılma yeri manası da yok.

Bu -l ile biten ekler üzerine siziñ çok araştırma yaptığıñız görünüyor, bu yüzden size sormam gereken bir soru var, okul sözcüğünü savunmak için değil fikriñizi bilmek isterim:
1. Fiillere gelen -l eki sizce ne añlamlar katıyor ve ne añlamlarda kullanılmalı?
Fiillere gelen fiilden isim yapan bir -l eki yok, -Al diye bir ek var. O da çok yaygın değil. Hatta bazı sözcüklerde -(ı)lı eki varmış da sonundaki /ı/ sesi düşmüş gibi bir anlamda kullanıldığı görülüyor. Mesela dar anlamında kısıl sahiden varsa bu kısılının sondaki /ı/ sesi düşmüş şekli olabilir. Yani -mış/-(I)lmIş gibi bir anlamda kullanılıyor olması muhtemeldir. Aral da ana karadan ayrılmış bir kara parçası olduğu için ayrılı "ayrılmış" manasında aral denmiş olabilir.

Eğer fiillere gelen -l diye bir ek yoktursa +çXl eki nerden geliyor? +çX ekiyle +(x)l ekiniñ ki birleşiği olamaz çünkü addan ad yapan +(x)l diye bir ekimiz yok. O zamân +çXl ekini nasıl kökenliyorsuñuz?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: okul, ekol

İletigönderen uydurmatik » 21 Haz 2020, 23:04

ulduzéver yazdı:Eğer fiillere gelen -l diye bir ek yoktursa +çXl eki nerden geliyor? +çX ekiyle +(x)l ekiniñ ki birleşiği olamaz çünkü addan ad yapan +(x)l diye bir ekimiz yok. O zamân +çXl ekini nasıl kökenliyorsuñuz?
CIl eki adlara gelen bir ektir. Ad nedir, isim nedir, hangi ekler adlara getirilir, hangi ekler fiillere getirilir, bunlara bakmadan alakasız şeyleri mukayese etmeye çalışıyorsunuz. Cidden yoruldum. Zaten forumda küfürler ve hakaretler de var. Forum eski ciddi tartışmalardan uzaklaştı.
  • 0

uydurmatik
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 276
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: -38

Ynt: okul, ekol

İletigönderen ulduzéver » 21 Haz 2020, 23:49

uydurmatik yazdı:
ulduzéver yazdı:Eğer fiillere gelen -l diye bir ek yoktursa +çXl eki nerden geliyor? +çX ekiyle +(x)l ekiniñ ki birleşiği olamaz çünkü addan ad yapan +(x)l diye bir ekimiz yok. O zamân +çXl ekini nasıl kökenliyorsuñuz?
CIl eki adlara gelen bir ektir. Ad nedir, isim nedir, hangi ekler adlara getirilir, hangi ekler fiillere getirilir, bunlara bakmadan alakasız şeyleri mukayese etmeye çalışıyorsunuz. Cidden yoruldum. Zaten forumda küfürler ve hakaretler de var. Forum eski ciddi tartışmalardan uzaklaştı.

Eğer dilbilim üzerine tartışmak için burdaysañız bir dilbilimci gibi davranmañızı öğreniñ, sorular sorulur, katkı vérmek isteyen yanıt vérir, istemeyen de hiç. Artık konuyu kişiselleştirmek nedir? Zâten her başlıkta konuyu saptıranlarıñ bir başında siz varsıñız.

+çıl eki bu yazışmalıkta tartışılmıştı, Oktay D. tarafından +sıl ekiniñ bir sesletimidir diye kökenlendiği için, hem de +sıl eki kendisi de +sı- ile -l ekiniñ birleşiği olduğu için tabii ki yukarıdaki yazımda bunu kastétmiştim. Mademki fiilden ad yapan -l eki yoktur diyorsuñuz öñce bunu çürütmelisiñiz.
viewtopic.php?f=215&t=10143&p=55389&hilit=+çıl+eki#p55389
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: okul, ekol

İletigönderen uydurmatik » 21 Haz 2020, 23:52

ulduzéver yazdı:
uydurmatik yazdı:
ulduzéver yazdı:Eğer fiillere gelen -l diye bir ek yoktursa +çXl eki nerden geliyor? +çX ekiyle +(x)l ekiniñ ki birleşiği olamaz çünkü addan ad yapan +(x)l diye bir ekimiz yok. O zamân +çXl ekini nasıl kökenliyorsuñuz?
CIl eki adlara gelen bir ektir. Ad nedir, isim nedir, hangi ekler adlara getirilir, hangi ekler fiillere getirilir, bunlara bakmadan alakasız şeyleri mukayese etmeye çalışıyorsunuz. Cidden yoruldum. Zaten forumda küfürler ve hakaretler de var. Forum eski ciddi tartışmalardan uzaklaştı.

Eğer dilbilim üzerine tartışmak için burdaysañız bir dilbilimci gibi davranmañızı öğreniñ, sorular sorulur, katkı vérmek isteyen yanıt vérir, istemeyen de hiç. Artık konuyu kişiselleştirmek nedir? Zâten her başlıkta konuyu saptıranlarıñ bir başında siz varsıñız.
Söylediklerinizin konuyla alakası yok. Dille ilgili tartışacaksam da karşımdakinin araştırıp yazmasını beklerim, her şeyi tek tek açıklamak istemem.

Mesela etçil sözcüğünde kök nedir? Et değil mi? Şimdi burada etçimek diye ara bir şekil var mı? Yok. O zaman konunun fiillerle ne alakası var? Yapmayın, etmeyin. Tenge getirdiniz beni.
  • 0

uydurmatik
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 276
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: -38

Ynt: okul, ekol

İletigönderen ulduzéver » 21 Haz 2020, 23:58

uydurmatik yazdı:
ulduzéver yazdı:
uydurmatik yazdı:
ulduzéver yazdı:Eğer fiillere gelen -l diye bir ek yoktursa +çXl eki nerden geliyor? +çX ekiyle +(x)l ekiniñ ki birleşiği olamaz çünkü addan ad yapan +(x)l diye bir ekimiz yok. O zamân +çXl ekini nasıl kökenliyorsuñuz?
CIl eki adlara gelen bir ektir. Ad nedir, isim nedir, hangi ekler adlara getirilir, hangi ekler fiillere getirilir, bunlara bakmadan alakasız şeyleri mukayese etmeye çalışıyorsunuz. Cidden yoruldum. Zaten forumda küfürler ve hakaretler de var. Forum eski ciddi tartışmalardan uzaklaştı.

Eğer dilbilim üzerine tartışmak için burdaysañız bir dilbilimci gibi davranmañızı öğreniñ, sorular sorulur, katkı vérmek isteyen yanıt vérir, istemeyen de hiç. Artık konuyu kişiselleştirmek nedir? Zâten her başlıkta konuyu saptıranlarıñ bir başında siz varsıñız.
Söylediklerinizin konuyla alakası yok. Dille ilgili tartışacaksam da karşımdakinin araştırıp yazmasını beklerim, her şeyi tek tek açıklamak istemem.

Şimdi mesela etçil sözcüğünde kök nedir? Et değil mi? Şimdi burada etçimek diye ara bir şekil var mı? Yok. O zaman konunun fiillerle ne alakası var? Yapmayın, etmeyin. Tenge getirdiniz beni.

Ekiñ birleşik olduğu iddiası mevcut, +sı- ile -l. Bunuñ konuyla ilgisi olmasaydı yazmazdım zâten.
Ayrıca hakâret falan diyorsuñuz, ben size saygısızlık taşıyan bir şéy mi yazdım?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: okul, ekol

İletigönderen uydurmatik » 22 Haz 2020, 00:04

ulduzéver yazdı:Ekiñ birleşik olduğu iddiası mevcut, +sı- ile -l. Bunuñ konuyla ilgilisi olmasaydı yazmazdım zâten.
Ayrıca hakâret falan diyorsuñuz, ben size saygısızlık taşıyan bir şéy mi yazdım?
+sIl ekiyle ilgili böyle ayrı bir tartışma olduysa bilemem. Yoksul sözcüğünün de yoksuzdan geldiği söyleniyor (varlı - yoksuz). Arsıl renk adındaki sıl kısmı Orta Çincede renk anlamına gelen sözcüktür. Bunlar dışında nerede sIl eki var, şu an hatırıma gelmedi. çIl ekiyle ilgili böyle bir tartışma olduğunu hatırlamıyorum.

Hakareti eden siz değilsiniz, forumda bazı kendisini bilmeyen tipler var, bunlar son 1 yıl içinde hatta bazıları son 1 ay içinde üye olmuş.

Araştırmadan yazanlara laf anlatmak bir yandan, hakaretler diğer yandan. Ortam tartışılacak gibi değil. Eski üyelerin birçoğunun forumdan uzaklaşmasının bir sebebi belki de budur. Alanı Türkçe olmadığı hâlde araştırıp yazan insanlar pek kalmamış.
  • 3

uydurmatik
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 276
Katılım: 31 Ara 2013, 19:38
Değerleme: -38

Ynt: okul, ekol

İletigönderen kuluduk » 22 Haz 2020, 00:09

Konu: okula Türkçe karşılık bulabilir miyiz?
Tartışılan: Okul kurallı mıdır, uydurma mıdır?
Sonuç: Konu dışında onlarca tartışma.

Bunlarla uğraşacağınıza drone gibi selfie gibi sözcüklerle uğraşın. Okul kurallı da olsa kuralsız da olsa dile yerleşti. Kullanmak istemeyen mektep diyebilir, bu saatten sonra yeni kelime türetilse ne kadar yaygınlaşabilir?
  • 5

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 442
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 128

Ynt: okul, ekol

İletigönderen datadeveb » 06 Ağu 2020, 18:37

Okul sözcüğünün başından geçenlerin ele alındığı yazı.
https://dergipark.org.tr/tr/download/ar ... ile/321204
  • 10

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2385
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 976

Ynt: okul, ekol

İletigönderen mehmetö » 07 Ağu 2020, 04:49

datadeveb yazdı:Okul sözcüğünün başından geçenlerin ele alındığı yazı.
https://dergipark.org.tr/tr/download/ar ... ile/321204


Araştırmanın kısacası: "okula/okulağ" sözleri derleme sözlerinde bulunmadığı için bunların üzerine çok düşünülmemiş ve "okul" "ekol" ile bağdaştırılmış. Ancak dönemin gazeteleri ve anektodlarına bakılınca, halktan "mektep" için "okula/okulağ" sözü sunulmuş ve karşılıklar derlemelerine de bunları yazıp "yayla/kışla gibi" açıklamaları verilmiş. Gazeteler ve yazılarda aynı kurumların farklı yazılarında "okul/okula/mektep" sözleri birlikte kullanılmış. Fakat en son çıkan kılavuzda "okul" yazılmış, yanına fransızca "ekol" yazılmasının sebebi ise ondan geldiğinden değil diğer sözler için de bu yapılıyor olmasıydı yani "mektup"un karşısında da "letter" yazılıyordu. Araştırmacıya göre söz Fransızca "ekol"den gelmiyor, halk tarafından yanlış türetme olmuş çünkü söz yapıca kuralsız demeli eyleme "+la" gelmez. Son kılavuz çıkmadan önce de gazetelerde "okul" sözü yazılıyordu. Son çıkan kılavuzda "okul" yazıldıktan sonra bu kullanım "okula"nın yerini aldı. Araştırmacıya göre "okul" sözü Fr-ekol etksiyle değil halktan çıktı ama "okula"dan "a" atılmasının sebebi bilinmiyor, Fr etkisi ancak bu "a" atmada olabilir diyor.

Ben de acaba "oku"da "ğ" düşmesiyle mi eylem kökü görünümünü aldı diye düşündüm, bir tek Türkmencede "okuv" buldum:
Ad
okuv - Okuma, tahsil, öğrenim Kaynakça Atacanov, Ata (1922). Türkmendolu Yir Sözlüğü

Araştırmada ayrıca o dönemde "oku-" eyleminin anlamlarına bakıldı ve "mektep" sözü ile o anlam öbeğinde yer alan sözlerle uyuştuğu, halkın anlamca doğru türetme yaparken yapıca hata yapmış olabildiği söz konusu. Belki halk "ğ" sesini bilmeden düşürmüş, yutmuş olabilir (bence)

Benim fikrim "okul"u "okuvla" ile kurtarmak ama halk ağzına iyi yerleşmesi ve benim önerimin ondan biraz uzun olması sorun olabilir. Tabii düşmüş "ğ" yerine "v" kullanmak başlıbaşına çok ayrı konu onun farkındayım
  • 3

mehmetö
Mehmet
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 173
Katılım: 16 Ara 2019, 21:20
Değerleme: 173

Ynt: okul, ekol

İletigönderen BoZCiN » 07 Ağu 2020, 05:25

Okul/ekol tartışmasının dışında...

Neden okul için hep okumak kökenli türetimler düşünülmüş. Okul öncelikle öğretim akabinde eğitim yeridir. Eğitim/öğretim temelli türetim örnekleri yok mu?
  • 0

Üyelik görseli
BoZCiN
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 314
Katılım: 01 Tem 2008, 20:55
Değerleme: 186

Ynt: okul, ekol

İletigönderen datadeveb » 07 Ağu 2020, 18:14

Verdiğim yazıda öğrenmek kökünden örnek var.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2385
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 976

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 22 konuk

Reputation System ©'