Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Merkez

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Merkez

İletigönderen Gökbey » 06 Oca 2008, 12:49

merkez     ~ Ar markaz  [#rkz iz/m.] dairenin merkezi, orta nokta < Ar rakaza  [msd. rakz] direk dikti, mızrak sapladı
———————
• Anlam bağı için karş. EYun kéntron (merkez) < kéntein (saplama, dikme).
———————
EŞKÖKENLİLER:
Ar #rkz/#mrkz : ademimerkeziyet, merkez, temerküz



Merkez
: Ortay
  • 1

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: Merkez

İletigönderen bensay » 06 Oca 2008, 15:54

Aşağıdaki alıntı TDK ağiçi sözlüktendir:

özek -ği
isim, halk ağzında

    Merkez.
  • 1

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2534
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1002

Ynt: Merkez

İletigönderen Türkçenin Koruyucusu » 09 Oca 2008, 20:56

Gökbey yazdı:
merkez     ~ Ar markaz  [#rkz iz/m.] dairenin merkezi, orta nokta < Ar rakaza  [msd. rakz] direk dikti, mızrak sapladı
———————
• Anlam bağı için karş. EYun kéntron (merkez) < kéntein (saplama, dikme).
———————
EŞKÖKENLİLER:
Ar #rkz/#mrkz : ademimerkeziyet, merkez, temerküz



Merkez
: Ortay



Ortay tanımı oldukça doğrudur. Açıortay (açı merkezi) gibi matematik bilimi kullanımlarından da bunu kolayca anlayabiliriz.
  • 0

Üyelik görseli
Türkçenin Koruyucusu
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 34
Katılım: 30 Ara 2007, 20:59
Değerleme: 0

Merkez: özek

İletigönderen Eftal GEZER » 20 May 2010, 22:02

Anımsarsanız hazırladığım Ayaktopu Terimleri Türkçe Karşılıklar Kılavuzu'nda Merkez Ceza Kurulu için Özek Ödek Kurulu'nu önermiştim.

Merkez sözcüğü Arapça kökenlidir:

merkez    Ar. merkez
a. 1. Bir bölgenin veya kuruluşun yönetim yeri. 2. Bir işin öğretildiği yer: Er eğitim merkezi. 3. Bir işin yoğun olarak yapıldığı yer: “İki harp esnasında, burası kolay kazançların, vurgunculuğun en işlek merkezlerinden biriydi.” -Y. K. Karaosmanoğlu. 4. Belirli bir yerin ortası: Şehir merkezi. 5. Polis karakolu: “Sizi merkezimize gönderip tevkif ettireceğim.” -A. Gündüz. 6. mec. Biçim, tarz: Çalışmaların, bu merkezdeyken durdurulması iyi olmadı. 7. mat. Bir kapalı eğrinin veya bazı çokgenlerde köşegenlerin kesişme noktası. 8. mat. Bir dairenin veya bir küre yüzeyinin her noktasından aynı uzaklıkta bulunan iç nokta, özek: Daire merkezi. Küre merkezi.
Güncel Türkçe Sözlük


Özek sözcüğü:
özek, -ği    
a. hlk. Merkez.
Güncel Türkçe Sözlük

Merkez: özek
  • 0

"Türk ulusundan?m diyen insanlar her ?eyden önce ve mutlaka Türkçe konu?mal?d?r. Türkçe konu?mayan bir insan Türk kültürüyle, toplumuyla ili?i?ini sav ederse buna inanmak do?ru olmaz."

Mustafa Kemal Atatürk
Üyelik görseli
Eftal GEZER
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 87
Katılım: 17 May 2009, 21:40
Değerleme: 3

Ynt: Merkez: özek

İletigönderen Beren Oğuz » 20 May 2010, 22:49

Uğrola!

Kullanımdaki güzel bir sözcüğümüz. Daha önce birkaç kez duydum. Ben yéğlerim...

Ésenliklerle...
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 2

Ynt: Merkez: özek

İletigönderen Teriyont » 22 Haz 2010, 15:23

Odak olmalı bence; Odak : Merkez.

İngilizce'de;

Focal (Doğrultusunda/Odağına yoğunlaşmak),
Focus (Odağı-Odaklanış),
Center (Odak/Merkez),

çeşitlerindeki Odak sözcüğü benzerlerinden Center olanının, Odak sözcüğünün yerine kullanılması, Türkçe'de olağan karşılanmaya başladığına tanık olmaktan üzüntü duyduğumu da burada savlamam gerekiyor.
  • 0

Görsel
Üyelik görseli
Teriyont
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 45
Katılım: 17 Şub 2010, 12:37
Konum: istanbul
Değerleme: 0

Ynt: Merkez: özek

İletigönderen Temirbek » 22 Haz 2010, 17:51

Ben, "merkez" yerine özek denmesine karşıyım. Türkçede, her ekin, belli bir görevi vardır, istediğimiz eki gelişigüzel kullanamayız. Öte yandan "merkez" eski bir kavram sayılır, buna yeñi birşeymiş gibi sıfırdan türetim yapılamaz.
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 16 Kas 2010, 00:54 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1122

Ynt: Merkez: özek

İletigönderen bensay » 23 Haz 2010, 23:35

Sevgili Temirbek, yine takmışsın, neyse alıştık. Bir yanılgı var, özek sözcüğü varsaydığın gibi öz/öze-/özek biçimli yeni bir türetim değildir. Bu sözcük Derleme Sözlüğünde vardır, dahası öz- eylemliği de vardır. Bunun bir türevi olan olan "özmekli" sözcüğüne ilişkin daha önce bir bildirim de yapmıştım. Günümüzde kullanımdan düşmüş, dahası unutulmuş. Durum, gerçekte uz/uz- sözlerinde olduğu gibidir. Uz'u ve öz'ü bugün yalnızca ad soylu bir sözcük olarak tanıyoruz. Oysa , geçmişte uz- ve öz-eylemlikleri de var.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2534
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1002

Ynt: Merkez

İletigönderen Oktay D. » 30 Eyl 2010, 01:55

ortay "merkez" sözcüğü bence iyi bir karşılıktır, nitekim türeticisi Atatürk'tür[1][2].

Dipçe.
[1] M. K. Atatürk, "Geometri", Ankara, 1936.
[2] Bakıŋız: açıortay, kenarortay sözcükleri.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7728
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4085

Ynt: Merkez

İletigönderen Baturalptürk » 30 Eyl 2010, 11:00

"özek" kelimesinin sallantılı hiçbir yanı yok. "-ak" diye bir ek vardır ve küçültme anlamı katar. Bugün her ne kadar unutulmuş olsa da sözcüklerde türetim amaçlı kullanılır. "oğlak"tan "kısrak"a pek çok sözcükte vardır. Bunda da öz (nüve) adına küçültme anlamı katan bu eki almış "özek" olmuştur. Ayrıca Halk Ağızları'nın yanısıra Divanü Lügati't-Türk'te de bulunan bu sözcüğü sallantılı olarak tanımlamak yanlıştır.
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 59

Ynt: Merkez

İletigönderen Oktay D. » 30 Eyl 2010, 11:34

Evet, özek "merkez, bir şeyiŋ ortası" aŋlamıyla Niğde'de, Artvin'de ve Isparta ile çevresinde derlenmiş. Türeyişi konusunda bir iki olasılık olsa da, soŋuçta halkıŋ türettiği sözcükleriŋ sadece sesletimini sorgulama lüksüne sahip olduğumuzu düşünüyorum (nitekim bu sözcük yazı diline uygun bir biçimdedir, ağzıŋ özelliklerini taşımıyor).

Bu durumda özek çok daha güçlü bir karşılık oluyor, örŋeğin ortaya göre.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7728
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4085

ortay

İletigönderen Toygun » 23 Ara 2011, 00:11

Açıortay, kenarortay sözcüklerine geçen bu ortay sözcüğünü bir şekilde dilimize kazandırabilir miyiz? Tam olarak hangi anlamı yükleyeceğimizi bilmiyorum tabi...
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5193
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1244

Ynt: ortay

İletigönderen Oktay D. » 23 Ara 2011, 09:04

Benim görüşüm "merkez" anlamında olmasıdır.
[img width=120]http://a2.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash4/386907_320075368008603_153104751372333_1483099_1542440052_n.jpg[/img]

"İlin ortayında gerçekleşen olayda ölen ya da yaralanan olmadı."
"Dörtgenin ortayındaki noktadan geçen bir doğru çizelim."
"Çağrı ortayımız, günün yirmidört saati çalışmaktadır."
"Ay, Dünya çevresinde ortaycıl ivme ile yörüngeye oturmuş durumdadır."

MERKEZ değil ORTAY.

Dipçe:
Atatürk'ün 1936'da yazdığı "Geometri" kitabında kendisi tarafından türetilen ve bugün kullanılan "açıortay" ile "kenarortay" sözcüklerindeki "ortay" sözcüğü "merkez, merkezden geçen" anlamında bir geometri terimi olarak kullanılmıştı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7728
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4085

Ynt: ortay

İletigönderen Toygun » 23 Ara 2011, 10:56

Özek var merkez için...
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5193
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1244

Ynt: ortay

İletigönderen Oktay D. » 23 Ara 2011, 12:58

Yukarıdaki tümceleri "özek" için yazınca konduramadım :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7728
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4085

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot] ve 7 konuk

Reputation System ©'