Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Kadar

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 28 Eki 2018, 17:16

Önerdiğim sözcük kadar sözcüğünün eşiti durumundadır düşüncesiyle önerdim.

Türetme yöntemime kalınk dikkat (deneme aşamasında kullandığım sözcüktür) edin.

den + dek = denk

değin + değik = değink

Sözcük bize iki sözcüğü eş ende zamanda düşünmemizi sağlıyor. Bunun gibi iki tek sözcüğü aynı ende düşünmemize neden olan örnek sözcükleri dayanak olarak sunmamı isterseniz şöyle gösterebilirim;

diren + direç = direnç
basın + basıç = basınç
kıskan + kıskaç = kıskanç
dayan + dayaç = dayanç
ilgin + ilgiç = ilginç
bilgin + bilgiç = bilginç
ilen + ileç = ilenç
ödün + ödüç = ödünç

Bu düzene göre anlamı belirlenemeyen türetimlerde anlamlandırılabilir duruma eriyor.

Bu nedenle değink = kadar durumundadır. Bu düzeni ortaya sürüp yola çıkmamla eriştiğim sözcük oldu. İsterseniz -nç ve -nk gibi böyle örnekleri birleştirerek deneyin. İki sözcüğü eş enli düşünüp düşünmediğinizi belirtin.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen ulduzéver » 28 Eki 2018, 17:43

değink sözcüğünü nice ve hangi yapıdan yararlanarak türettiñiz, iki sözcüğe beñzeterek mi yoksa özel bir kural kullanarak mı?
Aynı soru kullandığıñız kalınk sözcüğü üzerine de usumda.
  • 6

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 28 Eki 2018, 17:51

Yazdığınız sözcüklere teker teker bakacağım:

1- İlginç

ilginç
YTü: "ilgi çekici" [ Nurullah Ataç, 1948]
İlginç ne demektir anlamamışsınızdır belki, sorarsınız. Hani şu firenkçe intéressant yok mu?
< YTü ilgi +(In)ç

→ ilgi

Not: Ada eklenen +Inç ekinin işlevi meçhuldür.

Benzer sözcükler: ilginçleşmek

Nişanyan'ın da dediği gibi +Inç eki adlara eklenmez. Bu bir genelleşmiş yanlış türetimdir.

2- kıskanç > kıskanmak eyleminden
3- direnç > direnmek eyleminden
4- basınç > basmak eyleminden
5- dayanç > dayanmak eyleminden
6- ödünç > ödemek eyleminden (Eski Türkçe ötünç'ten evrildi)
7- ilenç > ilenmek eyleminden

8- bilginç > yanlış türetmişsiniz, ada +Inç eki gelemez. Olsa olsa bilgiç olur:

bilgiç > bilmek eyleminden BAŞKA bir yapım eki ile türetilmiş. Mâlumatfuruş demektir.


1 ile 8 dışındaki tüm sözcüklerde bir yapım eki vardır. Bu sözcükler (önadlar) iki sözcüğün birleşimi değildir. Böyle sözcük türeterek ve kökenleme yaparak aşırı yapaya kaçıyor ve dilbilimsel yöntemlerden uzaklaşmış oluyorsunuz. "Değink" eylemindeki değmek eylemine gelen "-ink" eki de ne oluyor. Böyle bir sözcük birleşik yapılı olamaz. Bu ya bir yapım eki olmalı ya da bu sözcük bir uydurma olmalı. Sizi bilmem ama bu sözcük bayağı uydurma duruyor. Türk toplumu içinde değmek eylemine gelen "-ink" eki saçmalığını anlayacak birisi çıkmayacaktır. Onlara bu sözcüğün birleşik yapılı olduğunu söyleseniz bile bence insanlar bu sözcüğün içinde bulunan sözcükleri anlayamayacaktır. Bu eleştirilerimin hepsini "kalınk" sözcüğüne de yapıyorum. Kalınk sözcüğünü duyduğumda hiçbir şey anlamıyorum ben. Kalmaktan mı yaptınız yoksa başka iki sözcüğümü harmanladınız, orasını bilemem. Ancak okuduğumda gerçekten de usumda hiçbir şey belirmiyor. Berice hem bu sözcüğü nasıl türettiğinizi anlamıyorum ötece de hem de bu sözcüğün ne çağrıştırması gerektiğini düşünemiyorum.

Ayrıca zâten elimizde "denli, değin, dek" sözcükleri varken neden böyle bir sözcük türettiniz? Zâten kullanımda olan sözcükler nerede yetmedi de bunu türetmeye gereksindiniz? ihtiyaç duydunuz?
  • 3

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 28 Eki 2018, 17:55

Köklerindeki eylemleri yazdığım sözcüklerin kökenlemesini alıntılarla atıyorum:

direnç
YTü: "inat, temerrüt" [ Cumhuriyet - gazete, 1935]
Dura ne kadar iyi bir şeyse, direnç o kadar kötü bir şeydir.
YTü: [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
direnç: ... mukavemet.
< TTü diren- +(In)ç

→ dire-

Benzer sözcükler: dirençli

----------------------------------------------------------------------------------

basınç
ETü: [ Kutadgu Bilig, 1069]
budundın kötürdi kamuġ küç basınç [halktan tüm baskı ve zulmü kaldırdı]
TTü: [ Ahmedî, İskendernâme, 1398]
hemīşe işi ẓulm ola vü basınc / ki ẓulmünden kimesne olmaya dinc
YTü: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
basınç = Tazyik
~ ETü basınç tazyik, zulüm (< ETü basın- aşağılamak, kahretmek, ezmek ) < ETü bas- +(In)ç

→ bas-

Not: "Tazyik, zulüm" anlamında erken TTü metinlerde görülen sözcük, uzun süre kullanımdan düşmüş iken Dil Devrimi döneminde yeniden keşfedilmiştir.

Benzer sözcükler: alçak basınç, basınçlı

----------------------------------------------------------------------------------

kıskan|mak
ETü: [ Uygurca Maniheist metinler, <900]
puşii bérgeli ḳızḳanıp [sadaka vermekten esirgeyip, hasislik edip]
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
er tavarın ḳısġandı (...) er tavarın ḳısırġandı [servetini esirgedi]
KTü: [ Codex Cumanicus, 1303]
avarus - kisganči [kıskanıcı]
<< ETü kızġan-/kısġan- cimrilik etmek, esirgemek < ETü kızıġ/kısı +(g)An- < ETü kız kıt +I(g)

→ kız

Benzer sözcükler: kıskanç, kıskançlık, kıskandırmak

----------------------------------------------------------------------------------

ödünç
ETü: [ Orhun Yazıtları, 735]
ben özüm bilge toñukuk ötüntik ötünçimin işidü birti [ben danışman Tonyukuk'un diledigi dilegimi işitiverdi]
Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
men aŋar yarmak ötünç bérdim [ona para ödünç verdim] (Oğuz lehçesi)
<< ETü ötünç 1. dilek, niyaz, 2. (Oğuzca) borç < ETü öt- öteye geçmek, ses duyurmak, borçlanmak, hak geçmek +(In)ç

→ öde-

Not: Claus sf. 61 asli biçimin *ötenç (ödenç) olması gerektiğini düşünür. Ancak Kaşgarî'nin Oğuzca olduğunu vurguladığı sözcüğün yapısındaki düzensizlik, muhtemelen öte- fiilinin kuraldışı türeyişinden ileri gelir.

Benzer sözcükler: ödünçlemek, ödünçleme

----------------------------------------------------------------------------------

ilenç
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ilenç/ılenç: taˁyīr ...
<< ETü ilenç serzeniş, sitem, ayar < ETü ilen- +(In)ç

→ ilen-
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: Kadar

İletigönderen bensay » 28 Eki 2018, 19:40

TürkçeSözlük78 yazdı:Yazdığınız sözcüklere teker teker bakacağım:

1- İlginç

ilginç
YTü: "ilgi çekici" [ Nurullah Ataç, 1948]
İlginç ne demektir anlamamışsınızdır belki, sorarsınız. Hani şu firenkçe intéressant yok mu?
< YTü ilgi +(In)ç

→ ilgi

Not: Ada eklenen +Inç ekinin işlevi meçhuldür.

Benzer sözcükler: ilginçleşmek


bu bilgi doğru değil, sanırım uygur türkçesinde var olan bir sözcüktü, öte yandan eylemlerden ad soylu sözcük türeten -Ik + adlardan eylem türeten ı- eki ile iliki- eylemi, buradan da ilikinç (ilginç) düşünülebilir?
  • 1

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2859
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1420

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 28 Eki 2018, 19:56

Türkçe dili söylenen ilk sesten başlayıp sözcüğe ve sözcükten sözcüğe doğru söz etme (kod etme) durumu olduğunu görmekteyiz. Sözcükler yer değiştiğinde kimi yerde anlamda vurgu gibi şeyler değişirken kimi yerde bozulmalar oluyor. Bozulmaların nedeni de yer değiştirilen sözcüğün önünde veya sonunda bulununa sözcükle anlam bağı durumunda olmasından kaynaklanıyor. Yani onları tek sözcük gibi ele alıp yer değiştirebiliyorsuz.

Ben sarı eve gidiyorum. > Ben eve sarı gidiyorum.

Görüldüğü üzere bağlı sözcükleri kendi aralarında yer değiştiremiyoruz. Bu da matematikte sayıların yer değiştirilemediği durumlardan birine denk geliyor. 1/2 eşit değildir 2/1.

Bir sözü işittiğinizde o söz ilk gelen sesten başlayarak anlamları sözleyip (kodlayıp) anlaşılır kılar.

Ben sarı eve gidiyorum. (Değiştiriyorum anlatmaya çalıştığımı görmeye çalışın)
Sarı eve ben gidiyorum.

Böylelikle sözcükleri duyduğunuzda sözü anlama doğru çözen usunuz anlam örgüsünü okumuş oldu. İlk sözde "ben" anlamını düşünürken ikinci sözde "sarı" anlamını düşündünüz.

Buraya değink kadar anlaşılmayan kısım yok sanıyorum.

ulduzéver yazdı:değink sözcüğünü nice ve hangi yapıdan yararlanarak türettiñiz, iki sözcüğe beñzeterek mi yoksa özel bir kural kullanarak mı?
Aynı soru kullandığıñız kalınk sözcüğü üzerine de usumda.


Özel bir kural değil. Doğal bir kural gördüm. Kendinizi bir doğrultuda (yol gibi) ilerlediğinizi düşünün. Bu doğrultunun adı bir sözcük. Şu anışta sözcüğün ne olduğunu söyleden sizi doğrultuda götürerek yoğrultuyu göstermek istiyorum.

  1. Bu doğrultunun başında "d" sesini işitin.
  2. "d" sesi bir anlam ile usunuzda sözlenmiş kodlanmış mi diye düşündünüz ve yalnızca bunu ses olarak tanıdığınızı ve süreğinde devamında gelecek seslerle anlamlaşacağını anladınız.
  3. +"e" sesini ekleyin. "de" oldu. Usunuzda bir anlamla eşleşti. Şu an sizin doğrultunuz "d" den "de" ye girdi ve bunun önünde bir çok sapak var. "dek" olabilir, "dem" olabilir, "del" olabilir ya da "de" olarak kalabilir.
  4. "de" sözcüğünün sapabileceği bütün sözcükleri tek ende tek zamanda görebilseniz bile bu bulunduğunuz ayrım noktasını tekleyebileceğiniz sözlenmiş kodlanmış bir belirteciniz yok. Yani tek belirteç ile abecedeki tüm seslerin gelebileceği ayrım boyundasınız.
  5. +"ğ" sesi geldi ve "değ" ses bütününe eriştiniz. Artık anlamların çoğu elendi ve bir anlam bütünü baskın gelip gidebileceği sapaklar daha belirginleşti.
  6. +"i" geldi ve "değmek" eylemi olarak bildiğini "değ" ad durumuna sürülerek "deği" oldu. Bu seslerin sözlenişi kodlanışı nedeniyle artık "deği" anlamını usunuzda bu sesle eşleştirebiliyorsunuz.
  7. Bu aşamada şöyle bir şey istiyorsunuz. Değin anlamını ve değik anlamını karşı yakaya aktarıp anlaşılmasını istiyorsunuz. Bu ikisini birleştiren ortak anlamda bir ses bilmiyorsunuz. Yani eş ende n ve k sesinin yerini alacak ses. Böyle bir ses sözlenmemiş kodlanmamış . Bu durumda iki sözü söyleyerek aktarım yapmanız gerekiyor. Önemli olan sözleri işiterek alanların bu anlamları aynı anlayışta anlayabilmelerini kılmak oluyor.
  8. "değin" ve "değik" sözcüklerini arka arkaya yerleştiriyorsunuz. Ancak şöyle bir durum oluşuyor. Bu sözcüklerin yeri değişken yerli oluyor. Birbirine tutundurulmamışlar. "değin değik" yer değiştirildiğin "değik değin" daha ayrı bir şey oluyor. İşiten yan öncelikle "değin" sözcüğünü algılamalı gerek. Çünkü "değik" anlamı gelen "+k" sesi ile işin bittiğini algılattıracak biçimde sözlenmiş kodlanmış . Bitmiş işi "değin" sözcüğü ile açarak bitiş yolculuğuna döndürmek araçla hızla giderken bir yere çarpıp geriye doğru tepilmeye ve yine ileri gitmeye çalışmaya benziyor. Usunuz burada bunu anlayınca bu sözcüklerin yerlerinin yanlış kılındığını okuyabiliyor.
  9. Bu nedenle bir bağlama yapıyorsunuz. "+e" geliyor. Bu sesin sözlüğünü biliyorsunuz. Nereye geldiğinde ne yapacağını biliyorsunuz. Ve artık iki sözcüğü birbirine sırasını sağlamlayarak bağlamış oluyorsunuz. "değine değik"
  10. Şu sırada siz yol ayrımındasınız ve değin sözcüğü ile değik sözcüğü yoluna yani doğrultusuna eş ende eş zamanda bakıyorsunuz. Bir ayağınız değin doğrultusunda bir ayağınızda değik doğrultusunda.
  11. İşte tümüyle burada iki doğrultuyu "nk" sesiyle dokunarak düşündürtebilirsiniz ve iki sözcüğün kesişim anlamını düşünmesini sağlayabilirsiniz.

Yoğrultu çizisi

Görsel


Yoğrultu çizisi 2

Görsel



Oluşturduğum çizi ile türkçenin yapısında bulunan doğal olanakları umarım gösterebilmişimdir.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 28 Eki 2018, 21:27

Tamam da bunlar Türkçenin yapısında değil ki? Seslere anlam yükleyen ilk kez sizi görüyorum. Bunu yaparak dilin kurallarını parçalamış oluyorsunuz. Bu yaptığınız bilimsel yeri nerede? Dilbilimciler eskilerden şimdiye gelen onlarca ekin işlevini belirleyip o belirlemelere göre sözcük türetiyor. Siz ise usunuza esen anlamı seslere yükleyerek değişik sözcükler oluşturuyorsunuz. Yapım eklerinin dışına çıkarak sözcük türetilmez ki? Ayrıca Türkçede n ile k seslerinin yan yana gelmesi doğal değildir. Denk sözcüğü, ETü. "teg" (TTü. dek) ilgecinin türevi iken anlam ayrışmasına uğramıştır. Özel dilbilimsel olaylar olmadıkça Türkçede iki ünsüz yan yana gelmez. Küçüklüğümüzden beridir Türkçe derslerinde bunu görüyoruz ve biliyoruz. Hattâ basmakalıp (cliché) örnek olan "tren" verilir hep. "T ve R ünsüzleri yan yana gelmiştir. Bu sözcük Türkçe değildir." denir. (En azından son kuşaktan birisi olarak hep bunu işittim.) Siz ise gidip Türkçeye aykırı bir yapım ekimsi? sesbilgiselimsi? bir biçimde sözcük birleştiriyorsunuz. Bunun doğruluğu bence tartışılmalıdır.
  • 3

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 28 Eki 2018, 21:29

bensay yazdı:
TürkçeSözlük78 yazdı:Yazdığınız sözcüklere teker teker bakacağım:

1- İlginç

ilginç
YTü: "ilgi çekici" [ Nurullah Ataç, 1948]
İlginç ne demektir anlamamışsınızdır belki, sorarsınız. Hani şu firenkçe intéressant yok mu?
< YTü ilgi +(In)ç

→ ilgi

Not: Ada eklenen +Inç ekinin işlevi meçhuldür.

Benzer sözcükler: ilginçleşmek


bu bilgi doğru değil, sanırım uygur türkçesinde var olan bir sözcüktü, öte yandan eylemlerden ad soylu sözcük türeten -Ik + adlardan eylem türeten ı- eki ile iliki- eylemi, buradan da ilikinç (ilginç) düşünülebilir?


Ne yazık ki Nişanyan denen insan atığının yazdığı sözlüğün yalancısıyım. O yüzden kesin bir şey diyemem. Ancak ilk olarak Nurullah Ataç'ın kullandığı bir sözcüğün yanlış olacağını sanmam. O yüzden sizin dediğiniz daha usa yatkın gibi.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 28 Eki 2018, 22:28

Türkçenin matematiksel olduğunu ve içinde ne değink kadar denklemini bulamadığımız yönleri olduğunu öngörürsünüz. Söylediklerim ilk ise bu beni ilgilendirmez. Bu ene değink kadar bulsalardı, ortaya koymuş olsalardı demekten başka çıkışım olmaz. Türkçenin yapısı matematikse matematiksel olan ne varsa hepsini kapsar. Bu nedenle anlattığım gerçek ortamda da karşınıza çıkar.

Benim gördüğüm neni size açıklamaya çalışmak bu değink kadar güç olmasa gerek.

Bu neye den olacak?
Bu neye dek olacak?
Bu neye denk (den ve dek) olacak?
Bu neye denik olacak?
Bu neye değin (dekin) olacak?
Bu neye değik (dekik) olacak?
Bu neye değink (değin ve değik) olacak?
Bu neye değinik olacak?

Şunlarıda ekleyim:
denk > denge
değink > değinge

Anlayışınızda şunu kurgulayın. Bir yoldasınız ucu bucağı görünmüyor ve ilerliyorsunuz. Bir sapak gördüğünüz. Ya saparsınız ya da ilerlersiniz. Yine karşınıza bir sapak çıkar ve karşıt yöndedir. Buraya saparsınız ya da ilerlersiniz. Yine bir sapak durumuyla karşılaşırsınız. Bu aşamada iki tek sapağınız vardır. Birbirlerine karşıt yönlerdedir. 3 seçenekten birini seçerek ilerlersiniz. Sapmadan ilerlemeyi seçtiniz diyelim. Başka bir tek sapak geldi ve bu sapağın görünebileceği yerde sapaklanma var. Ancak bir yere değink kadar ortak ilerliyor. Bu iki sapağın ortağına ne ad verirsiniz? O iki sapağı aynı anda andıracak adı verirsiniz. işte -nç ve -nk sesleri de -n -ç, -n -k ayrımını yapmadan önce kullanılmış olan ortak yoldur.

Dışarıda biçimlenebilen şeyler soyuta dökülür. Belki ? sesi ve ! sesinin ikisine birden ortak çıkan | sesi vardır. Bunların tanılarını şimdilik koyabilmiş değilim. nk, nç gibi iki sesi tek aşamada çıkarabildiğiniz durumda bunu böyle algılarsınız.

Daha önce verdiğim sözcük örneklerinde bazı sözcüklerin anlamlarını çözemediniz. Çünkü onlara daha anlam açıklaması yapılmadı. Ne anlama gelebileceğini çözdükten sonra bu düzene uyup uymadığına bakılması gerekiyor.

Nişanyan ile uğraşmayın çok. Matematiğe yönelin. Türkçe matematik denklemleriyle örtüşür. Önceki iletimde size öbek düzeni çıkardım. Bu öbeklerin bölgelerini adlandırırken bile yalnız bir sözcüten ekleriyle birlikte adlandırma yapabildiğinizi görmenizi beklerim. A-B-C-D gibi adlandırma yerine biz türkçenin bu özelliğini kullanabiliriz.

Şimdi dönrüler olarak çizdiğim çizinin dışında başka bir çizi daha bulunuyor. Onu da yeri geldiğinde çizip gönderirim.
  • 1

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 30 Eki 2018, 13:27

kek
kadar


Türetim yöntemim şöyle:

Kadar sözcüğünün olası örnekleri üzerinde ses denemeleri yaptım. Kek sesi dışında denediğim sesler kadar sözcüğü gibi etkiyi yansıtmadı. Dil yatağımızda dek ile kek bir biçimde ilişkilidir ve biz bunu bilmiyor olabiliriz. Sesli söyleyerek deneyin. Kadar ilgecini yazabildiğimiz her türlü sözde kek yazarak uyumlu bir anlayış sağlayabiliyoruz.

Bu ne kadar?
Bu ne kek?

Bu neye kadar?
Bu neye kek?

Bildiğim kadarıyla yanlış yoldasınız.
Bildiğim kekiyle yanlış yoldasınız.

Biraz daha yemek koyamaz mısınız? Olmaz! Bu kadar!
Biraz daha yemek koyamaz mısınız? Olmaz! Bu kek!

Okul bitinceye kadar o kızla görüşmemelisin.
Okul bitinceye kek o kızla görüşmemelisin.

Çuvalı aldığı kadara kadar doldurun.
Çuvalı aldığı keke kek doldurun.

Çuvalı aldığı kadar doldurun.
Çuvalı aldığı kek doldurun.

Ağırlığı kadar altın verecekmiş.
Ağırlığı kek altın verecekmiş.

O gelene kadar bekleyeceğiz.
O gelene kek bekleyeceğiz.

Oluştuğu zamana kadar devam edecek.
Oluştuğu ene kek sürük edecek.

Araç sürücüsü olamayacak kadar genç.
Araç sürücüsü olamayacak kek genç.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 30 Eki 2018, 18:51

Kek sözcüğü öbür Türkçelerde nefret anlamına gelmektedir. Kadar yerine kek diyerek tüm düzenin içine etmiş oluruz.
  • 3

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: Kadar

İletigönderen datadeveb » 30 Eki 2018, 19:37

Sözcüğün söz içinde algılanan ses anlamlarına uygun bir sözcük arıyorum. Kek gibi uyrası uyum yüzü olan bir sözcüğe ermeye çalışıyorum. Anlamının var olup olmadığına bakmaksızın tığık, tokar gibi sözcüklerin seslerini bile deniyorum.

İlgeç durumunda edat kek sözcüğü anlamlanabilirse sözün içindeki konumunda sıkıntı çıkaracağını sanmam.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: Kadar

İletigönderen ulduzéver » 02 Kas 2018, 15:04

bensay yazdı:
TürkçeSözlük78 yazdı:Yazdığınız sözcüklere teker teker bakacağım:

1- İlginç

ilginç
YTü: "ilgi çekici" [ Nurullah Ataç, 1948]
İlginç ne demektir anlamamışsınızdır belki, sorarsınız. Hani şu firenkçe intéressant yok mu?
< YTü ilgi +(In)ç

→ ilgi

Not: Ada eklenen +Inç ekinin işlevi meçhuldür.

Benzer sözcükler: ilginçleşmek


bu bilgi doğru değil, sanırım uygur türkçesinde var olan bir sözcüktü, öte yandan eylemlerden ad soylu sözcük türeten -Ik + adlardan eylem türeten ı- eki ile iliki- eylemi, buradan da ilikinç (ilginç) düşünülebilir?

Yut- › yutkun- gibi il- › ilgin- ? olabilirmi bilmem.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650

Ynt: Kadar

İletigönderen kuluduk » 02 Kas 2018, 15:27

-İlginç kelimesi Türkmen Türkçesinde de kullanılan bir kelimedir (aynı lehçede gülkünç kelimesi de var).
-Denk kelimesinin aslı deñ olduğu için denk şekline dönüşebilmiş. Değin'den değink gibi bir şey türetilemez.
-Kadar anlamında boyda kelimesi var.
-+A kadar anlamında +A gibi ve +AcAn kullanımı var (sabaha gibi, seherecen).
-Ne kadar anlamında niçe kelimesi var.
-Bildiğim kadar/kadarı/kadarıyla anlamında bildiğimce / bilişimce kullanımı var.
  • 0

En soñ kuluduk tarafından 02 Kas 2018, 15:46 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: Kadar

İletigönderen bensay » 02 Kas 2018, 15:41

sizin dediğiniz gibi de olabilir sayın ulduzever, -gın- ekine ilişkin bendeki bilgileri aşağıda üleşiyorum:

Bu eke ilişkin olarak Banguoğlu “Eski Türkçeden beri nadir örnekleri bulunan bir fiil şeklidir (tezginmek). Berkitme fiilleri yapan fiile ek -ik- üzerine -in- dönüşlü çatı ekinin gelmesiyle oluşmuş olabilir…” açıklamasını yapar.

Tietze “-gın-: fiilden medial anlamlı geçişsiz fiiller yapar (çezgin-/çizgin-/çegzin-)” dedikten sonra “çezgin-” sözcüğünde “Fiilden fiil yapan –gın- vs. genişlemesi büyük ihtimalle orta-dönüşken -ık- vs. eki (acık-) ile dönüşken -(ı)n- vs. ekinin (acın-II) birleşimidir, yani -ık-ın- (b. T. Banguoğlu 1974 s. 279). -gın- orta (medial) anlamlı geçişsiz (intransitivum) fiiller yapar…” açıklamasını yapar.

eklerin işlevleri göz önüne alınarak yapılacak bir değerlendirme sonucu hangi ekler bağlamında oluştuğu/oluşturulabileceği açıklığa kavuşturulabilir
  • 5

En soñ bensay tarafından 02 Kas 2018, 15:54 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2859
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1420

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot], MSN [Bot] ve 17 konuk

Reputation System ©'