Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Zeytin

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: Zeytin

İletigönderen Oktay D. » 16 Eyl 2011, 21:57

olive /ŏli:v/ [1]
1200'ler, "zeytin ağacı", Eski Fransızca olive sözcüğünden, Latince oliva "zeytin, zeytin ağcı" sözcüğünden, Yunanca elaia "zeytin ağacı, zeytin" sözcüğünden olasılıkla Ermenice ewi "zeytin" gibi bir Ege dilinden (belki Giritçeden). ...


Dipçe.
[1] Çevirdim: http://www.etymonline.com/index.php?ter ... in_frame=0
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8304
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5426

Ynt: Zeytin

İletigönderen Tumay » 16 Eyl 2011, 22:00

Yok belli Talay  şuradan gelir ;
tal birinci anlamı ağaç dalı ikinci anlamıda derin üçüncü anlamıda dalga demek doğrusu özdeş kökten geliyor  demeli  kesinlikle Türkçe
Evet,Okan daha araştırılan bir mevzu  araştırma bitmeden konuşmamak gerekir önenlisiniz :)
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: Zeytin

İletigönderen Tumay » 16 Eyl 2011, 22:01

Ben  bir Elen sözcüğü olduğuna inanıyorum :)
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: Zeytin

İletigönderen ingichka » 16 Eyl 2011, 22:40

Zeytin anlamında Şorca qayaq sözcüğü bulunuyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: Zeytin

İletigönderen Tumay » 20 Eyl 2011, 21:12

Sevgili Türkçe Gönüllüleri Zeytin'e karşılık tek Kayak sözcüğü geldi  özge sözcükleri bekliyorum .
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: Zeytin

İletigönderen BARIÞ » 27 Haz 2012, 12:44

Temirbek yazdı:Kaynak olarak en sık  etymonline'ı kullanıyorum. Evet Yunanca okyanus'uñ da kökü belirsizdir ancak Türkçe Okan'dan gelme olamaz :) Okan aslında yañlış bir sözcük esası Ugan'dır ve Tañrı demektir. Bahsettiğiñiz Okan bu Okan değil mi?
Talay sözcüğünüñ de kökü tam belli değil, ben *talağu şeklinde bir köeknleme denemiştim bir zamanalr ama kesin değil tabii, benim görüşüm. Talay'ıñ Tibetçe ya da Moğolca olduğu yönünde görüşler de var.


Talay sözcüğü bence Türkçedir. Talay, Taluy, Toluy gibi eski sesletimleri vardır.

Toluy bence en eski sesletimi. Tol- kökünden geldiğini düşünüyorum. Şu andaki sesletimi Dol- yani dolmak. Dolunay sözcüğünün Tolunay sesletimi gibi.

Dalga sözcüğünün dakı  böyle olduğunu düşünüyorum. Kırgız sözlüğünde Tolku- Dalgalanma olarak geçiyor. Bir kabın içine su doldurdukça üzerinde dalgalar çalkantılar oluşur. Dolma ile dalgalanma ilişkilidir. Tolku- eyleminin de Tol- kökünden türediği oyundayım.

Hecanlanmak olarak Tolkun- eylemimiz var. Başkurt T. Tulkınlanıv, Kırgız T. Tolkundo, Tatar Dulkınlanu, Kırgız Tolğunma. Yani kişinin öz özünle dalgalanması.

Dalga
[Kıp] İdrH <1500 talğa denizdeki çalkantı
[Çağ] Pav <1500 talğa/talğum

< Tü
● Karş. Moğ dolgiya (a.a.) < dolgi- (dalgalanmak, sıçramak, fışkırmak, rahat durmamak, koşuşturmak).

Moğolcadaki karşılığıda dol- köküne işaret ediyor sanırım.

Dilbilimci değilim yanılıyor olabilirim. Yanlışım varsa düzeltin arkadaşlar.
  • 0

Üyelik görseli
BARIÞ
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 580
Katılım: 27 Ara 2011, 18:14
Değerleme: 14

Ynt: Zeytin

İletigönderen Türkmençağası » 07 Tem 2012, 11:44

Temirbek yazdı:Yunancadakı ελιά /elya/ sözcüğü öz Yunanca değildir. Girit'iñ en eski yerlileri olan Minoslarıñ Hint-Avrupa Dili olmayan dillerinden kalma bir sözcüktür. Arapça zeyt ise "yağ" demektir.

Bu gibi bölgesel yemişleriñ adları çoğu dilde alıntıdır. Bir Türkçesi olsun istersek sıfırdan türetmek durumundayız. Türkçede eylemlerden tanecik ve tanecikli şey adları yapma eki -mXk'tür. Yörükçede yasmık "mercimek" demektir örneğin. Buradan esinlenmeyle *yağamık "küçük yağlı tane" denebilir < *yağa- "yağlanmak, yağ ihtivâ etmek" (bu eylemi de türetmek gerek).

Ya da doğrudan *yamık da denebilir, çünkü yağ sözcüğünüñ kökü Hakasçada yaşamakta olan ya- "yağını çıkarmak" eylemidir. Bu eylemden ad yapıcı /-g/ ekiyle yag > yağ türemiş. Doğrudan ana öke gidip ya- > *yamık da denebilir.
Yamık, çok mantıklı hem de güzel.
  • 0

Türkmençağası
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 45
Katılım: 23 Haz 2012, 19:12
Değerleme: 4

Ynt: Zeytin

İletigönderen BoZCiN » 06 Haz 2017, 12:18

Olgunlaşmamış zeytin için kullanılan koruk sadece sıfat mıdır yoksa zeytin için de kullanılabilecek bir isim de olabilir mi?
  • 0

Üyelik görseli
BoZCiN
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 209
Katılım: 01 Tem 2008, 20:55
Değerleme: 71

Ynt: Zeytin

İletigönderen Oktay D. » 06 Haz 2017, 15:31

BoZCiN yazdı:Olgunlaşmamış zeytin için kullanılan koruk sadece sıfat mıdır yoksa zeytin için de kullanılabilecek bir isim de olabilir mi?

koruk sözcüğü özel olarak "olgunlaşmamış üzüm" démek, zeytin değil. Géñel olarak ise "içi boş yémiş" démektir. Büyük olasılıkla kova, kovuk ve kof sözcükleriyle köktaş olup *kog-/*kab- "içi boş olmak" kökünden geliyor.

Ayrıca karşılaştırıñ: kelek sözcüğü de özelde "olgunlaşmamış karpuz veya mısır" démek ancak géñelde "içi boş" démektir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8304
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5426

Ynt: Zeytin

İletigönderen kuluduk » 06 Haz 2017, 17:14

acaca (I) [acı (I) -3] Zeytin. (*Gemlik -Bursa)(Genek *Yatağan-Muğla)
çıtlak (IX) Tuzlanmış yeşil zeytin. (-Sinop; *Alaçam -Samsun)
çürtme Kara zeytin. (*Edremit -Balıkesir) (<çürütme ?)
karaoğlan (II) [karatavuk (I), kara-tombalak][karatavuk (I)][karatombalak] Zeytin. (Kabakaz *Şile -ist.)(*Bartın -Zonguldak)(*Milas -Muğla)
setin Zeytin. (Eziler *Güney -Denizli) (<zeytin) ~ zetin [zeytün][zeytün] Zeytin. (İsabey *Çal -Denizli)(*Antakya -Hatay)
tömsek (I) Dallanmamış, yaban zeytini. (Çatoz, Magosa, Kıbrıs)
  • 5

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: Zeytin

İletigönderen Oktay D. » 06 Haz 2017, 17:29

setin belli ki zeytin'iñ o ağızdaki sesletimi. Gemlikliler acaca diyorsa diyecek bir şey kalmıyor :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8304
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5426

Ynt: Zeytin

İletigönderen birtancazin » 06 Haz 2017, 20:13

Daha önce zeytine gem dendiğini gemlik adının da zeytinlik demek olduğunu okumuştum ancak bu gem sözünün kökenini bilemiyorum...
Merak edip googledan biraz göz attım da, gemilik adından ya da kamitis den gelir diyen de çok.. Bilemedim açıkçası, dayanaksız kalıyor yoksa gemlik bildiğin elmalık gibi bir admış gibi.... :)

Yerel ağızlardan yukarıda verilen örnekler yerli yerinde yazılı dile aktarılması yeterli
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: Zeytin

İletigönderen Türkeröz » 29 Ağu 2019, 17:36

"Bir Deyim-Atasözü

bağ babadan, zeytin dededen kalmalı

`bağ, bir kuşak geçecek kadar yaşlandıktan sonra bol ürün verir, zeytinin bol ürün verebilmesi için en azından iki kuşaklık bir zaman geçmelidir` anlamında kullanılan bir söz."

dedelik, dede yemişi, dedemiş
zeytin
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2994
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Ynt: Zeytin

İletigönderen bensay » 29 Ağu 2019, 17:55

bir aralar "çitlembik" sözcüğünü örnekseyerek "yağlambık" sözcüğünü türetmiştim, gerçektencil bir öneri olarak değil, aytışmalara nensel malzeme olsun diye belirtmek istedim
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2867
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1437

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 7 konuk

Reputation System ©'