Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

dikkat, bahane, mazeret

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 29 Eyl 2018, 18:12

bensay yazdı:son dönemde "gönlalışlarımı sunarım" sözünü deniyorum, "özür dilerim" yerine


"Gönül alışlarımı sunarım" mı demek istediniz burada? Yazım yanlışı yapmışsınız gibi gözüküyor da. Nereden geldiğini anlayamadım, açıklarsanız sevinirim. :)
  • 1

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 867
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 558

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 29 Eyl 2018, 18:47

TürkçeSözlük78 yazdı:Bu arada abay sözcüğü hem öbür Türkçelerde geçen hem Ataç'ın kullandığı hem de Aktarma Sözlüğü'nde geçen bir sözcüktür.

abay sözcüğü ağızlarda şaşma ve korku ünlemi olarak kullanılmakta, Kırım Tatarcasında da abayla- "fark étmek, añlamak" démek. İki sözcüğüñ ayrık olması olanaklı. Niyekim ağızlardaki abay tekçe bir doğasal ünlemdir. Ondan öte, başka Türk dillerinde abay biçimindedir diye aynı biçimi aktaramayız. Aktarma Sözlüğü de öyle çok arkayınlanılabilen sözlük değil. Bir abaymak yazmış bir abaylamak. Böyle bir çok âdla eylemi karıştırmıştır.
  • 2

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 670
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen tomdaş » 29 Eyl 2018, 19:52

avaylamak.png
avaylamak.png (7.03 KiB) 448 kéz görüntülendi
  • 1

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 29 Eyl 2018, 20:08

avay sözcüğü Orta Türkçe awag "nâz, kapris" sözcüğüne dayanır. avaylamak ingilizce pamper "nâz ve nimet içinde büyütmek" eylemine iyi bir karşılıktır ancak burda tartışılan abay sözcüğü başkadır.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 670
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen tomdaş » 29 Eyl 2018, 21:07

avaylamoq.png
avaylamoq.png (7.63 KiB) 442 kéz görüntülendi
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 29 Eyl 2018, 21:55

Özbekçe eveyle- "korumak, güvenini sağlamak" eylemi de işte yukarıda söz éttiğim "nâz ve nimet içinde büyütmek" añlamından biraz kaymış gibi bir durumda ancak bunu örnek getirmeñizle avayla- sözcüğünüñ dikkat étmek añlamına geldiğini mi savunsuyorsuñuz?
Tatarcada abaylaw "dikkat étmek, farkına varmak" sözcüğünü buldum ancak yine avay "nâz" ve avayla- "nâz ve nimet içinde büyütmek, güvenini sağlamak, korumak" sözcükleriyle añlam bağı kuramadım.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 670
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen tomdaş » 29 Eyl 2018, 22:37

AVAYLA- 'ehtiyot qil-’. Seni a v a y l a b oʻs-tirdim. Bu feʼl asli ayrim turkiy tillarda, shu jum-ladan qirgʻiz tilida mustaqil ishlatilib, 'ehtiyotkor-lik' maʼnosini anglatuvchi abay otidan (КРС, 17) -la qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik oʻzbek tilida ikki unli oraligʻidagi b undoshi v undoshiga, a unli-lari esa ä unlilariga almashgan: abay + la = abayla-> äväylä-.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild)
  • 5

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Eki 2018, 17:50

Sudan neden
Bahane
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 867
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 558

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen ulduzéver » 12 Eki 2018, 18:29

Kelime Kökeni
Farsça bahāne بهانه "gerçek gerekçeyi gizlemek için ileri sürülen sebep" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen vahānak sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça vahāna- "örtü" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde vah-, vaŋhna "örtü, giysi" sözcüğü ile eş kökenlidir. (Nişanyan)

Öñerilerde bahâne için nedensi sözcüğünü beğendim. Bahâne "uydurma sebep" démeli gérçek olmayan sebep añlamında. +sİ eki orada beñzerlik añlamı katmışsa doğru bir türetim öñerilmiş démek.
Mazeret ve özür kavramları ise "1. gérçek sebep" "2. gérçek sebepten dolayı dilenilen bağış" añlamlarında.
Birinci añlamda
nedenlik
mazeret, özür

Elbette bu añlamda daha çok özür sözcüğü işletilir.

- "Bugün bu işi yapamayacağım, nedenliğim vâr"

İkinci añlamda ise
géçiriş
mazeret, özür


- "Bugün bu işi yapamayacağım, nedenliğim vâr bu yüzden géçiriş diliyorum"

- "Bu işi yapmaktan kaçmak için nedenliğim vâr déme, nedensidir!"
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 670
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: dikkat, bahane, mazeret

İletigönderen datadeveb » 01 Kas 2018, 00:17

öz
dikkat


ö anlam köküne gelen -z eki şu etkiyi yapar.

ö-z (her varlığı eşleştirir, ortaklaştırır ve ö ye alır. Ö düşüncenin kaynak taşıdır, bir çiti bile yoktur.)

özlü
dikkatli


özveri
kendini adama, dikkat verme


özlü sözler
dikkatle oluşturulmuş şaşırtıcı özellikteki sözler


özlü ol
dikkatli ol


özünü ver
dikkatini ver


özlemek
dikkat eninde bir şeyi eksik görmek


TDK diyor ki özveri: Bir amaç uğruna veya gerçekleştirilmesi istenen herhangi bir şey için kendi çıkarlarından vazgeçme, fedakârlık


Örnek
"Aracı sürerken özünü ver. Özüğünü dağıtma ki sağ olarak yolu bitirelim. Sana yol boyunca özlü sözler söyledim. Özlü olmaz isen ikimizde yarın yaşamıyor olabiliriz. Özverilisin. Özlettirme bizi bekleyenleri. Öz et kırmızı ışık yandı."
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 902
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 533

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot] ve 10 konuk

Reputation System ©'