Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Parça

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Parça

İletigönderen Boraan » 31 Eki 2007, 05:39

  Uğrola, Sevgili Dildaşlar şu aslı Farsça olan ''parça'' sözcüğünün yerine  anlamlarını karşılayak  sözcükler bulabilir miyiz acaba? Bildiğim kadarıyla bir tek ''kesim'' sözcüğü var.

  parça
isim Farsça p¥rçe

1 .    Bir bütünden ayrılan, ayrı sayılan veya artakalan şey:
      "Yolun bu parçası bozuk."- .
2 .    Bir bütünden kopma, kırılma, yırtılma vb. yoluyla ayrılmış bölüm, lime:
      "Alınacakları bir gece önceden küçük bir karton parçasına yazmıştır."- H. Taner.
3 .    Birkaçı bir araya geldiğinde bir bütünü oluşturan şeylerin her biri, modül:
      "On parçadan yapılmış bir oda takımı."- .
4 .    Tane:
      "Üç parça elbiselik kumaş."- .
5 .    Pasaj:
      "Hayatımın en acı ve tatlı saatleri bunun başında geçti, eserimin en güzel parçalarını onun kenarında yazdım."- R. N. Güntekin.
6 .    Müzik eseri.
7 .    Benzeri, bir örneği:
      "Ay parçası, elmas parçası."- .
8 .  mecaz  Küçümseme ve değersiz sayma bildiren bir söz:
      "Bir çoban parçasısın, olmasa bile koyun / Daima eğeceksin başkalarına boyun."- K. Kamu.
9 .  argo  Güzel, alımlı kız veya kadın.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Parça

İletigönderen Boraan » 31 Eki 2007, 06:13

  Ağbağından TİKE: Parça, bölüm, lokma, tıkım ve TİKİM: Parça, lokma  sözcüklerini buldum..

          Tikim - Tıkım olduysa  Tike- ?  tikü tikir

  Dtl'de ;

            Kesek : parça,kesik
            Kes : Parça
           
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Parça

İletigönderen Boraan » 31 Eki 2007, 06:19

Parça :Tıkım, tıkı, tıkır gibi kelecileri de dirleştirebiliriz...
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Parça

İletigönderen bensay » 31 Eki 2007, 11:06

Benim biriktirdiğim sözcükler de şunlar arkadaşım: Tike, kesit, bölük, pörçük, tekçe, teklem, ayra, ayrıt = parça.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2797
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1360

Ynt: Parça

İletigönderen Gökbey » 31 Eki 2007, 11:38

Tike ; Azerî Türkçesinde kullanılıyor.

"Ekmeği tike tike eledin."
"Üstü başı tike tike oluptu..."  gibi tümceler şeklinde kullanımı var.

"tike" olarak kullanılmalı derim.
  • 0

En soñ Gökbey tarafından 31 Eki 2007, 11:41 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1730
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 398

Ynt: Parça

İletigönderen Boraan » 31 Eki 2007, 15:57

Müzik eseri yerine müzik ayrası demek benim hoşuma gitti.Umarım sesteşiyle karışma durumu oluşmaz .

  Ayra (müzik eseri)
           
  Kığın ayraları ; rock ayrası , metal ayrası, pop ayrası, caz ayrası ... gibi 
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Parça

İletigönderen Boraan » 01 Kas 2007, 02:13

Ata sözlükteki ''kes''den dolayı ben de parça yerine ''kesi'' sözcüğünü önermek istiyorum.

        1."Yolun bu kesisi bozuk."
        2."Alınacakları bir gece önceden küçük bir karton kesisine yazmıştır."
        3. "On kesiden yapılmış bir oda takımı." (modül)
        4. ''Üç kesi elbiselik kumaş.'' (tane)
        5.  "Hayatımın en acı ve tatlı saatleri bunun başında geçti, eserimin en güzel kesilerini onun kenarında yazdım." (pasaj)
        6. Ay kesisi , elmas kesisi (örnek)

                bu kadar anlama yeter herhalde... eylem biçimi  ''Kesilemek'' (parçalara ayırmak)

      ''lime lime''  etmek  yerine de ''dike dike''  etmek  diyebiliriz.  Esenliklerimle...

   


   
  • 0

En soñ Boraan tarafından 01 Kas 2007, 04:04 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Parça

İletigönderen uzunöykü » 18 Nis 2008, 18:05

yarga (I)


Bölük, parça. [cilt: 11]

*Alaşehir -Manisa
Firaktın *Develi -Kayseri
-Niğde
Çukurköy *Karaisalı -Adana

Ayrıca eskiler incelendiğinde İnçi,tike,yartan gibi sözcüklerle de karşılaştım.
Kesi daha çok tane anlamını verir bence.
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 20

Ynt: Parça

İletigönderen Gökkurt » 25 May 2012, 00:24

Uğrola,

didik uslarım. didik didik aramaktan.

Nişanyan'dan:
"didik didik [TTü] TS <1500 didim didim parça parça  < Tü dit- parçalamak +Ik → dit-  "
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 426
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 299

Ynt: Parça

İletigönderen Temirbek » 25 May 2012, 21:50

Türkçede yerine göre kullanılacak ve "parça" añlamına gelen o kadar çok söz var ki, neden bir sözcüğe (ki o da yabancı kökenli) kalalım? Tike "tike tike etmek 2) lokma", tıkım "parça 2) lokma", çiğnem "bir parça, bir lokma", dilim "dilerek ayrılan parça", kesmik "Harmanda dövülen tahıl başakları arasındaki yabancı ot kırıntıları, parçaları", didik "didilmiş parça", didim "didilmiş her bir parça", yarga "bölük, parça", kıygı "ceviz, fındık, taş gibi, nesnelerin dağılgan hâle gelmiş parçaları", kıyım "iri kıyım/iri parça", dilik "dilinerek ayrılmış parça", bölük "toprak parçası 2) saç örgüsünüñ her bir parçası 3) mahalle 4) parça 5) insan kümesi", kıymık "kıyılarak ayrılmış parça, kesek "parça 2) geri kalan parça, artık 3) kuru toprak parçası", kıynak "parça 2) kıyım", [/b], bölüm, ... daha gider.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1132

Ynt: Parça

İletigönderen Boraan » 03 Haz 2012, 13:22

DLT'de;

çart : parça


kes : parça
kesek :parça, kesik


Bence kesi  olarak diriltilmeli.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Parça

İletigönderen datadeveb » 10 Oca 2019, 17:37

taramak eyleminin ad görünen kökü tar ayrık alan gibi bir anlama geliyor olmalı. Bu öngörüyle tarça olabilir mi diye düşündüm.

tarça
parça


ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
kız saçın taradı, anıŋ süsin taradı [[onun ordusunu dağıttı. Bu ikincisinin aslı tardı olup "dağıtmak ve yaymak" anlamında gelir.]]
TTü: [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
tarama havyar: Diş diş duran bir cins havyar.
<< ETü tara-/tarğa- saç taramak < ETü *tar +(g)A- ~ OFa tār saç, kıl << Ave tąθra- a.a. ≈ Sans tántra तान्त्र telli, telli bir çalgı

Not: Karş. Moğ tar "bir saç tutamı, püskül". • Kaşgarî'nin notu daha o devirde ETü tar- "dağılmak, darılmak" ve tara- fiillerinin birbiriyle karıştığını düşündürür. Karş. ETü tarġak "tarak".

Benzer sözcükler: mayın tarama, tarama, taranmak, taratmak





Bir de yukarıda söylediklerimin dışında başka bir görüşüm var. Bin sözcüğü çokluğu betimler. Sayı olarak da değeri çoktur. Parça sözcüğündeki algımız çok ve küçük algısını da taşıyor. Buradan yola çıkarak. Belki parça olarak düşünülmez. Sıcağın sıcağına ekledim.

bincik
parça
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Zaten çok dil bilgisi olan birisi değilim.

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü
Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım uymaya gayret edelim inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1352
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 208

Ynt: Parça

İletigönderen Gökkurt » 12 Oca 2019, 04:06

Türkçede parça karşılığı kullanılabilecek onlarca sözcük var. Ama, bunların bende yarattığı izlenim şu ki, topu bir eylemden türetme.
Parça sözcüğü ise Farsçadan geçtiği için, en azından benim için, hangi eylemden türediğini bilemiyorum, bunun şöyle bir etkisi oluyor bende, sözcük abstraktlaşıyor, bu da İngilizcedeki piece sözcüğü gibi sözcüğünün sızma ve genelleşme sanşını arttırıyor.
Misal müzik parçası dediğimizde,benim anladığım, müzik evreninden, kendi içinde bir bütünlüğü olan bir parça alıyoruz. Kendi başına anlamlı.
"Bilgisayarı parçalarına ayırmak" deyince, misal, kontrollü biçimde, bileşenlerine ayırmak oluyor,
"Bilgisayarı parçaladı" deyince kontrolsüz biçimde kırdı döktü anlaşılıyor.
"Kuşlar parça parça tepemizden geçtiler" deyince bölük bölük giden bir kuş sürüsü.
O nedenle sanki, bir eylemden türetme olmayan bir sözcük daha abstrakt olabilir.
Yoksa kıymık, dilim, tıkım, didik, didim, kıydı,kesmik müthiş güzel sözcükler ve Türkçenin gücü de bu.


Temirbek yazdı:Türkçede yerine göre kullanılacak ve "parça" añlamına gelen o kadar çok söz var ki, neden bir sözcüğe (ki o da yabancı kökenli) kalalım? Tike "tike tike etmek 2) lokma", tıkım "parça 2) lokma", çiğnem "bir parça, bir lokma", dilim "dilerek ayrılan parça", kesmik "Harmanda dövülen tahıl başakları arasındaki yabancı ot kırıntıları, parçaları", didik "didilmiş parça", didim "didilmiş her bir parça", yarga "bölük, parça", kıygı "ceviz, fındık, taş gibi, nesnelerin dağılgan hâle gelmiş parçaları", kıyım "iri kıyım/iri parça", dilik "dilinerek ayrılmış parça", bölük "toprak parçası 2) saç örgüsünüñ her bir parçası 3) mahalle 4) parça 5) insan kümesi", kıymık "kıyılarak ayrılmış parça, kesek "parça 2) geri kalan parça, artık 3) kuru toprak parçası", kıynak "parça 2) kıyım", [/b], bölüm, ... daha gider.
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 426
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 299

Ynt: Parça

İletigönderen bensay » 12 Oca 2019, 13:34

kişisel 15 yıllık kullanım denemelerim sonucu bende süzülen sözcükler "tike" ile "bölüntü" oldu
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2797
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1360

Ynt: Parça

İletigönderen ulduzéver » 12 Oca 2019, 14:17

  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'