Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

istasyon

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: istasyon

İletigönderen birtancazin » 16 Haz 2017, 00:44

Bu arada uygurca sözlerden..
kalabalık = kistangqilik
durak = biket
istasyon = biket
derin = qongkur... Baktığımızda uygurlar da istasyona biket diyorlar

Kazakça beket, uygurca biket, türkçede de beket biçiminde ortaklaşma oluşuyor.

Uçak sözcüğünün tr türkçesinden kazakçaya uyarlandığını anımsarsak istasyon yerine beket güzel olur
  • 0

birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 260

Ynt: istasyon

İletigönderen Gökkurt » 07 Şub 2018, 15:28

benzin istasyonu için petrol bulunağı ?
bulunak
istasyon
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 398
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 278

Ynt: istasyon

İletigönderen bilimdan » 11 Şub 2018, 10:30

Beket sözcüğü Türkçe asıllı değildir, Fransızca piquet'ten geliyormuş. Bunun da Türkçesi dayak "sopa" (biraz daha dar anlamda zemine çakılmış/dikilmiş tahta kazık). Dayanmak fiilinin durmak anlamı da vardır. Bu bakımdan dayak veya dayanacak "durak, istasyon" gibi bir karşılık düşünülebilir.
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 198
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 73

Ynt: istasyon

İletigönderen datadeveb » 20 Eki 2018, 17:11

kucak
istasyon

varınak
istasyon

kavak
istasyon

kavuk
istasyon


Tren kucağında bir süre bekledikten sonra tren kucağa vardı.
Tren varınağında bir süre bekledikten sonra tren varınağa vardı.
Tren kavağında bir süre bekledikten sonra tren uğradığı duraklardan aldığı yolcularla kavağa kavuştu.
Tren kavuğunda bir süre bekledikten sonra tren uğradığı duraklardan aldığı yolcularla kavuğa kavuştu.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 738
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 485

Ynt: istasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 20 Eki 2018, 17:46

Kavak ve kavuk sözcüklerini tam olarak nasıl türettiniz? Ayrıca varınak değil de varanak olmamalı mı?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 758
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 524

Ynt: istasyon

İletigönderen datadeveb » 20 Eki 2018, 18:47

TürkçeSözlük78 yazdı:Kavak ve kavuk sözcüklerini tam olarak nasıl türettiniz? Ayrıca varınak değil de varanak olmamalı mı?



Kavuşmak sözcüğünden köke doğru ilerleme yaparak türetim yaptım. Varınak sözcüğünü barınak sözcüğünü göz önüne alarak önerdim. Bakış açısına göre varanak sözcüğü de ele alınabilir.

Bu arada kavuk veya kavak sözcüğü bir olasılık "garaj" sözcüğüne karşılık olabilir.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 738
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 485

Ynt: istasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 20 Eki 2018, 19:33

Ş sesi niye yitti ki bu türetimlerinizde? Türetirken kullandığınız eylem kavuşmak eylemi değil mi? Kavumak diye bir eylem çıkmış oluyor sizin yaptıklarınızda.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 758
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 524

Ynt: istasyon

İletigönderen datadeveb » 21 Eki 2018, 01:37

TürkçeSözlük78 yazdı:Ş sesi niye yitti ki bu türetimlerinizde? Türetirken kullandığınız eylem kavuşmak eylemi değil mi? Kavumak diye bir eylem çıkmış oluyor sizin yaptıklarınızda.

kavuş- kök olarak kullanmadım. Ana köke doğru ilerleyip ortaya çıkan türetimlerin anlamını istasyona yakıştırdım.

barışmak, barış, barı gibi sözcükler belki yardımcı olur.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 738
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 485

Ynt: istasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 21 Eki 2018, 16:26

barış
TTü: barışık [ Hasan b. Hüseyn, Şâmilu'l-Luga, 1505]
āştī [Fa.]: barışık ve sulh maˁnāsına.
TTü: [ Kieffer & Bianchi, Dictionnaire Turc-Français, 1835]
barış: Pacifié, en paix [barışık, sıfat], et paix [barış, ad].
<< TTü barışık sulh < TTü barış- sulh etmek, antlaşmak +Uk

→ barış-

Not: Barış yalın biçimine ad olarak 19. yy'a dek pek rastlanmaz. Eski metinlerde barışġu, barışık ve barışıklık görülür.

Benzer sözcükler: barışçı, barışçıl, barışsever

(Nişanyan'dan alıntıdır)

Ana köke doğru ilerlemek yanlış diye biliyorum. Eski Türkçe çapmak eyleminden çabalamak oluyor örneğin. Dil Devrimi olkunlarında (zamanlarında) dilbilimcilerimiz çabalamak eyleminden "çaba" sözcüğünü türetti ve bu yanlış. Eski dönemlerde çaba adına denk gelinmez bile çünkü.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 758
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 524

Ynt: istasyon

İletigönderen datadeveb » 21 Eki 2018, 17:31

Günümüzde "barınmak", "bark", "barışmak" sözcükleri kullanılmaktadır. Bunlardan yola çıkarak "barmak", "barı", "barılmak", "barırmak" gibi sözcüklerin anlamları da belirlenebilir. Ekleri çıkararak kök anlamına erişmeyi ben yanlış görmüyorum. Örneğin şu sözcüklere bakalım.

"kaç", "kaçmak", "kaçak", "kaçı", "kaçınmak", "kaçılmak", "kaçırmak", "kaçış", "kaçışmak"...
"bak", "bakmak", "bakak", "bakı", "bakınmak", "bakılmak", "bakırmak", "bakış", "bakışmak" ...
"bar", "barmak", "barak", "barı", "barınmak", "barılmak", "barırmak", "barış", "barışmak"...
"var", "varmak", "varak", "varı", "varınmak", "varılmak", "varırmak", "varış", "varışmak"...

Şimdi anlamı sözlüklerde geçmeyen sözcüklerin anlamlarını belirleyemeyecek miyiz? Bir yerde bir sözcük ekler düzeniyle kalmışsa köküne doğru yolculuk yaparak kökün ne anlama geldiğini anlayarak işleri ilerletemiyor muyuz?

Geleyim çaba sözcüğüne. Bakalım neler elde edeceğim. Çapmak sözcüğünden çabalamak çıkar mı çıkmaz mı? Eski türkçede çapmak ile çaba arasında bağ var mı yok mu görelim.

ara-la+mak > ara
eşe-le+mek > eşe
çaba-la+mak > çaba

şimdi çapmak eylemine bakalım

yap+mak > yap > yapa
kaç+mak > kaç > kaça
çap+mak > çap > çapa
saç+mak > saç > saça

çaba sözcüğüne benzer seste sözcükleri öne getirsek ne göreceğiz?

çaba, kaba, saba, baba, taba, laba, maba, yaba, aba, ebe, debe, çebe, şebe, çarba, çorba, sorba, torba, korba, yorba...

Ben sözcüklerle uğraşırken çoğu zaman böyle şeyler yaparım. Köke doğru anlam belirleme yapılabilir olmalıdır. Bunun her sözcük için geçerlenebilir bir düzeni, kuralı olduğu sürece sözlüklerimiz çok daha çabuk güçlenecektir.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 738
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 485

Ynt: istasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 21 Eki 2018, 17:46

Köke doğru anlam belirleme diye bir şey neden olsun ki? Sen bir sözcüğü kullanarak köküne ulaşabiliyor isen bu zâten o sözcüğün kökünün bir anlamı olduğunun imidir. Ayrıca kaçmaktan "kaçı" sözcüğüne ulaşmak bir köke inme değildir. Kaçmak sözcüğüne yapım eki getirmiş oluyorsunuz, o kadar. Bence böyle köke inerek sözcük türetmek çok yanlış. Kök olan bir sözcüğü kök olarak görmeyip parçalama olasılığınız bile var. Tıpkı verdiğim çaba örneği gibi. Ayrıca en sonda çaba, kaba... diye giden sözcükler dizinizde birkaç sözcük hem Türkçe değil hem de anlamsız.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 758
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 524

Ynt: istasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 21 Eki 2018, 17:47

Dilbilimsel olarak sözcük türetmede "sözcükten köke inme" yolunun olduğunu düşünmüyorum. Zâten her sözcük bir kökten türetilmiştir. Eğer böyle bir yöntem varsa kaynak gösterirseniz sevinirim.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 758
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 524

Ynt: istasyon

İletigönderen datadeveb » 21 Eki 2018, 18:14

TürkçeSözlük78 yazdı:Dilbilimsel olarak sözcük türetmede "sözcükten köke inme" yolunun olduğunu düşünmüyorum. Zâten her sözcük bir kökten türetilmiştir. Eğer böyle bir yöntem varsa kaynak gösterirseniz sevinirim.


Kök durumunda olan bir sözcükten geriye doğru kök çıkarma gibi bir şey düşünmüyorum. Eğer bana yönelik böyle bir algı oluştuysa veya oluşursa belirtmiş olayım. Bu bir bulmaca gibi. Ekleri olan sözcükten kökün anlamı sözlüklerde yer edinmemişse kök anlamını belirlemek yüzdeş sözcüklerle birarada ele alınarak belirlenebilir. Bulmacada birçok örnekle neyin ne olduğu görülüyorsa gizli olan şeyleri bulmakta zor olmasa gerek. Yukarıda yaptığım örneği ele alıp düzeni belirleyince örneğin pal-, yaç- gibi sözcüklere anlam belirlenebilir. Çünkü o ses dokusu bir ekli durumda anlamı yakalamaya yardımcı olur ve biraz usumuzu yorduğumuzda çözümler üretebiliriz.

"???", "???mak", "???ak", "???ı", "???ınmak", "???ılmak", "???ırmak", "???ış", "???ışmak"...

"pal", "palmak", "palak", "palı", "palınmak", "palılmak", "palırmak", "palış", "palışmak"...
"yaç", "yaçmak", "yaçak", "yaçı", "yaçınmak", "yaşılmak", "yaçırmak", "yaçış", "yaçışmak"...

yaçmak sözcüğüne katlanmış bir kumaşı yayarak açmak gibi bir anlamı yakıştırdım örneğin. Bu çalışmaları yapabilmek için tertemiz olarak tüm sözcükleri yüzdeş olarak bir çok açıdan bir araya getirmeliyiz. Kökte yalnızca bir sesin değiştirilmesiyle anlamlarına bakılması başka bir açıya örnektir. palmak, çalmak, kalmak, salmak, dalmak, yalmak, ralmak, balmak, calmak, malmak, nalmak, şalmak, jalmak, galmak, halmak, falmak gibi... Bir sözcüğe anlam verildiğinde diğer sözcüklerle ve koşullarla birlikte incelenmesi gerekir. Böylelikle dil örgüsü arasındaki uyum daha belirgin olur.

Bunları uygulayan var mı yok mu bilmem. Ama bunun gibi bir çalışma bugüne kadar yapılmadıysa da şaşarım. Bulmaca yönteminden başka bir şey yapmıyorum. "Kavak" sözcüğünü şimdi siz düşünün. Yalnızca bir ağaç adı olarak mı kalmalı yoksa "kapak" sözcüğünün durumlarını örnek alıp anlam katması yapılmalı mı yapılmamalı mı... Bunlara bakılmalı. Türkçe matematiksel bir dil değilse bunu çözemeyeceğiz. Ama matematiksel dil olduğu dünyada yabancı bilim adamlarınca dillendirilmiş bir şey.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 738
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 485

Ynt: istasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 21 Eki 2018, 18:24

Çoğu sözcüğün Ana Türkçe bir kökü olduğundan böyle bir yöntemin doğru olacağını düşünmüyorum. Dil ciddi bir olgudur. Bulmaca gibi bir şey değildir bence. Ancak emeklerinize saygı duyuyorum. Tek istediğim dilimizi geliştireceğiz diye bilimden uzaklaşmayalım. Zâten ortada bir sürü kök ve sözcük var. Türkçenin söz varlığı gerçekten de çok büyük. Böyle şeyler yaparak bir şeyler uydurma olasılığımızı yükseltmiş olacağız. Türkçe gibi bir dilimiz varken uydurukçuluk yapmamız çok saçma olacaktır.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 758
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 524

Ynt: istasyon

İletigönderen datadeveb » 21 Eki 2018, 19:12

TürkçeSözlük78 yazdı:Çoğu sözcüğün Ana Türkçe bir kökü olduğundan böyle bir yöntemin doğru olacağını düşünmüyorum. Dil ciddi bir olgudur. Bulmaca gibi bir şey değildir bence. Ancak emeklerinize saygı duyuyorum. Tek istediğim dilimizi geliştireceğiz diye bilimden uzaklaşmayalım. Zâten ortada bir sürü kök ve sözcük var. Türkçenin söz varlığı gerçekten de çok büyük. Böyle şeyler yaparak bir şeyler uydurma olasılığımızı yükseltmiş olacağız. Türkçe gibi bir dilimiz varken uydurukçuluk yapmamız çok saçma olacaktır.


Uydurukçuluk olarak algılanmamalı. Bu bir tutarlılığı olan yöntemi belirleme çalışması. Bütünü görmek gerekiyor önce. Aşağıda kaç sözcüğün anlamı var ve kaç sözcüğün anlamı yok? Ne neye göre nasıl anlamlanacak? Eski türkçeye bakılarak anlam belirleme zaten yapılıyor.

Eylem durumu:
abmak, acmak, açmak, admak, afmak, agmak, ağmak, ahmak, ajmak, akmak, almak, ammak, anmak, apmak, armak, asmak, aşmak, atmak, avmak, aymak, azmak
ebmek, ecmek, eçmek, edmek, efmek, egmek, eğmek, ehmek, ejmek, ekmek, elmek, emmek, enmek, epmek, ermek, esmek, eşmek, etmek, evmek, eymek, ezmek
ıbmak, ıcmak, ıçmak, ıdmak, ıfmak, ıgmak, ığmak, ıhmak, ıjmak, ıkmak, ılmak, ımmak, ınmak, ıpmak, ırmak, ısmak, ışmak, ıtmak, ıvmak, ıymak, ızmak
ibmek, icmek, içmek, idmek, ifmek, igmek, iğmek, ihmek, ijmek, ikmek, ilmek, immek, inmek, ipmek, irmek, ismek, işmek, itmek, ivmek, iymek, izmek
obmak, ocmak, oçmak, odmak, ofmak, ogmak, oğmak, ohmak, ojmak, okmak, olmak, ommak, onmak, opmak, ormak, osmak, oşmak, otmak, ovmak, oymak, ozmak
öbmek, öcmek, öçmek, ödmek, öfmek, ögmek, öğmek, öhmek, öjmek, ökmek, ölmek, ömmek, önmek, öpmek, örmek, ösmek, öşmek, ötmek, övmek, öymek, özmek
ubmak, ucmak, uçmak, udmak, ufmak, ugmak, uğmak, uhmak, ujmak, ukmak, ulmak, ummak, unmak, upmak, urmak, usmak, uşmak, utmak, uvmak, uymak, uzmak
übmek, ücmek, üçmek, üdmek, üfmek, ügmek, üğmek, ühmek, üjmek, ükmek, ülmek, ümmek, ünmek, üpmek, ürmek, üsmek, üşmek, ütmek, üvmek, üymek, üzmek

Yukarıdaki sözcükleri diğer durumlarla birlikte ele aldığımızda bilinen veya bilinmeyen bir nedene bağlı olarak eylemleşememiş. Bir biçimde dilin söylenme yatağında yer edinememiş. Bunları incelemiş birileri kesinlikle vardır. Bu dengeyi oluşturan yöntemlerin ne olduğunu bulmaya çalışma ve bunu bir denklemleştirme üzerine koyma ile bir çeşit çözüm üretmiş olurduk. Bulmacadan anlaşılmasını beklediğim aşağı yukarı böyle şeyler. Şu anlamı olmayan sözcükler bir yerde bozucu oluyor demek ki. Şeker ile tuzun aynı anda kullanıldığında tiksinme yapması gibi sözcüklerde bir biçimde benzer bir olguya neden oluyor. Neyse istasyon sözcüğüne arayışlar bu konular altında yok olmasın. Böyle çalışmalar yapıp deneyimleyelim dersen üzerinde uğraşırız. Güzel bi deneme olur. Türkçeyi bir başka açıdan deneye tutup ne olduğunu gözlemleriz.
  • 5

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 738
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 485

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 11 konuk

Reputation System ©'