Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Tren

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Tren

İletigönderen Temirbek » 24 Eki 2007, 22:48

Tren; ~ Fr train a.a. ~ İng train 1. dizi, kuyruk, sürü, çekilerek götürülen şey, nehir nakliyatında bir şilebin çektiği mavnalar dizisi, 2. a.a. < İng to train sürüklemek ~ Fr traîner a.a. ~ OLat *traginare a.a. < Lat trahere, tract- çekmek, sürmek, sürüklemek "  = traktör


Traktör; ~ Fr tracteur 1. çeken, sürükleyen, 2. a.a. ~ Lat tractor çeken < Lat trahere, tract- çekmek, sürmek, sürüklemek ~ HAvr *tragh- a.a.


* Aynı kökten Lat tractare (sürdürmek, bir işlemi yürütmek), OLat *tragulare/traginare (sürüklemek). Fr tirer (çekmek) Latinceden alınmıştır. Aynı kökten Ger *dragan (çekmek, sürmek) > İng draw, drag, Alm drehen, Hol treken.


Önerim;

Yeden < Yed-  ; [tdK] 1) Çekerek peşinden götürmek, yedeğinde götürmek. 2)  "mecaz"  Yanında, beraberinde götürmek:
       "Burhan'ın kolu Ayşe'ye düşmesin diye sımsıkı sarılmış, yalnız bir arkadaş ve kardeş gibi değil, aynı zamanda bir sevgili rikkatiyle onu yediyordu."
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 08 Oca 2009, 01:15 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1201

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen bensay » 26 Eki 2007, 16:25

Römork için ben "çekni" türetimi yapmıştım, kağnı sözcüğünü örnekseyerek. Bugün kakmak (itmek) dediğimiz sözcük, eskiden kağmak biçiminde kullanılmış, buradan kağınmak/kağını/kağnı sözcüğü oluşmuş olabilir. Bu bütünüyle benim kişisel uslamlamamdır, kesin böyle olmuştur diyemem. Kağnı sanırım başlangıçta arkasından kakılan (itilen) bir araçtı, sonradan yılkılarla çekilen bir araç durumuna geldi. Ola ki böyleyse, çek- kökünden "çekni" diye bir sözcüğe ulaşmak olanaklıdır. Bunu yed- köküne uyarlarsak da "yedni" sözcüğüne ulaşırız. Römorkör de "çeknici/yednici" olur...? Esenlikler.
  • 0

En soñ bensay tarafından 26 Eki 2007, 16:30 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen YİĞİT TULGA » 26 Eki 2007, 19:39

Uğrola,

Ben de tarı- kılgı kökünden (tarımak>tarım)
TARICI.....traktör

yed- kökünden
yeder/n.....tiren (tren)
yeder/nci...tirenci 
yeder/n süren

yeder/n evi....gar, tiren istasyonu
yeder/n yolu.....tiren yolu

yedercik.....tramvay ya da kollu iş arabası

yediş..........tiren yolculuğu, seyahati yönü (gidiş, varış)
yedence......tarife ya da güzergah (gidingi, gidilgi, gidence)

yedeç........lokomotif
yedenatı.....lokomotif
yedenbaşı...lokomotif
yeden çeker
önyeden
karayeden

olarak karalamalar yapmışım. Şimdilik elimde olanlar bunlar.
Uğrola
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 18

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen bensay » 27 Eki 2007, 00:14

Bilişme olsun diye yazıyorum, lokomotif için 1978 ÖK karşılığı "çekit".
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen Boraan » 27 Eki 2007, 22:56

''Tren'' için ''Katar'' karşılığının da verilmiş olduğunu anımsatmak istiyorum.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 66

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen bensay » 28 Eki 2007, 00:59

Arkadaşımız kimi kılavuz ya da sözlüklerde "katar" Türkçe olarak yer aldığından bildirimde bulunmuş olmalı ki, Türkçe olarak açıklanabilen bir sözcüktür. Benim bilsemekli olduğum konu; Araplar bu sözcüğü tiren karşılığı kullanıyorlar mı? Yoksa,  Araplar tiren için başka bir sözcük kullanıyorlar da, Anadoluda tiren karşılığı kullanımda olan katar sözcüğü yukarıdaki Arapça sözcüğe benziyor diye mi bu sözcük Arapça olarak değerlendiriliyor?

Dipçe:

Bilsemekli:Meraklı
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen Boraan » 28 Eki 2007, 11:48

''Katar'' sözcüğü bana ''katmak'' eylemini çağrıştırır; Araplar böyle bir çağrışım yapamayıp ''tren '' e ''katar'' diyemeyeceklerini sanıyorum.Budunumuz böyle bir çağrışımdan yola çıkmış olabilir. Köktürkçe çalışımı da doğrudan sözcük atmak da olmamalıdır,Türkçeyi geliştirmek olmalıdır.Diğeri zaten kendiliğinden gelir.Türkçenin karşısında güçsüz olanlar bu dili terkedecektir,kalanlar ise geçici olarak emrimizdedir.Bu yüzdendir ki ''tren''in yabancılık payı daha fazladır.

"En iyi savunma yöntemi, saldırıdır. Bu durumda dil alanında türemiş
yabancılıklara saldıralım; ağacı bir kez silkeleyelim: Görelim, hangi
çürükler düşecek; kalan sağlamlar bakalım ne kadardır? Dökülmeyenler,
özleri ve arınmışları bulununcaya dek biraz daha işe yarayabilir;
geçici olarak!..."  (arılaştırılmıştır)
 
                                    Gazi Mustafa Kemal Atatürk
  • 0

En soñ Boraan tarafından 28 Eki 2007, 12:00 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 66

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen Boraan » 30 Eki 2007, 04:54

  Sezilerim katarın hep ''katmak'' eyleminden yapıldığını  söylüyordu; içimden böyle geliyordu.İlgili sözcük için ağbağında  şöyle bir gezineyim dedim. Araplar mı bizden almış yoksa Gagauzlar Araplardan mı almış bir türlü anlamadım.(Arapların dili de arı değil) Benim de kökenimde biraz Gagauzluk var ama öyle  ırkçı bir insan değilimdir. Kökenbilimci de değilim ama ''Cem Kanıbir''  kılavuzuna ''tren'' karşılığını  ''katar'' diye almış. Hatta görünce şaşırdım:  http://tr.wiktionary.org/wiki/katar , ingilizcede ''konvoy''...sonra İngilizceye ilinti yapıldığından gene  çeviri sözlüğüne bir bakayım dedim.Çok tutucu bir insan da değilimdir vesselam. :)
    Türkçe'den  İngilizceye çeviri:
Genel   katar convoy
Genel   katar file
Genel   katar qatari (ülke)
Genel   katar railway train
Genel   katar rolling stock
Genel   katar train
Genel   katar waggon
Genel   katar wagon
Teknik   katar vehicle combination
Bilgisayar katar qatar
Tıp   katar catarrh

  Bunlar da başka sözcüklere  katılarak oluşturduğu diğer terimler;

Genel   katar riyali       qatari riyal
Teknik   katar ağırlığı       kerb weight
Teknik   katar etiketi     trailer label
Teknik   katar kaydı     trailer record
Teknik   katar yükü     cooper loading
Bilgisayar katar:qa     qatar:qa
Aydınlatma    katar ardı ışıklık    paddy lamp
Aydınlatma    katar ardı ışıklık    trip lamp
Askeri   katar komutanı         troop movement commander
Askeri   katar tertip sahası classification yard

                                  Sevgiyle kalın...
  • 0

En soñ Boraan tarafından 30 Eki 2007, 05:29 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 66

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen Boraan » 30 Eki 2007, 18:27

Evet sayın ög ,yersuyun  birçok bölgesinde yer etmiş bazı sözcükler vardır. Öte yandan konumuzla ilgili sözcüğün kökeni Arapça dense de ''Güneş Dil Kuramı''nın  etkisi olsa gerek ''kat-ar'' açılımıyla kökeni Türkçe kabul ediyorum. Doğrusu ''tren'' yerine de kullandığım bir sözcüktür.Ayrıca ''tren'' yerine kullanabilecek yeni sözcüklerin uyum ,kullanım güzelliği  esasına bağlanarak Türkçe köklerden oluşturulmuş  türetimlerine  karşı olmadığımı da belirtmek isterim.Umarım Bilim ve dörüt dallarında da her bir sözcüğün yerine Türkçe karşılık buluruz.Yolumuz açık olsun, rast gele arkadaşlarım...
  • 0

En soñ Boraan tarafından 30 Eki 2007, 19:24 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 66

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen bensay » 30 Eki 2007, 21:09

Bu durumda, bir karşılık bulma gereği kesin. Yed-, çek-, diz- köklerinden türetimler yapılabilir. Seçenekleri çoğaltalım ve düşünelim. Bu arada, lokomatif için "çekit" iyi gibi. Traktör yerine de "tarıcı" değil de "tarıç" benim yeğlemim olacaktır, esenlikler.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen Boraan » 30 Eki 2007, 23:05

  Benim çözgem (formül) şöyle;  Yeden (tren) =  Yeder (Lokomatif) + Katar  :o  (katılan yük ve yolcu kayargaları )

  Kayarga : vagon
  Duralan  : İstasyon
  İşletçi    : Makinist
  • 0

En soñ Boraan tarafından 31 Eki 2007, 00:34 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 66

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen bensay » 30 Eki 2007, 23:24

İstasyon/terminal için 1978 ÖK önerileri içinde yer alan Orta Asya Türkçe'lerinde kullanımı olan "duralga" sözü üzerinde uzlaşsak iyi olur düşüncesindeyim, esenlikler.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: Tren ve ilgili kavramlar için karşılık önerisi

İletigönderen Boraan » 31 Eki 2007, 01:54

      İstasyon : Araştıray (Araştırma yeri, siyasal) 
                    Duralga  (Gar,garaj,otogar; demiryolu ve taşıt aktarımı, boşaltımı...vb  için )
                    Duralan  ( Satış, bakım, aşı vb. işler yapılan kuruluş ya da yer: Akaryakıt duralanı, uzay duralanı,  uzgöreç verici duralanı gibi)
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 66

Tiren Sözcüğünün yerine

İletigönderen Galiyev » 27 May 2010, 13:19

    Arkadaşlar tiren demesek de yerine öz Türkçe ne desek.Türkçe Karşılıklar betiğinde katar demiş.Katar arapça mı yoksa katılmış anlamında mı.Tiren vagon lokomotif sözcüklerine karşılık olarak önerilerinizi bekliyorum.
  • 0

Galiyev
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 3
Katılım: 26 Nis 2009, 20:43
Değerleme: 0

Ynt: Tiren Sözcüğünün yerine

İletigönderen bensay » 27 May 2010, 16:57

Lokomotif için "çekit" önerilmiş. Katar için belki yerlileşmeden söz edilebilir. Bir de "demirteker" bir arkadaşın usuna gelen bir sözcüktü.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 10 konuk

cron
Reputation System ©'