Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

motor, robot

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Motor kavramının Türkçe karşılığı ne olmalıdır?

devinici
2
22%
devitken
2
22%
devitke
5
56%
 
Toplam oy : 9

Ynt: motor, robot

İletigönderen Oktay D. » 03 Eki 2017, 22:40

bensay yazdı:geçmişte bir yel değirmenleri, bir de su değirmenleri vardı, günümüzde artık yalnızca kıvlı/elektrikli değirmenler söz konusu olsa da motora değirmen dersek su değirmeni ile su motorunu bir birinden ayıramıyoruz :)

Su motoru démemiz de garip, o alet suyu pompalayan bir şey, bir bakıma tulumba ancak motor kullanarak pompa basıyor. Yani adı "motorlu su pompası" olmalıydı ancak kısalmaya uğramış.

Öte yandan iki sözcükten oluşan bir şeyiñ karşılığı, o sözcükleriñ tek tek karşılıklarından mı oluşmalıdır? SUya su, motora değirmen diyorsak, su motoru kaçınılmaz olarak su değirmeni ile mi karşılanmalıdır? Bence hayır. Tahsin Yücel'den okuduğum şekilde aktarırsam: "kalp yürek demektir, ancak kalpsiz yüreksiz mi demektir? [...] kalpsiz yerine katı yürekli de diyebiliriz" diyordu. Bu durumda su motoru yérine Gökkurtuñ öñerdiği gibi su basacı veya bence su basmanı diyebiliriz. İlla motorlusundan söz éderken de tıpkı elektrikli su pompası dér gibi değirmenli su basmanı dénebilir.

Gökkurt yazdı:Ama değirmen rüzgar ve nehir akıntısını kullanılabilir mekanik enerjine çeviriyor.

Evet. Aynı şekilde, motorlar da aslında türüne göre elektrik akımını (veya manyetik alanı) ya da yakıt akışını (veya patlama basıncını) mekanik enerjiye dönüştürüyor.

Elbette değirmen sözcüğü, tegir- (döndürmek, çevirmek) sözcüğünden gelip özünde dönüş hareketini ifade eden bir türetimdir. Bu açıdan motorlarıñ elektrik veya yakıtı alıp onu dönüş hareketine dönüştürmesi de özünde aynı şeydir bence. Kesintisiz değiren her şeye değirmen diyebiliriz soñuçta.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7360
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3238

Ynt: motor, robot

İletigönderen Furkan Yıldırım » 04 Eki 2017, 01:28

Daha bir ay olmadı, babamla oña neden "su motoru" déndiğini tartışmıştık. Elektrik motoru, elektrik kullanarak dönüş devinimi sağlıyorsa; su kullanarak dönüş devinimi sağlayan aracıñ adı su motoru olur, su çıkaran motoruñ déğil.
Babamda, "Bu nedenle sanayide géñel olarak oña 'su motoru' démiyorlar" dédi. Su çıkaran motora "sondaj motoru" diyorlar. Aslında su çıkaran motor ya elektrikle çalışıyor yada benzinle.

Ben de "değirmen" önerisini béğendiğimi belirtmeliyim. Zaten kullanılan bir sözcük. İyi usunuza gelmiş. Ancak oluşan karmaşayı öñlememiz gerek. Belki şöyle yola çıkılabilir; sondaj aracınıñ yaptığı işle motoruñ bir ilgisi yok. Sondaj aracı toprağı delerek kuyu oluşturuyor, motorda dipten suyu çekiyor.
Kuyu değirmeni
Sondaj motoru

Su değirmeni
Su motoru

Aslında ortaya bir tutarsızlık çıkıyor, siz de ayırt étmişsinizdir. Kuyu motoru, kuyu kullanarak dönüş devinimi sağlamıyor ya soñuçta. :) Ancak tutarlılık sağlamak için su çeken motora bir ad vérmemek durumundayız. Onuñ adı 'benzin motoru' yada 'elektrik motoru' olur.
  • 0

Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 56
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 49

Ynt: motor, robot

İletigönderen bensay » 04 Eki 2017, 10:52

Oktay D. yazdı:Su motoru démemiz de garip, o alet suyu pompalayan bir şey, bir bakıma tulumba ancak motor kullanarak pompa basıyor. Yani adı "motorlu su pompası" olmalıydı ancak kısalmaya uğramış.


olabilir, ancak "su motoru" adlandırması toplumsal bir gerçeklik, buna görünç/dikkat çekmek istedim yalnızca

Oktay D. yazdı:Öte yandan iki sözcükten oluşan bir şeyiñ karşılığı, o sözcükleriñ tek tek karşılıklarından mı oluşmalıdır? SUya su, motora değirmen diyorsak, su motoru kaçınılmaz olarak su değirmeni ile mi karşılanmalıdır? Bence hayır.


bence de yo, ancak böyle bir konumuz da yoktu önsül/zaten
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2470
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 851

Ynt: motor, robot

İletigönderen Furkan Yıldırım » 08 Eki 2017, 13:05

Usluyumuşçu
Robot

Ne yazık ki geçenlerde beğendiğim değirmen sözcüğünü kime sorduysam "öğütücü" anlamına takılıyor. Bunu aşarak onu motor yerine alımlamıyor. Bu nedenle yapılan öneriler arasından seçim yapmak yada başka var mı diye bakmak durumundayız. Aslında daha önce yapılmış önerilerde kötü değildi.
Bu arada sorduğum kişilerden birisi 'elektrik devlereleri' hocam, diğeri babam(bobinajcı).
  • 0

Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 56
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 49

Ynt: motor, robot

İletigönderen Oktay D. » 09 Eki 2017, 12:04

Değirmeniñ ilk icadı öğütücüyü çevirmekle ortaya çıktığı için öyle bir algı oluşmuş. Belki de türbin için değirmen démek gérekir? Motor için de değrek, değreç, değirmeç, değirici, değirge vb. türetimleri düşünmeliyiz? Bunlar arasından séçtiğim ise şu:
değreç
motor
  • 8

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7360
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3238

Ynt: motor, robot

İletigönderen Furkan Yıldırım » 10 Eki 2017, 17:34

Değişmek ve dönüşmek aynı añlamlı sözcükler. Tdk bunlarıñ ortaklığını aşağıdaki gibi göstermiş.
Değişmek - Tahavvül étmek
Dönüşmek - Tahavvül étmek

Bir dönüş söz koñusu olduğu için ve değirmen sözcüğü hali hazırda kullanıldığı için bende buradan üretim yapılmasını doğru buluyorum. Topaç sözcüğünüñ de aldığı eki ekleyerek değireç > değreç démek eñ esemelisi. Oktay Hocaya katılıyorum.
  • 4

Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 56
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 49

Ynt: motor, robot

İletigönderen hskizilcik » 13 Eki 2017, 12:45

Bu başlık bence ikiye bölünmeli ve Biçim ve Doğa Bilimleri altına taşınmalı.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 89
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 112

Ynt: motor, robot

İletigönderen Oktay D. » 13 Eki 2017, 21:28

Çoğu iletide iki karşılık da aynı anda öñerildiği için başlığı ikiye bölmek olanaklı değil. Baştan öyle olmasaymış ayrılırdı. Ancak başlığıñ temel bilimlerle ilgisi bulunmuyor, daha doğrusu söz koñusu şey doğanıñ işleyişiyle ilgili değil, insan uygulamalarıyla ve daha da öñemlisi doğrudan insan yaşam tarzıyla ilgili. Bu yüzden başlık burada kalmak durumunda.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7360
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3238

Ynt: motor, robot

İletigönderen Gökkurt » 13 Eki 2017, 23:13

Değirmen iki şekilde de kullanılıyor:

su değirmeni, akıntıyı kullanışlı enerjiye çeviren düzenek;
kahve değirmeni, kahveyi öğüten düzenek. Aslında o da kas enerjisi makenik enerjiye çeviriyor.

Ama ikisi de değiriyor başka bir enerji türünü mekanik enerjiye.
  • 5

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 221

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'