Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

rica etmek

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

rica etmek

İletigönderen cavabien » 07 Tem 2010, 17:44

rica etmek  = > kayırmez / kayırmaz (Rica ederim, lütfen) : Kayırmez bana bunu ver.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

belki  : kayır  imez (değil) ???
  • 0

En soñ cavabien tarafından 07 Tem 2010, 17:49 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
cavabien
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 190
Katılım: 23 Ağu 2008, 10:40
Değerleme: 7

Ynt: rica etmek

İletigönderen Toygun » 07 Tem 2010, 20:00

Ötük(Rica), ötünmek(rica etmek) sözcükleri çok eski metinlerde geçmekte ayrıca Özbek ağzında yaşamaktadır.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5241
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1265

Ynt: rica etmek

İletigönderen Kıymık » 04 Oca 2011, 21:19

Ötüg/ötük Türkiye Türkçesi'nde ötü/ötük biçimini almaz. Öyü olmadı (ya da) öyük olmalıdır. Eksiksiz giden düzen bozulmamalı.


Toygun yazdı:Ötük(Rica), ötünmek(rica etmek) sözcükleri çok eski metinlerde geçmekte ayrıca Özbek ağzında yaşamaktadır.
  • 0

Kıymık
İlgili
İlgili
 
İleti: 7
Katılım: 30 Ara 2010, 16:15
Değerleme: 0

Ynt: rica etmek

İletigönderen Temirbek » 08 Oca 2011, 19:29

Eski Türkçede ötünç "ricâ" olarak geçer bildiğimce. Eylëm kökü ötün- "ricâ etmek" (dönüşlü) < kökü ötü- "ricâ etmek" (ya da öt-)

Esâsında Eski Türkçedeki ikincil /-d-/'lër günümüzde > /-y-/ olur. adak > ayak, kudug > kuyu gibi. Ancak kimi durumlarda /-t-/'lër de bugünkü Türkçede /-y-/ olabiliyor. Meselâ başka bir kök olan Eski Türkçe ö- "añlamak" > öt- "añlat-mak" > ötük "hikâye, añlatı"

Bu köktën, Eski Türkçe ötkün- "taklit ederek añlatmak 2) taklit etmek" > Eski Anadolu Türkçesi öykün- "taklit etmek, öykünmek" olmuştur. Kıymık'ın da değindiği nokta bu ince ayrıntı.

Eski sözcükleri günümüze uyarlarsak Eski Türkçe ötün- > günümüzde *öyün- "ricâ etmek, öyünmek" > Eski Türkçe ötünç > günümüzde *öyünç / öyünüş "ricâ" olur.

Bu kökle ilgisi olmayan diğër köktën gelënlerin günümüze uyarlanması Eski Türkçe ötük > günümüzde *öyük "hikâye" (öykü ile kökteş), Eski Türkçe ötkün- > günümüzde önën (zaten) yaşamakta olan öykün- "taklit etmek"
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1127

Ynt: rica etmek

İletigönderen Furkan Yıldırım » 10 May 2018, 21:50

Kıbrıslı birinden "değmez" sözcüğünü duymuştum. Géñel ağda kullanan var mı bir yerde géçiyor mu diye baktığımda Feysbukta ilginç bir yazı gördüm:
Uygur Türkçesi Öğreniyorum yazdı:ERZİMEYDU SÖZÜ ÜZERİNE
Erzimeydu sözünün tam karşılığı olarak değmez sözü diyebiliriz. Türkiye'de, "Teşekkür ederim" sözünün alışılmış cevabı "Rica ederim, Bir şey değil" şeklindedir. Yalnız, bir de şöyle cevap verilir: Bir şey değil, teşekküre değmez
Yazdığımız değmez sözü, "Teşekküre değmez" cümlesinin sonundaki değmez sözüdür.
Eğer Erzimeydu’nun karşılığını doğrudan doğruya; “Rica ederim”, ya da “Bir şey değil” diye yazsaydık anlaşılması zor olacaktı. Oysa biz, Uygur Türkçesi ve Türkçenin diğer ağızlarını anlatmağa çalışırken, mümkün olduğu kadar kelime anlamıyla vermeğe çalışıyoruz. Burada da yaptığımız odur.
Erzimeydu’nun başka bir kullanış şekli daha var. Bu kullanım, “Erzimes” şeklinde. Türkiye’de söyleyecek olsaydık “Erzimez” diyecektik.
Erzimes: Değmez, önemsiz, önemi yok
Erzimek fiilinin başka anlamları da var:
Erzimek: Yaramak; Münasip olmak, uygun olmak; Lâyık olmak
Bununla ilgili başka bir örnek vermeğe çalışırız kısmetse.
İlginize teşekkür ederim.

Ötünüş sözcüğü de güzel, Türkçeleriñ çoğunda bulunuyor.
  • 0

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 205
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 298

Ynt: rica etmek

İletigönderen bilimdan » 11 May 2018, 01:57

Furkan Yıldırım yazdı:Kıbrıslı birinden "değmez" sözcüğünü duymuştum.
Azerbaycan Türkçesinde de teşekkür eden birine cevaben "dəyməz" kullanılıyor ("teşekküre değmez" anlamında).

Diğer taraftan Derleme Sözlüğünde "rica etmek" anlamı bulunan erketmek ve özmencil olmak fiilleri mevcut
Temirbek yazdı:Eski sözcükleri günümüze uyarlarsak Eski Türkçe ötün- > günümüzde *öyün- "ricâ etmek, öyünmek" > Eski Türkçe ötünç > günümüzde *öyünç / öyünüş "ricâ" olur.
ötünmek Şefâat istemek, niyaz etmek. (Tarama Sözlüğü); Yalvarmak, dilemek, acındırmak (Derleme Sözlüğü). Ayrıca Eski Türkçe /d/>/y/ değişiminin görüldüğü birçok lehçede /t/'lidir.
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 199
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 73

Ynt: rica etmek

İletigönderen Oktay D. » 11 May 2018, 17:41

ötün- "rica étmek; dua étmek, dilemek" sözcüğü, Eski Türkçede /d/ ile değil /t/ iledir, öyün- biçimi nerede bulunuyor?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8029
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4709

Ynt: rica etmek

İletigönderen bilimdan » 11 May 2018, 17:47

Oktay D. yazdı:ötün- "rica étmek; dua étmek, dilemek" sözcüğü, Eski Türkçede /d/ ile değil /t/ iledir, öyün- biçimi nerede bulunuyor?
Temirbek adlı üye onu * işareti ile göstermiş, bu şekilde uyarlanabileceğini düşünmüş.
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 199
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 73

Ynt: rica etmek

İletigönderen Furkan Yıldırım » 11 May 2018, 19:10

Temirbek yazdı:Bu köktën, Eski Türkçe ötkün- "taklit ederek añlatmak 2) taklit etmek" > Eski Anadolu Türkçesi öykün- "taklit etmek, öykünmek" olmuştur...
Eski Türkçe ötkün- > günümüzde önën (zaten) yaşamakta olan öykün- "taklit etmek"
Temirbek bir bakıma haklı.

Nişanyan ve Divanü Lügatit Türk'te ötgün- olarak géçiyor ancak yazıtlarda ödkün- olarak géçiyor.
Furkan Yıldırım yazdı:Ödkünç: Sahte, taklit
(e)ki (ä)rm(i)ş: (a)nta (a)d(ı)n: ödk(ü)nç : k(a)g(a)n (ä)rm(i)ş
Eski Türk Yazıtları(Söz Varlığı İncelemesi), bét: 254
Nişanyan ve DLT'ye göre t > y dönüşümü olmuş gibi görünüyor.

Temirbek de buradan yola çıkarak ötün- "rica étmek" sözcüğünüñ öyün- olarak günümüze gelebileceğini yazmış. Ancak iki sözcüğüñ (dérleme sözlüğüne göre) bu günkü durumu öykünmek ve ötünmek. Bence günümüze ötünmek olarak uyarlanmalı.

İlginç ki Gülensoy öykünmeyi ve ötünmeyi sözlüğüne almamış. Umarım yéñi basımda onları da ekler.

Birde istemek anlamında ki rica étmek, ötünmek sözcüğü, sağ ol "teşekkür" sözcüğünüñ yañıtı olan rica étmek değmez sözcüğü olmalı.
  • 0

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 205
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 298

Ynt: rica etmek

İletigönderen Oktay D. » 11 May 2018, 19:19

Yazıtlar DLT'den daha eski ve ayrıca yazıtlar tek bir lehçeyi kullanırken DLT'de ayrıklaşmaya başlayan lehçeler bulunuyor ve Kaşgarlı bazı lehçelerde yañlış algılayıp birtakım karışıklıklar yapmış (Kıpçak, Karluk ve Bulgar lehçelerindeki bazı sözcüklerde tutarsızlıkları var). O yüzden DLT'deki /t/'ye çok güvenmemek gérekir. Bir de Türkçe ses düzeninde /d/ sesleriniñ alofonu [t] olabiliyor, yani İtalyancadaki gibi net bir d değil de ıslıklı bir d çıkabiliyor sözcükteki başka sesleriñ étkisiyle. Nitekim sözcükte hemen soñrasında g/k sesi bulunuyor.

Öte yandan Türkçede t > y dönüşümü hiç bulunmuyor. Çağdaş Türkçeleriñ bazılarında d > t olmuş (Yakut, Dolgan, vs.) ancak géri /y/ olmamış. Hele ki d>y gerçekleşmiş hiçbir Türkçede t>y bulunmuyor. Nitekim bu ses bilimsel olarak da olanaklı değil.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8029
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4709

Ynt: rica etmek

İletigönderen Furkan Yıldırım » 11 May 2018, 19:28

Bende hemen DLT de ötgünmeye koşut olarak ödgünmek/ödkünmek de var mı diye bakmıştım. Yazdığınız durum yanıltıcı olmuş ötünmek sözcüğüne değişli..
  • 0

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 205
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 298

Ynt: rica etmek

İletigönderen ulduzéver » 02 Kas 2018, 10:34

ötün- biçimi ağızlarda da vâr.

ötünmek
Yalvarmak, dilemek.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

ötünmek
Yalvarmak, acındırmak.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

Kökü de öt- biçimindedir, Halaççada öt- ve kimi ağızlarında ses değişimi üzerinden ét- "niyâz étmek, duâ étmek" diye bulunuyor. Ayrıca ötek ve étek "duâ, niyâz" diye bir türetimi de vâr.

Kullanmamıza gelince bence hem "İstemek" añlamındaki hem de teşekkür yanıtında dénen "ricâ étmek" yérine ötün- eylemi kullanılabilir.

Teşekkür yanıtında ötünürüm "[teşekkür étmemeñizi] ricâ éderim" kullanmak sorunsuzdur bence. Nitekim Farsçada xâsten "istemek, dilemek" eyleminden xâhéş "istek, dilek, ricâ" sözcüğü aynı añlamda kullanılır. Azerbaycan Türkçesine de alınmış ve xâhiş étmek diye her iki kullanımdaki "ricâ étmek" añlamında.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 686
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: rica etmek

İletigönderen bensay » 21 Ara 2018, 21:02

ötün- kökünün günümüz t.türkçesi açısından elverişli olduğunu düşünmüyorum, aşağıdakinden bir iş çıkar mı?

erketmek
1. Herhangi bir iş için birisine rica etmek. 2. Nazlanmak. 3. Yabancılık duymamak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


yasal yazışmalarda üst orunun alt oruna ricası türünden bir kullanılışlığı var duruyor?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2743
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1300

Ynt: rica etmek

İletigönderen ulduzéver » 22 Ara 2018, 01:34

Sanırım söz éttiğiñiz eylem erk étmek olmalı, olakim bitişik yazılmış. Azerbaycanda erk éylemek "yadlık duymayarak veyâ ricâ étmeden birinden bir şéy isteyebilecek durumda olmak" diye bir kullanım var. Ayrıca erki olmak "yadlık duymayarak veyâ ricâ étmeden birinden bir şéy isteyebilecek veyâ biri için bir iş yapabilecek durumda olmak" déyimi de kullanılır.
Aşağıdaki örnek gibi bir kullanım:

"Arkadaşıña erkiñ varsa kendisinden biraz para borç al"

Bir de bir isteğiñ, özür dilemeniñ veyâ ricânıñ karşısında söylenen ixtiyârıñız var "séçebilirliğiñiz var (ricâ édiyorum añlamında)" déyiminiñ yérine erkiñiz var kullanılmaya başlamış.

"Arabañızı bir günlük baña vérebilirmisiñiz? - erkiñiz var"
"Dün biraz öfkeli koñuştum, bağışlarsıñız. - erkiñiz var"
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 686
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: rica etmek

İletigönderen bensay » 23 Ara 2018, 23:11

doğrusunu isterseniz sayın arkadaşım "erketmek" değilseye ya da "erk etmek" için gıdım hiç bir bilgim yok, Okuğu çevirisinde "gücü yet-" anlamında "erked-" eylemi geçiyordu, bir bakayım BTS'de var mı dedim, "erked-" yoktu, bir de "erket-" olarak aradım işte o veri çıktı karşıma, sizdeki "erk et-" sözlükteki verinin 2.,3. anlamlarıyla bir örtüşme içeriyor, "yönetmek, gözetmek" gibi bitişik yazılmasında bence sakınca yok, t.türkçesinde yalnızca sözlükte kalmış bir sözcük durumunda gibi bu sözcük, ben tekbir hiçbir kullanımına tanık olmuş değilim daha
  • 1

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2743
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1300

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 7 konuk

Reputation System ©'