Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

şok, şoke

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

şok, şoke

İletigönderen Adsız Çıgay » 16 Ağu 2009, 04:26

şok = sarsılım
şok geçirmek = sarsılım geçirmek
kültür şoku = ekin sarsılımı
  • 2

En soñ Oktay D. tarafından 28 Ara 2014, 04:16 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Gérekçe: Başlık değişimi
Adsız Çıgay
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 53
Katılım: 09 Ağu 2009, 02:51
Değerleme: 2

Ynt: şok (sarsılım)

İletigönderen Oktay D. » 16 Ağu 2009, 12:17

sarsılmak "şok geçirmek"
Çeviri yapmayalım, kavram karşılıkları bulmaya çalışalım derim. Ayrıca dar aŋlamlarda
olay "şok yaratan vakâ"
çarpıntı "elektrik şoku"
sarsıntı "şok"
karşılıkları bulunuyor. Belki var olan sözcük sarsıntı yeterli olurdu, ne dersiŋîz?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: şok (sarsılım)

İletigönderen Adsız Çıgay » 16 Ağu 2009, 13:33

Deprem anlamıyla karışabileceğini düşündüğüm için yeni sözcük türetmek istedim.
  • 0

Adsız Çıgay
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 53
Katılım: 09 Ağu 2009, 02:51
Değerleme: 2

Ynt: şok (sarsılım)

İletigönderen Oktay D. » 16 Ağu 2009, 14:54

Türkçede sözcükler birden fazla aŋlama gelirler. Zaten ikisi çağrışımlı şeyler. "şok oldum" dediğimde zaten oradaki "şok" sözcüğünü mecâzî kullanıyorum demektir. Gerçekten de birisi beni sarsmış değildir ama öyle bir etki oluşmuştur ki, onuŋla eşdeğer bir duruma gelmişimdir. Yani "onu yerde görünce şok oldum" yerine "onu yerde görence deprem yaşadım" demek aynı aŋlama gelir, kimse "kaç şiddetinde oldu, can mal kaybı nedir" diye sormaz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: şok (sarsılım)

İletigönderen Oktay D. » 16 Ağu 2009, 14:56

Bu arada deprem ile sarsıntı farklı aŋlamlı sözcüklerdir ve ikisi de Türkçedir. Bir de
deprendim "sarsıntı geçirdim"
aŋlamına gelir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: şok (sarsılım)

İletigönderen Eftal GEZER » 19 Ağu 2009, 23:44

İlk iletiye yanıt:

"Kültür" sözcüğü Türkçe kökenlidir.

18 Ağustos 1932: Gazi Mustafa Kemal, TDTC’nin kuruluş amacı ve yapması gereken çalışmalar konusunda gazeteci Yunus Nadi (Abalıoğlu) ile Yalova’da görüştüler. Yunus Nadi Bey, o sırada hazırlıkları sürdürülen I. Türk Dili Kurultayı’nı düzenleyen TDTC Teşebbüs Heyeti üyesiydi. Gazi’nin düşüncelerine çok değer verdiği bir yazardı. Kurul (heyet) toplantılarına düzenli olarak katılamadığından, daha sonra yerine başka bir üye alındı. TDTC kurulalı henüz bir ay geçmişti. Cumhuriyet gazetesinin 21 Ağustos 1932 tarihli baskısında yer alan ve Söylev ve Demeçler kitabına girmemiş “Gazi Hz. ile Bir Hasbıhâl” başlıklı makalede yayımlanmış bu sohbette şunlar konuşulmuştur:

        “Büyük Reis ve Rehber, birkaç gün evvel kendilerini Yalova’daki son ziyaretimizde maksadın Türk milletine kendi mazisinde mevcut ve kendi mazisinden mevrus (miras) ve bu itibar ile bittabi daha mütekâmil (gelişmiş) şekiller ile istikbaline de şamil kendi kültürünü ortaya çıkararak göstermek olduğunu izah ettikten sonra Türk Dili Cemiyetinin bu yoldaki mesaisinden ortaya cidden hayret olunacak neticeler, yani hakikatler çıkması muhakkak bulunduğunu bütün bir emniyet ve kuvvetle beyan buyurdular ve:

        “-İsterseniz”, dediler, “evvela mevzuubahsimiz olan kültür kelimesini ele alalım.” 

        Şöylece bir tesadüf bu kelime bile bizi tenvire (aydınlatmaya) kifayet etti. 

        Bunları söyleyerek büyük reis bize yanlarındaki bir kitabı uzatarak:

        “-Evvela”, dediler, “bu kitabın ismini, müellifini (yazarını) ve basma tarihini okuyunuz.”

        Okuduk:

        -Lûgat-i Çağatay. Müellifi Şeyh Süleyman Efendi Buharî. İstanbul 1298

        Sonra da:

        “-Şimdi”, dediler, “bu kitapta kilturmak kelimesini bulunuz!”

        Bulduk.

        “-Kelimenin karşısındaki mana izahlarını okuyunuz.” dediler.

        Şöylece okuduk:

        -Getürmek, ihzar, isal. İrat ve peyda etmek. Sevk ve ikame etmek. Takarrür.

        Bundan sonra Gazi Hz. şunları söylediler:

        -“Türkçe fiillerinde mek ve mak lahikalarının (eklerinin) kaldırılmasıyla geri kalan maddenin asıl kelime olduğunu bilirsiniz. Kilturmak fiilinin asıl maddesi kilturdur demek. Fransızca, İngilizce, Almanca gibi belli başlı Garp dillerinde pek az telaffuz farkıyla kullanılan kültür kelimesi ile bu kiltur kelimemiz arasında telaffuz itibarıyla olduğu gibi mana itibariyle de mevcut olan kuvvetli tetabuka (uygunluğa) dikkat etmemek mümkün müdür? Malûmdur ki garp dillerinde kültürün manası hem maddidir, hem manevi. Türkçede de aynı. Nihayet Çağatayî Türkî de yapılacak işe takarrür edecek son şeklini vermeye kiltur diyor. Frenk tarlayı ekmeye kültür dediği gibi ulum ve fünunda tekemmül muhassalasına da kültür diyor. Şeyh Süleyman Efendi Buharî’nin bu kiltur kelimesini Garp lisanlarından almamış olduğuna şüphe yok. Öyle bir şey hatıra dahi gelemez. Bu zatın Türk dilleri şubelerinden Çağataycanın kelimelerini toplamış ve onların manalarını yazmış olduğu meydandadır. Pek ufak bir telaffuz farkıyla kelime bütün manaları itibarıyla Asya’da ve Avrupa’da aynıdır. Acaba onun asıl menşei Asya mıdır, Avrupa mıdır? Burasını tetkike çok zaman ve imkânımız vardır. Fakat şimdiden söylenebilir ki kelime esasen Asyalıdır. Avrupa’nın hâlen çok müterakki (ileri) olduğunda şüphe olmayan kültürü dahi aslen Türk’tür demek olur...

        Filhakika biz kültür kelimesini Garp medeniyetinde gördükten sonra onu Arapça bir kelime ile ifade etmek için hars kelimesini almışız. Hars ve haraset, kültürün aslına ve iştikaklarına maddi ve manevi manalarıyla tetabuk eden (uygun düşen) bir kelimedir. Garp dillerindeki kültür kelimesine menşe olarak Latince kültüra (cultura) ve kültive (cultiver) mukabili olarak da kültivare (cultivare) kelimelerini buluyoruz ki aynı ile hars ve haraset demektir. Fakat şimdi asıl Türk dilinde kiltur kelimesini buluyoruz, bunun da aynen kültür demek olduğunu görüyoruz.”

        Gazi Hz.nin bu yolda verdikleri izahlara ve tafsillere (açıklamalara) nazaran yukarıya kaydetmiş olduğumuz bu kültür ve kiltur tetabuku şöylece ilk misallerden biridir. İlk tetkiklerin umumi bir göz gezdirişten ibaret olan ilk araştırmaları ortaya şimdiden böyle yüzlerce misal koymuştur. Bu tetkikler ise yoktan bir şey icat etmek veya yakıştırmak için yapılmıyor. Evvela Türk’ün tarihi tespit olunmuştur. Bu tarih, tarihe hâkim olan bir hayattır. Ondan sonradır ki şimdi bu hakikatin diğer evsaf ve eşkâli üzerinde çalışmaya geçilmiştir. Vereceği müspet neticeler evvelinden bilinerek diyebiliriz ki Türk’ün kültürü uyanmıştır, ayaklanıyor. (Yunus Nadi) 

http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.as ... 8843ECBADB
  • 3

"Türk ulusundan?m diyen insanlar her ?eyden önce ve mutlaka Türkçe konu?mal?d?r. Türkçe konu?mayan bir insan Türk kültürüyle, toplumuyla ili?i?ini sav ederse buna inanmak do?ru olmaz."

Mustafa Kemal Atatürk
Üyelik görseli
Eftal GEZER
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 87
Katılım: 17 May 2009, 21:40
Değerleme: 3

Re: şok (sarsılım)

İletigönderen Sinekkaydi2 » 03 Kas 2014, 23:14

Benim eklemek istediklerim:

Şok oldum=Şaşkına uğradım,şaşkınlık yaşadım,Çok şaşırdım,sarsıldım.

Şok haber=Çarpıcı/Sarsıcı haber.

Artçı şok=İkinci sarsıntı,arkadan gelen sarsıntı

Kültür şoku=Kültür çarpması belki? : )

Ve yeri gelmişken,"art" kelimesinin "ard" biçiminde yazılması gerektiğini düşünüyorum.Ard arda gibi.
Böylece meselâ "ard niyet" sözü de daha anlamlı olacaktır.Ben kendi adıma konuşursam bu sözün yapısını daha yeni çözmüş durumdaydım.
  • 5

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Re: şok (sarsılım)

İletigönderen Oktay D. » 03 Kas 2014, 23:21

art~ard konusunda sevgili Engin ile sıkı bir tartışma ve düşünce alış vérişi yapmıştık bir başlıkta, ona bakabilirsiñiz :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: şok (sarsılım)

İletigönderen bensay » 03 Kas 2014, 23:43

Kaynaklarda Türkçe olarak geçtiğine göre yeri geldiğinde şoke olmak için "afallamak, afallak olmak" sözlerinden de yararlanmak olanaklı bence.
  • 2

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Şok olmak

İletigönderen toorku » 23 Ara 2014, 23:31

türkçedeki en iğrenç en pis tamlama eylem sizden naçizane isteğim buna bir karşılık bulalım ve milletimizi bu garabetten kurtaralım

şok oldum, kahrolasın olmasaydın
şok ettin abi beni, sen de abinde cehennemi sevebilirsiniz

evet gördüğünüz gibi ne menem bir hastalık bu

benim önerim
dağılmak eyleminden

dağıldım, ne oldu anlatsana dostum
dağıttın abi beni, ne yaptım kardeşim söyle bilelim
  • 8

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 859
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1188

Ynt: Şok olmak

İletigönderen bensay » 23 Ara 2014, 23:38

Belirtilen bağlamda "afallamak, afallak olmak, şaşalamak, şaşalak olmak, tutulmak, tutulum olmak" kullanılabilir.
  • 3

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Ynt: Şok olmak

İletigönderen Türkeröz » 27 Ara 2014, 17:47

Şaşkına uğramak, dona kalmak.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2925
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 509

Ynt: Şok olmak

İletigönderen toorku » 27 Ara 2014, 19:04

haa gayret arkadaşlar iyi gidiyor

diğer kullanımlar

şok fiyatlar

şok marketler zinciri


yani derinlere nüfüz etmiş
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 859
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1188

Ynt: Şok olmak

İletigönderen Sinekkaydi2 » 27 Ara 2014, 19:45

  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Ynt: Şok olmak

İletigönderen bensay » 27 Ara 2014, 19:49

toorku yazdı:haa gayret arkadaşlar iyi gidiyor

diğer kullanımlar

şok fiyatlar...


"Afallatıcı fiyatlar" denebilir.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'