Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

ihtiyaç

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 15:26

Kökü nedir, eki nedir?
  • 5

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 15:30

kökü kerge- olarak görünüyor. Anlamı eksilmek, eksik olmak.

DLT'de bakarsak keregü, keregülenmek gibi gereksinim duyulan şeyler amacıyla kullanılmış. çadır, çadıra girmek, sığınmak, üşümeyi gidermek işte ne anlayabiliyorsanız artık.

Gereç, gerek, gereksinim gibi sözcükler var. İrdeleyebiliriz yeterli gelmiyorsa.


Gereğini gider, gereğini yap, gerey duy, gereye bak, gereyi tamamla gibi kullanımlar doğacaktır.
  • -5

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 16:13

Gereç zaten uydurma bir kelime gibi görünüyor (Almanca gerät kelimesine benzileterek uydurulmuş olabilir).

ARAÇ
i. (yanlış tür. < ara+ç) [Türkçe’de isimden isim yapan +ç eki yoktur]

GEREÇ
i. (gerek’ten) [Araç’a benzetilerek yapılmış olmalıdır]
(Kubbealtı Lugati)
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 16:28

ETü kerge- ye -y eki getiriyoruz TTü de gerey oluyor. Türetimde sıkıntı yok. Araç, gereç yanlış türetim mi bilmem ama gerey DLT'de var. 1000 yılı aşık sözcük. Eşik süre olarak 1000 yıl yeterli değil midir?
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 16:46

keregü
çadır; kışlık ev
Divanü Lügati't-Türk

Gereksinim duyulan şey anlamı nerede?
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 16:55

keregülenmek = çadırlanmak, çadır edinmek, çadıra girmek
buradan doğan yan anlam sığınmak, sığınma gereksinimi gidermek

kerek sözcüğünün açıklamasını da eklemiştim yukarıda.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 17:02

datadeveb yazdı:keregülenmek = çadır edinmek, çadıra girmek
buradan doğan yan anlam sığınmak, sığınma gereksinimi gidermek
O açıdan bakarsanız insan çadırsız da kalabilir ama susuz dayanma süresi kısadır. Su=gereksinim. Böyle bir yöntemle kelime türetilemez.

Kökü fiil olarak alıyorsanız (biregü kelimesinde bir kök + egü isimden isim yapan ek) getirdiğiniz ek fiilden isim yapma eki değil.
Kökü isim olarak alıyorsanız o zaman da keregü ile gerek aynı kökenden değil demektir:
GEREK
sıf. ve i. (Eski Türk. kergek – kerek < kerge-mek “yaraşmak”)
(Kubbealtı Lugati)

KERAK 'darkor', ' talab-ehtayoj bor'. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi 'munosib boʻl-', 'mos boʻl-' maʼnosini anglatgan kirä— feʼlidan —k qoʻshimchasi bilan yasalgan (ПДП, 394), keyinchalik i unli ye unlisiga almashgan (Devon, I, 371; DS, 300; ЭСТЯ, III, 26): kirä- + k = kiräk > keräk.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild)

Her iki görüşe göre de gerek kelimesinin kökü fiildir.
  • 5

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 17:14

<< ETü kergek eksik, noksan, gereken < ETü kerge- eksilmek, eksik olmak +Uk < ETü kez oyuk +(g)A-

gere- eylemine -Ay eki getirirsek gerey türer. Eksiklik eni, boyu, gereksinim duyulan anlamı yüklenir. Diğer sözcükler anlamı destekleyiciler.
  • -5

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 17:17

datadeveb yazdı:<< ETü kergek eksik, noksan, gereken < ETü kerge- eksilmek, eksik olmak +Uk < ETü kez oyuk +(g)A-

gere- eylemine -Ay eki getirirsek gerey türer. Eksiklik eni, boyu, gereksinim duyulan anlamı yüklenir. Diğer sözcükler anlamı destekleyiciler.
Şimdi bu söylediğiniz keregü'den geliyor diyemezsiniz o zaman 1000 yıllık eşik süre hani?
  • 5

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 17:24

cingelek yazdı:
datadeveb yazdı:<< ETü kergek eksik, noksan, gereken < ETü kerge- eksilmek, eksik olmak +Uk < ETü kez oyuk +(g)A-

gere- eylemine -Ay eki getirirsek gerey türer. Eksiklik eni, boyu, gereksinim duyulan anlamı yüklenir. Diğer sözcükler anlamı destekleyiciler.
Şimdi bu söylediğiniz keregü'den geliyor diyemezsiniz o zaman 1000 yıllık eşik süre hani?


İlk içeriğe bakmadınız mı?

DLT'de kerek olarak görünen sözcüğün anlamı: gerek, olmalı, yaraşır, lazım, ihtiyaç, gerekli
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 18:00

datadeveb yazdı:
cingelek yazdı:
datadeveb yazdı:<< ETü kergek eksik, noksan, gereken < ETü kerge- eksilmek, eksik olmak +Uk < ETü kez oyuk +(g)A-

gere- eylemine -Ay eki getirirsek gerey türer. Eksiklik eni, boyu, gereksinim duyulan anlamı yüklenir. Diğer sözcükler anlamı destekleyiciler.
Şimdi bu söylediğiniz keregü'den geliyor diyemezsiniz o zaman 1000 yıllık eşik süre hani?


İlk içeriğe bakmadınız mı?

DLT'de kerek olarak görünen sözcüğün anlamı: gerek, olmalı, yaraşır, lazım, ihtiyaç, gerekli
Gerek sözü eskidir bunu zaten biliyorum. Siz keregü>gerey olur gibi bir yaklaşımla kelimenin 1000 yılı aşkın süredir mevcut olduğunu iddia etmiştiniz. Böyle bir şey yapı bakımından ve anlam bakımından mümkün görünmüyor.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 18:52

cingelek yazdı:Gerek sözü eskidir bunu zaten biliyorum. Siz keregü>gerey olur gibi bir yaklaşımla kelimenin 1000 yılı aşkın süredir mevcut olduğunu iddia etmiştiniz. Böyle bir şey yapı bakımından ve anlam bakımından mümkün görünmüyor.

Kökü sordunuz kerge- yazdım. Başlangıçta değindiklerime ek olarak keregü sözcüklerini de değintiledim. Siz sanırım bir yerde başka başka anlamalara kapılmışsınız. Kerge- (Etü) ye göre sıkıntı yok.

Şimdi gerey sözcüğüne yönelik önerime olurunuz var mı?
  • -5

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 19:17

datadeveb yazdı:
cingelek yazdı:Gerek sözü eskidir bunu zaten biliyorum. Siz keregü>gerey olur gibi bir yaklaşımla kelimenin 1000 yılı aşkın süredir mevcut olduğunu iddia etmiştiniz. Böyle bir şey yapı bakımından ve anlam bakımından mümkün görünmüyor.

Kökü sordunuz kerge- yazdım. Başlangıçta değindiklerime ek olarak keregü sözcüklerini de değintiledim. Siz sanırım bir yerde başka başka anlamalara kapılmışsınız. Kerge- (Etü) ye göre sıkıntı yok.

Şimdi gerey sözcüğüne yönelik önerime olurunuz var mı?
Gereksinim sözü varken "çadır" anlamındaki keregü sözünü örnek alarak gerey diye bir söz uydurulmasını uygun bulmuyorum. Gereksinim en azından kızıksın- ve bilim gibi örneklere uygun düşüyor.
  • 9

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 20:42

Keregü nedir yahu. Ben gerey sözcüğüne yakın sözcükleri değintiledim. Gerek başta geliyor. Kök kerge- ye -Ay eki getirmek mi yasak. Direy sözcüğü nasıl türetildi diye sorarım. Yatay, dikey diye gider bu soracaklarım.

"Gerek yok"
"Gerek duyulmaz"
"Gerek var"
"Gereksiz"
"Gerekmez"
"Gerekir"

"Neye ihtiyacın var?"
"Bi ihtiyacın var mı?"

(Söylemesi de pek kolay)
"Neye gereksinimin var?"
"Bi gereksinimin var mı?"

Gerek duymasam gerey sözcüğünü önerir miydim?
"Neye gereyin var?"
"Bi gereyin var mı?"
  • -5

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'