Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Nova/süpernova

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Nova/süpernova

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 14 Eki 2018, 20:11

Nova veya süpernova çok büyük bir yıldızın ölmesi sonucunda oluşan büyük patlamaya verilen addır. Sizce Türkçe'de bunu tek bir sözcük ile karşılayabilir miyiz? Usuma ilk şu sözcükler geldi:

Edizpatlama
Süpernova

Oflazpat
Süpernova


Oflaz : Mükemmel, süper, güzel
Ediz : oflazla aynı anlamda
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 639
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 456

Ynt: Nova/süpernova

İletigönderen ulduzéver » 15 Eki 2018, 06:50

Bence çok da birebir karşılık yapmak géreğinde değiliz.

nova
a. gök b. Parlaklığı birdenbire artan, patlamalı değişen yıldız.
Güncel Türkçe Sözlük

çılgındız
nova


+dIz eki yıldızlarıñ ve gezeğenleriñ çoğunuñ âdında kullanılmış ve +tIr biçimi de vâr. Örneğin: érentir - érendiz "müşterî", kızıltır - kızıldız "merih". Aktarma Sözlüğünde herbir gezeğeniñ bu ekleri içeren âdı vâr.

Çılgındız patlaması = nova patlaması

Süpérnova için ise büyük çılgındız gibi bir şٖéyler düşünülebilir.
  • 10

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 650
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 577

Ynt: Nova/süpernova

İletigönderen Oktay D. » 15 Eki 2018, 18:18

yıldız sözcüğü yal- "parlamak, yanmak" eyleminden geliyor. Köktaş olan bir de yaru- (parlamak) eylemi bulunuyor (/u/ sesi vurgusuz, tıpkı sür-/sürü- gibi). Bu durumda öñerilerim:
yardız
nova, géñellikle iki yıldızıñ birleşirken patlaması

üstün yardız
süpernova, büyük ölçekli bir yıldızıñ géñellikle çöküşü nedeniyle veya iki yıldızıñ birleşimiyle oluşan patlama
  • 2

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: Nova/süpernova

İletigönderen ulduzéver » 15 Eki 2018, 19:07

Yaru- eyleminiñ yarı- biçiminde uyarlanmasını beklerdim. *Ya- "yakmak?, parlatmak?" › *yar "yanar, parlar" › yaru- "yanar olmak, parlar olmak" diye kökenlenirse ordaki u sesi vurgulu olur ?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 650
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 577

Ynt: Nova/süpernova

İletigönderen Oktay D. » 15 Eki 2018, 21:20

yaru- ve yaşu- sözcüklerindeki /u/ parçası özünde /o/ sesinden geliyor gibi görünüyor. Eski Türkçe döneminde Tibet ve Brahmi yazısıyla yazılı metinlerde hep /o/ ile geçiyor. Orkun-Yenisey veya Arap yazısında o/u ayrımı olmadığından Eski Türkçede bu sözcükleriñ yaro- ve yaşo- oldukları varsayılır [Erdal, 255] Marcel Erdal, Old Turkic Word Formation, Weisbaden, 1991 .

*ya- (parlamak) köküne gelen /ro-/ ve /şo-/ parçalarınıñ +U- ile türemesi güç görünüyor. Burada -rU- gibi bir ek olduğu görüşü hakim ve bu ekteki sesli vurgusuz olmalı. Tıpkı sürü-/sürgün, korı-/korku, yorı-/yor-, tiri-/tirlik, semri-/semir-, gibi...
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319

Ynt: Nova/süpernova

İletigönderen ulduzéver » 15 Eki 2018, 21:42

Vurgusuz olsa da yine hem korunabilir hem düşürülebilir. Örneğin yardız öñeriñizde düşmesi güzel ancak eylem kendisi yarı- diye kullanılabilir. Sak davranmamız iyi olur bence :)
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 650
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 577


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot] ve 11 konuk

Reputation System ©'