Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

fazla

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

fazla

İletigönderen datadeveb » 08 Eki 2018, 05:55

Arapça kökenli "fazla" sözcüğüne yönelik önerileriniz neler?
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 851
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: fazla

İletigönderen Oktay D. » 08 Eki 2018, 09:35

TDK Güncel Türkçe Sözlük yazdı:fazla
1. sf. Gereğinden, alışılmıştan çok, aşırı olan, ziyade.
2. sf. Daha çok, aşkın.
3. sf. Artmış olan.
4. zf. Gereksiz, yersiz bir biçimde.
5. zf. Gereğinden, alışılmıştan çok olarak.


Tümünü bir arada barından bir sözcük öñerim yok ancak ayrı ayrı bu añlamları başka sözcüklerle gösteriyoruz. Benim kullanımım şu şekilde:
çokça
sf. ziyade (fazla 1); daha çok, aşkın (fazla 2); géreksiz, yérsiz bir biçimde (fazla 4); géreğinden çok (fazla 5)

ek
sf. ziyade (fazla 1); géreğinden çok (fazla 5)

aşırı
sf. ziyade (fazla 1); géreğinden çok (fazla 5)

daha çok
daha çok, aşkın (fazla 2)

aşkın
daha çok, aşkın (fazla 2)

artık
artmış olan (fazla 3)

çok
géreksiz, yérsiz bir biçimde (fazla 4)


Burada eñ kapsamlı olan bence çokça oluyor. Üçüncü añlam için de artık veya artmış zaten yéterli.

Örnekler:
- "Yaşamak için çok güçlük çekiyordu, çokça hastaydı" (R.N. Güntekin'den uyarlama) (fazla 1)
- "“Biz ancak Cumhuriyet devrinde elli yıldan çokça bir barış devri geçirmişiz" (B. Felek'ten uyarlama) (fazla 2)
- "Çokça koñuşma yéter" (fazla 4)
- "Yoruldum, bu yolculuk beni çokça tüketti" (fazla 5)
  • 9

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7905
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4443

Ynt: fazla

İletigönderen tomdaş » 09 Eki 2018, 16:24

Artık, çok, köp.
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: fazla

İletigönderen Oktay D. » 10 Eki 2018, 02:50

Eski Türkçe köp sözcüğü, Oğuzcada hep biçimini almıştır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7905
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4443

Ynt: fazla

İletigönderen ulduzéver » 10 Eki 2018, 09:29

hep sözcüğü Çağatay Türkçesindeki hab "bütün" sözcüğünden évrilmiş gibi görünüyor. köp ise Tarama'da bulunmakta. Elbette Tarama Sözlüğü yazıldığı zaman kalın k harfi yéñice h'ye dönüşmeye başlamıştı. Ancak İnce k harfiniñ h'ye dönüşmesi Oğuzcada görünmez ya da eñ azı ben görmemişim.

köp sözcüğü ağızlarda bile bulunuyor:

köp
Çok : Bugün işim köptür, gidemeyeceğim.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 666
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 626

Ynt: fazla

İletigönderen datadeveb » 18 Kas 2018, 01:58

DLT'de denk geldim...
ökil: çok

ökül
fazla


kök sözcüğüyle ilgili bir durum söz konusu olabilir mi diye değinti olarak yazıyorum.
kökül
fazla

göğül
fazla


kökremek diye bir sözcüğümüz de var. Sesini fazlalaştırmak olarak anladığımızda bu sözcükleri anlam kazanıyor bence... Sizce?
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 851
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: fazla

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Kas 2018, 02:35

Ökil sözcüğünün ekil olma olasılığı sizce var mıdır?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 837
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 559

Ynt: fazla

İletigönderen Oktay D. » 18 Kas 2018, 15:37

ökül déğil ükil olacak. Sözü geçen DLT baskısı Rahmeti Arat'ıñ olup oradaki yañlışlar soñradan düzeltilmiştir. Kabalcı yayınlarından çıkan DLT'ye baktığıñızda bu sözcüğü ükil olarak görürsüñüz, sözcüğüñ kökü ük— (yığmak, biriktirmek, artırmak) biçimindedir:
DLT (Kabalcı) yazdı:ükdi
ol yarmak ükdi: o para biriktirdi.

ükil: çok (Qıpçak Lehçesi).
ükil kişi: çok sayıda insan.

üklidi
üklidi neñ: bir şey büyüdü/arttı.

üklitti
ol neñni üklitti: O, zenginliğini artırdı.

üklüşdi
bir neñ bir üze üklüşdi: bir şey bir şeyiñ üstüne yığıldı.

ükme
ükme toprak: yığma toprak.

ükmek: yığılmış, biriktirilmiş herhangi bir şey.

üküş
üküş neñ: herhangi bir şeyiñ çok [bol] olanı.

Daha birçok ilgili sözcük var orada.

Kısacası ö ile değil ü iledir. Ayrıca Türkçede asli öñ ek yoktur, ük ile kök arasında bir ilişki olamaz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7905
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4443

Ynt: fazla

İletigönderen datadeveb » 18 Kas 2018, 16:25

ükil olabileceğine olası vermemiştim. Ükil ise doğrusu kesinkes kök arasında ilişki kurmam şu an olanaklı değil. Bu durumda fazla önadı yerine kullanılabilir türetimi çıkar mı? Çoğul gibi bi anlamda mı ükil? Bizde ükül olur gibi.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 851
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: fazla

İletigönderen Oktay D. » 18 Kas 2018, 17:01

datadeveb yazdı:ükil olabileceğine olası vermemiştim. Ükil ise doğrusu kesinkes kök arasında ilişki kurmam şu an olanaklı değil. Bu durumda fazla önadı yerine kullanılabilir türetimi çıkar mı? Çoğul gibi bi anlamda mı ükil? Bizde ükül olur gibi.

Evet bizde ükül olurdu. Çoğul añlamında değil, daha çok "sıfat: yığılmış, birikmiş, bir sürü" añlamında.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7905
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4443

Ynt: fazla

İletigönderen datadeveb » 18 Kas 2018, 17:10

Ükül sözcüğüne alışık olmadığımız için fazla sözcüğünün karşılığı olup olamayacağını kestiremiyorum. Kıpçak türkçesine bakacak olursak,

ükil: çok (Qıpçak Lehçesi).
ükil kişi: çok sayıda insan.

- fazla insan

Buradan ükül fazla sözcüğüne karşılık olabilir gibi duruyor. Benim de dilim yükül sözcüğüne doğru kayıyor ükül derken... ;D

"Sanırım size yük oluyorum..."
"Sanırım sizin için fazla oluyorum..."
"Sanırım size yükül geliyorum..."
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 851
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Ynt: fazla

İletigönderen Oktay D. » 18 Kas 2018, 17:49

ük- (birikmek) ile yük (taşınan şey) ilişkili değiller. yük sözcüğünüñ kökü olan *- eylemi "taşımak" añlamındadır.

Türkçede öñ ek varmış gibi göstermeyelim lütfen.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7905
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4443

Ynt: fazla

İletigönderen datadeveb » 18 Kas 2018, 17:58

Oktay D. yazdı:ük- (birikmek) ile yük (taşınan şey) ilişkili değiller. yük sözcüğünüñ kökü olan *- eylemi "taşımak" añlamındadır.

Türkçede öñ ek varmış gibi göstermeyelim lütfen.


Ükül diyecek iken yükül diyorum. Dilim kayıyor. Yük sözcüğü ile ilgisi olduğunu öne sürmüyorum. Yazdıklarımın gereği gibi anlaşılmasını beklerim.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 851
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

İletiThis post was deleted by datadeveb on 22 Kas 2018, 01:24.
Gérekçe: yanlışlıkla gönderdim

Ynt: fazla

İletigönderen datadeveb » 22 Kas 2018, 01:41

bince
fazla

çok bince
çok fazla

azıcık bince
azıcık fazla

bincesiyle
fazlasıyla

bine bince
daha fazla

bine bincesiyle
daha fazlasıyla

bincece
fazlaca

bincecesiyle
fazlacasıyla

bine bincece
daha fazlaca

bine bincecesiyle
daha fazlacasıyla

gereğinden bince
gereğinden fazla

bince bince
fazla fazla

binceleştirmek
fazlalaştırmak

bincelik
fazlalık

bincesinden bince
fazlasından fazla

bincecik
fazlacık
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 851
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 532

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 17 konuk

Reputation System ©'