Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

tarafından

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

tarafından

İletigönderen ulduzéver » 01 Eyl 2018, 20:19

Birebir karşılık düşünürsek yön sözcüğü usa gelir ancak böyle karşılamak géreğinde değiliz.

Şimdilik iki sözcük ortaya atmak istiyorum.
insânıñ, melekleriñ, cinleriñ vb. uslu yaratıklarıñ bir de sanal olarak Tañrınıñ eli ile yapılan eylem içeren tümcelerde işte el sözü düşünülebilir. Özce de kullanımda olan bir néñdir.

Örñek:
"Bu bétik Oktay'ıñ eliyle yazılmış"
"Kardeşim bir ciniñ eliyle büğülenmiş diyorlar"
"Bu iş benim elimle yapıldı"
"Bütün vârlık Tañrınıñ eliyle yaratılmış"
"Bu bétik siziñ eliñizle yayınlanmış"

Ancak el ile ilgilisiz, bir de hayvânlar ile néñleriñ tarafından yapılan eylemler için bile "şahıs, kendi" sözcüğünü ortaya atmak istiyorum. bile sözcüğü Eski Oğuzcada (Örñeğin Dede Korkut'ta) bir de günümüz Azerbaycan Türkçesinde, artı bildiğimce Halaççada da kullanılmakta.

Örñeğin Az.Tde bileme bir söz dédi "baña/kendime bir söz dédi" azı bilesiyle yoldaş olduğum kimse "kendisiyle yoldaş olduğum kimse"

Kısacası bile sözcüğü sözkoñusu yapıda taraf sözcüğünü karşılayabilir bence.

Bu öñeriler Oktay'ıñ bilesiyle düşünülmüşler
bu adam seniñ bileñle umutlandırılmış, başkasınıñ değil
sérçe kediniñ bilesiyle tutulup yutuldu
Bu iş benim bilemle öñerildi

eliyle
tarafından

bilesiyle
tarafından
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 688
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: tarafından

İletigönderen Oktay D. » 01 Eyl 2018, 21:54

Türkiye Türkçesiniñ ilgeçlerine bakarak bunu düşünmemiz daha yararlı olur bence.

Öñcelikle bu ilgeçleri bir özet geçelim. Yazar sözcüğüne türlü ilgeç durumlarını getirirsek bunları birkaç ulama ayırabiliriz. İlk usa gelecek ulam, bir eyleme —A ulaç eki gelmiş olanlardır. Örneğin —, gör—, il(dipçe) ile ilgeci yérine Eski Türkçede ve Eski Oğuzcada birle vardı, kökü bir (1 sayısı). Bugün Türkmencede bilen (ile, dahi), bizde ise bile (dahi, hatta) olarak yaşıyor. Ancak ile sözcüğü oradan gelmemiş olabilir, onuñ yérine il– (bağlamak) 'tan gelmiş olabilir. eylemleri sırasıyla yazar diye, yazara göre, yazar ile yapılarını oluşturmuş. İkinci durum -U ulaç ekidir: toğ— (geçmek) > togur— > yazara doğru veya öt— (geçmek) > ötür— > yazardan ötürü. Ayrıca yazar gibi, yazara değin, yazar için gibi türlü yapılarda ilgeçler de var.

Bu yüzden bence bir eyleme ulaç eki getirerek türetirsek daha uyumlu olur. Türeteceğimiz şeyiñ Türkiye Türkçesine de beñzemesi bence öñemli yoksa kimse kullanmaz boş ateşlemiş oluruz. Bence eñ öñemli añlam, +dAn ekiyle oluşuyor. Ancak bunu ilgece değil ilgeciñ geldiği sözcüğe ulamak daha doğal, tıpkı yazara göre veya yazardan ötürü dérkenki gibi. Bir şeyiñ "kim/ne tarafından" yapılması da bence ol—, gel— veya çık— gibi eylemlerle karşılanabilir. İstenirse kıl—, i—, doğ— eylemleri de düşünülebilir.

yazardan ola
yazar tarafından

yazardan gele
yazar tarafından

yazardan çıka
yazar tarafından

yazardan kıla
yazar tarafından

yazardan iye
yazar tarafından

yazardan doğa
yazar tarafından

Soñuncusu belki doğa (tabiat) ile, bir öñceki ise iye (sahip) < Eski Türkçe édi sözcüğüyle karışabilir belki.

Bence ilki yéterince güzel. Örnekler:
- "Bu bétik Oktay'dan ola yazılmış"
- "Kardeşim bir cinden ola büğülenmiş diyorlar"
- "Bu iş benden ola yapıldı"
- "Bütün vârlık Tañrıdan ola yaratılmış"
- "Bu bétik sizden ola yayınlanmış"
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8088
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4791

Ynt: tarafından

İletigönderen datadeveb » 16 Ara 2018, 02:43

taraf
yanay, yöney?, yanak?, bakay?

tarafından
yanayından, yöneyinden?, yanağından?, bakayından?


"Ben senden yanayım, senin yanayından kurtarıldım."
"Benim yanaya doğru gel."
  • 2

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1349
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tarafından

İletigönderen bensay » 16 Ara 2018, 13:25

"aracılığıyla, eliyle" sözcüklerinin kullanılamadığı durumlarda "tarafından, tarafınca" sözcükleri için "yanlığınca" sözcüğünü kullanıyorum.
  • 2

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2766
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1338

Ynt: tarafından

İletigönderen datadeveb » 16 Ara 2018, 13:54

Şu an ses anlam ilişkisi nedeniyle öyle şeyler anlıyorum ki. Tuz buz olmuş sözcükler kimi yerlerde. Neyse konuyu dağıtmayım. Bu konuda değintilemeye gerek yok.

Yanay sözcüğünü 50+ yaş üstü birisine söyledim. "Ben senden yanayım çünkü senin yanayından kurtarıldım." Anında anladı. -ek lerin kattığı anlamdan yanay sözcüğünü anladı. Bir deneyin çevrenizde.

Aracılığıyla, eliyle bunların tümü anlam vurgusu yönünden başka anlam bütünlüğü sağlar. Kullanımı doğru ancak göreyi değiştiriyor. Bir ögeye biraz sağdan, biraz yukarıdan baktırmaya benziyor.

Aracılığıyla > yancılığıyla olması gerekir.
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1349
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tarafından

İletigönderen cingelek » 16 Ara 2018, 20:45

Taraf = taman.
Tarafından = tamanından.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 321
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 356

Ynt: tarafından

İletigönderen datadeveb » 10 Oca 2019, 00:15

Taraf yerine kullanabileceğim iki sözcüğüm var elimde. Yanay önceden belirsizlikte paylaşmıştım. Sözcük bence anıklaştı netleşti . Gün içinde konuşurken yakaladığım başka bir kullanım oldu. Tartışmayı yeniden ısıtayım dedim.

yanay
taraf

biryan
taraf?

yönek
taraf?


"Dört yanaydan saldırıyorlar."
"Dört biryandan saldırıyorlar."
"Dört yönekten saldırıyorlar."
"Dört taraftan saldırıyorlar."

"Deniz tarafındaki çayırdan bir sürü koyun geçiyor." - M. Ş. Esendal
"Deniz yöneğindeki çayırdan bir sürü koyun geçiyor."
"Deniz yanayındaki çayırdan bir sürü koyun geçiyor."
"Deniz biryanındaki çayırdan bir sürü koyun geçiyor."
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1349
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tarafından

İletigönderen datadeveb » 10 Oca 2019, 09:26

DLT dizinde koldaş sözcüğünü görmüştüm. Bunun arkadaş anlamına geldiği yazılmıştı. Partner sözcüğüne yönelik önermiştim. Kol sözcüğü çok yoğruk çok esnek bir sözcük. Bir sözcüğü gibi neredeyse birçok anlamda kullanılıyor. Taraf sözcüğü anlamında da kullanılabileceğini yeni gördüm.

"Bize dört koldan saldırıyorlar."
"Deniz kolundaki çayırdan bir sürü koyun geçiyor."

Gibi... Sizce?
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1349
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Majestic-12 [Bot] ve 10 konuk

Reputation System ©'