Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

tembel

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

tembel

İletigönderen Yérbey » 06 Ağu 2008, 22:50

tembel (farsça) > üşengeç
  • 0

- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 477
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 53

Ynt: tembel

İletigönderen Aytunga » 07 Ağu 2008, 10:53

Halk arasında kullanılıyor. Diriltmesi çok kolay olacaktır. :P
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: tembel

İletigönderen Bay Beyrek » 07 Ağu 2008, 14:44

bencede üşengeç tam tembelin karşılığı
  • 0

Türk dedi?in Çal??kan,dürüst,arl?,ba??ms?z,kuncu ve yurtsever olur
Türk dedi?inden vatan haini olmaz !!!
Olan varsa onun soyundan ku?ku duyulur.
Üyelik görseli
Bay Beyrek
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 64
Katılım: 30 Tem 2008, 15:40
Değerleme: 2

Ynt: tembel

İletigönderen Türkeröz » 13 Ağu 2008, 20:09

Tembel:Hiçbir iş yapmayan, aylak.
üşengeç:Bir iş yapmaya erinen, üşenen kişi demektir. Bu yüzden üşengeç tembelin karşılığı olamaz. Ancak yan anlam olur. Ayrıca ben halkın ''tembel'' sözcüğü yerine hiç ''üşengeç'' dediğini duymadım. Demekki onlar ''tembel'' değil de erinen anlamında diyorlar.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2994
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Ynt: tembel

İletigönderen Gökbey » 13 Ağu 2008, 20:37

Türkeröz yazdı:Ayrıca ben halkın ''tembel'' sözcüğü yerine hiç ''üşengeç'' dediğini duymadım.


[üşengeç]

Tembel. [ Derleme Sözlüğü c: 11 ]

İshaklı *Bolvadin -Afyon

üşencek

Tembel. ( Derleme Sözlüğü c: 11 )

Peşman *Daday -Kastamonu
*Kurşunlu -Çankırı
-Yozgat
Hasanoğlan -Ankara

üşengeç

[-> üşencek] [ Derleme Sözlüğü c: 11 ]

üşengeç

Tembel, isteksiz [ Malatya ]

Malatya
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1736
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: tembel

İletigönderen YİĞİT TULGA » 14 Ağu 2008, 08:28

Uğrola,
üşengeç sözcüğünün yanınca pek sık kullanılmayan ancak çok da yakışkın  olan eringeç sözcüğü de kullanılabilir. Kullanımda yaygınlaştırmayı sağlamamız gereken başka bir sözcüktür.
Çünkü Kurumcuk (TDK) Güncel sözlüğe bile almamış. Bizleri duymasalar da kendilerinden bir kez daha utanç duydum.

Güncel Türkçe Sözlük'te Söz

eringeç sözü bulunamadı.


Oysa bu sözcük yeni türetim ya da uydurma olarak değil; DS' de bile kapı gibi yer almışken...
Kimi aymaz sarsaklar, sözümona  "bilimkişileri", "Türkçe yetersiz", demezler mi? Oysa Türkçeyi ta baştan budayanlar da öz be öz kendileri. Sonrasında utanmazca "Türkçe bilim dili olamaz" diyenler ise ya onlar ya da onların öğrencileri.
Varlıklarını başkalarına adayanlar Türklük taslamasınlar. Önen (zaten) Türk' üm demiyorlarsa, "varsın savuşsunlar". O' ndan köklüsü varsa bulsunlar, ona yamansınlar.

http://tdkterim.gov.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=eringe%E7
[eringeç]

Tembel, üşenen (kimse). [ Derleme Sözlüğü c: 5 ]

Çığrı *Dinar -Afyon
Tepeköy *Torbalı -İzmir
Tokat -Eskişehir
*Zile -Tokat
*Afşin ve köyleri -Maraş
Reyhanlı ve Amik ovası Türkmenleri, *Reyhanlı, *Antakya -Hatay
Hacıilyas *Koyulhisar, *Gürün -Sivas
*Pınarbaşı -Kayseri
-Nevşehir
*Ermenek ve köyleri -Konya

erincek

Tembel, üşenen (kimse). ( Derleme Sözlüğü c: 5 )

*Yalvaç -Isparta
Çöplü *Çivril -Denizli
-Çorum
*Merzifon ve köyleri -Amasya
*Iğdır, -Kars
-Gaziantep
-Sivas
Ahırlı -Ankara
Mucur, -Kırşehir
-Kayseri
*Avanos -Nevşehir
*Bor -Niğde
*Karaman, Zıvarık, -Konya
Çakallı -Adana

eringeç
[-> erincek] [ Derleme Sözlüğü c: 5 ]


Uğrola
  • 0

En soñ YİĞİT TULGA tarafından 14 Ağu 2008, 08:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 34

Ynt: tembel

İletigönderen Aytunga » 14 Ağu 2008, 16:35

  Tembel tabi ki kullanılıyor toplumda. Ama benim de içime üşengeç veya eringeç sözcüklerinin tembel'i karşılayamayacağına dair kurt düştü. Çünkü arkadaşımızın dediği gibi; üşengeç veya eringeç bir işi yapmaya gönüllü olmama, yapmaya geç davranma gibi anlamları karşılayabilir. Tembel için başka bir kelime bulalım derim ben. Önerilerim:
    -İşyapmaz
    -İş kaçkını (Bu da erinmek, üşenmek gibi oldu.)
  Öerilerimizi yazalım lütfen.

-------------------------------------
  Ayrıca söylemek isterim ki hepimizin bildiği gibi toplumların dilleri ve yaşantıları birbiriyle o kadar orantılı ki.
  Temizlenmek, arınmak, (su) dökünmek, yıkanmak, yunmak gibi birçok kelimeyi kullanabiliriz temiz duruma gelme eylemi için. Bu yüce ulusumuzun ne kadar temizliğine düşkün olduğunu gösterir.
    Tembel için bir sözcük bulmamızın bu kadar zor oluşu da bence ulusumuzda "tembellik" diye bir kavramın yokluğundandır.
    "Türk milleti çalışkandır." demiş yüce Ata. Ne kadar yerinde ve kanıtlaması kolay bir söz.
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: tembel

İletigönderen Türkeröz » 29 Ağu 2008, 15:08

Tembellik:Yatıp durma, yatıp durmak.
Tembel:Yatıpdurur, yatardurur

Ben şimdilik bunu düşünebildim.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2994
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Ynt: tembel

İletigönderen Aytunga » 29 Ağu 2008, 18:41

Bu "tembel" bizi bayağı kasacak yalım. Açıkcası ben "iş yapmaz" gibi bir öneride bulunmuştum ama her iş yapmayan tembel olmaz. Çünkü iş deyince insanların aklına "meslek" geliyor. Dolayısıyla "iş yapmaz", mesleği olmayan gibi duruyor, hani halk arasında denir ya "işsiz kayıtsız" diye. İşte ona benzer oldu.
  Yatıpdurur gibi bir şey düşünürsek güzel olabilir. Ama burada yatmak eyleminin gerçek anlamı alınmamalı. Çünkü tembellik işi yatıp durmakla sınırlanamaz. Buna karşın, yatıp durmak mecaz anlam olarak halk içinde tembellik için kullanılıyor.
  Sonuç olarak yatıpdurur, yatardurur id. sözcükleri ben tuttum. Diğer arkadaşlar da katılırsa (gerekirse biraz şekilsel değişiklikle) bu sözcüğün türevlerini "tembellik id." için kullanabiliriz.
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: tembel

İletigönderen Yérbey » 29 Ağu 2008, 18:45

Karşılığı olan sözcüklere yeni türetimler yapmayı doğru bulmuyorum.
Erkinizi diğer işler için yoyun*.



yoymak > harcamak
  • 0

- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 477
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 53

Ynt: tembel

İletigönderen Aytunga » 29 Ağu 2008, 18:50

  Tembel için bir karşılık olmadığını sanıyordum. Ya da "üşengeç" in bu sözcüğü karşılamayacağını savlıyordum. Her neyse, günah benden gitti; ne de olsa konunun sahibi sizsiniz. Bize ayak uydurmak düşer.
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: tembel

İletigönderen Bengitaşlarındili » 16 May 2012, 22:08

Üşenmek sözünde anlam kayması vardır. Aslında kökü üş- ( üşüşmek fiilinde gördüğümüz gibi) toplanmak anlamındadır. İnsan soğuktan üşüdüğünde de bacaklarını kendine doğru çeker, kollarını bağlar kısacası toplanır. İşte bu toplanma fiilinin dönüşüklük halidir Üşenmek. Çok üşümek ve toplanmak demektir.  Çok üşüyen insan hiç bir şey yapmak istemez. Anlam bu yüzden kaymıştır.
Oysa Türkçede gerçekten hiç bir şey yapmak istememek, gerçekten tembellik etmek anlamında erinmek fiili ( Anadolu ağızlarında hala yaygındır) ve bu fiilden türeyen ve tembel anlamındaki Erincek sözleri mevcuttur.
Anadolu ağızlarında geçen erinmek ve erincek sözleri diğer Türk dillerinde de hala kullanımdadır:
Tatarca:İrinu, İrinçäk
Kazakça: Erinw, Erinşek
Başkurtça:İriniv, İrinsäk
Uygurca: Erinmäk, Erinçäk

Bundan başkaca, diğer Türk dillerinde işten kaytarmak, kaçmak, bezmek ve gönülsüz olmak anlamlarını bildiren
yalkımak sözü var. Bu da çoğu durumda tembellik etmek anlamıyla işletiliyor. Bu sözden Başkurtça Yalqav, Kazakçada Jalqaw, Kırgızcada Calkoo, Tatarcada Yalqau sözü tembel anlamında kullanımda.

Türkmencede Yalta diye bir söz tembel anlamıyla mevcut ama Yukarıda sözünü ettiğim Yalka- fiili ile köken bağlantısı var mı bilmiyorum

Özbekçede İshyoqmas ( İşyakmas)  diye bir söz var.
Yak- hoşa gitmek, yakın gelmek, yakın görülmek fiilinden işyakmaz; iş sevmeyen, iş hoşuna gitmeyen

Bunları da göz önünde bulundurunuz.
başkurtça:
Bundan başkaca
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: tembel

İletigönderen Le Qabaq » 16 May 2012, 22:20

Bulmacalarda çok çıkan "osal" sözcüğü de var.
  • 0

Le Qabaq
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 621
Katılım: 26 Kas 2011, 01:43
Değerleme: 13

Ynt: tembel

İletigönderen Oktay D. » 17 May 2012, 19:37

Bengitaşlarındili yazdı:Üşenmek sözünde anlam kayması vardır. Aslında kökü üş- ( üşüşmek fiilinde gördüğümüz gibi) toplanmak anlamındadır. İnsan soğuktan üşüdüğünde de bacaklarını kendine doğru çeker, kollarını bağlar kısacası toplanır. İşte bu toplanma fiilinin dönüşüklük halidir Üşenmek. Çok üşümek ve toplanmak demektir.  Çok üşüyen insan hiç bir şey yapmak istemez. Anlam bu yüzden kaymıştır.
Oysa Türkçede gerçekten hiç bir şey yapmak istememek, gerçekten tembellik etmek anlamında erinmek fiili ( Anadolu ağızlarında hala yaygındır) ve bu fiilden türeyen ve tembel anlamındaki Erincek sözleri mevcuttur.
Anadolu ağızlarında geçen erinmek ve erincek sözleri diğer Türk dillerinde de hala kullanımdadır:
Tatarca:İrinu, İrinçäk
Kazakça: Erinw, Erinşek
Başkurtça:İriniv, İrinsäk
Uygurca: Erinmäk, Erinçäk

Bundan başkaca, diğer Türk dillerinde işten kaytarmak, kaçmak, bezmek ve gönülsüz olmak anlamlarını bildiren
yalkımak sözü var. Bu da çoğu durumda tembellik etmek anlamıyla işletiliyor. Bu sözden Başkurtça Yalqav, Kazakçada Jalqaw, Kırgızcada Calkoo, Tatarcada Yalqau sözü tembel anlamında kullanımda.

Türkmencede Yalta diye bir söz tembel anlamıyla mevcut ama Yukarıda sözünü ettiğim Yalka- fiili ile köken bağlantısı var mı bilmiyorum

Özbekçede İshyoqmas ( İşyakmas)  diye bir söz var.
Yak- hoşa gitmek, yakın gelmek, yakın görülmek fiilinden işyakmaz; iş sevmeyen, iş hoşuna gitmeyen

Bunları da göz önünde bulundurunuz.
başkurtça:
Bundan başkaca

Türkiye Türkçesi ağızlarında da bolca erin- eylemi vardır, üşen- Anadoluda daha seyrek kullanılır. Öte yandan üşen- sözcüğünüñ üşü- ile alakası yoktur, kimi dilbilimcilere göre usan- sözcüğünüñ ayrı bir sesletimidir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8312
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5452

Ynt: tembel

İletigönderen Türkeröz » 27 Mar 2015, 23:55

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
üşencek anlamı
Tembel.
Peşman *Daday -Kastamonu
*Kurşunlu -Çankırı
-Yozgat
Hasanoğlan -Ankara
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2994
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 16 konuk

Reputation System ©'