2. bét (Toplam 3 bét)

Ynt: Kişigillerin Evrimi

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2009, 11:15
gönderen YİĞİT TULGA
Uğrola,

Burada kişisel inanışlarımızı sorgulamıyoruz. Sözcükler evreninde saygınlığımızı korumak için savaşıyoruz. Bilinse iyi olur, sıkça da söylendi: Kimse inandığını, tapındığını değiştirsin diye de uğraşmıyoruz...

Sözcüklerden ulusumuzun evrensel geleceğini, bilinç varlığımızın usluksal (zihinsel) ordusunu kuruyoruz.

Yoksa "özelinde" kim ne düşünürse düşünsün; Umursamıyoruz.

Uğrola

Ynt: Kişigillerin Evrimi

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2009, 17:53
gönderen YİĞİT TULGA
Uğrola,

Arada kaynamış;

gürcütürsü..............Homo georgicus
Homo georgicus (Gürcüce: Kartveli adamiani: “Gürcü insanı”), Dmanisi’de, 2002 yılılnda tanımlanan insangiller türü. Homo georgicus, Homo habilis ile Homo erectus arasındaki insansı tür olarak kabul edilir.


düseltürsü............Homo neanderthalensis
(neandertal sözcüğünün yazım güçlüğünden dolayı Düssel ırmağı yöresini anımsatmak için: düseltürsü)
Homo neanderthalensis
Neandertal, Düssel nehri üzerindeki küçük bir 960m3 hacime sahip bir vadidir. Düsseldorf şehri yakınlarındadır. 1856 yılında bölgede bulunan insan fosilleri ile ün kazanmıştır. Bulunan fosillerin oluşturduğu türe Homo neanderthalensis adı verilmiştir.


Rudolftürsü..........Homo rudolfensis
Homo rudolfensis, soyu tükenmiş hominid türlerinden biridir. 1972 yılında Kenya'nın Koobi Fora bölgesinde antropolog Richard Leakey ve zoolog Meave Leakey tarafından ortaya çıkarılan ve KNM-ER 1470 olarak kodlanan bir kafatası fosilinden yola çıkarak 1986 yılında Valery Alekseyev tarafından ayrı bir tür olarak tanımlanmıştır.


olabilir.

Uğrola

Ynt: Kişigillerin Evrimi

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2009, 19:05
gönderen Boraan
Aydın ola
 
Burada kişisel inanışlarımızı sorgulamıyoruz. Sözcükler evreninde saygınlığımızı korumak için savaşıyoruz. Bilinse iyi olur, sıkça da söylendi: Kimse inandığını, tapındığını değiştirsin diye de uğraşmıyoruz...


  Ben içimden geldi yazdım kimsenin inancına ben de karışmıyorum, 8)

  Sözcükler için yaratıcı çözümler diyebilirim...:)

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 08 Şub 2010, 10:17
gönderen Gökbey
Söz Kâşgarlı'da da geçiyor:

törüdi    ترودى
yalnğuk törüdi = insan yaratıldı”.


Yalnık sözü, kişi sözcüğü ile yanaşı kullanılabilir.

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 09 Şub 2010, 19:04
gönderen Temirbek
İnsan, sözcüğü de Türkçeleşmiştir ve bu bağlamda Türkçe'dir. Bu sözden yeñi sözcükler de türetmişiz, insanlık, insancıl, insanoğlu gibi...

Ancak "insan"la beraber bir de Türkçesini kullanalım diyorsak ki kullanmalıyız, çünkü "insan" dip (temel, kök, baz) bir sözcüktür ve her dilde "öz"dür çünkü herkes "insan"ıñ ne olduğunu bilir ve dilinde bunuñ karşılığı vardır.

Oktay'ıñ değindiği gibi "insan"ıñ birebir karşılığı kesinlikle kişi'dir. Yazıtlarda kişioglı "insanoğlu" aynen geçekte, "kişioğlu"...

Ancak, "kişi" añlam genişlemesine uğrayarak aynı zamanda "fert, zat" añlamlarına da gelmiş bu bağlamda her yerde "insan"ı karşılamayabilir.

Eski Türkçe'deli yalñuk sözcüğünden bahsedilmiş, bu sözcük günümüze uyarlanırsa > *yalñık olur. Kökeni nedir bilmiyorum, ama tahinlemede bulunulabilir; *yal- "tecrit olmak, izole olmak 2) çıplanmak, soyunmak 3) mücerret olmak" (edilgen) [ettirgen biçimi yalıt-] kökünden > yalñuk < *yalıñuk "yalıñ", "yalñız" ile kökteş olabilir (?)

*yalıñuk < yalın- "soyunmak 2) mücerret olmak" (dönüşlü) ikincil añlamdan hareket edersek "soyut yanı, mânevî yanı da olan canlı" añlamında olabilir.

Hun, sözcüğüne de değinmek istiyorum. Sözcüğün asıl biçiminiñ Kun olduğunu biliyoruz. Kanaatimce *ku- "toplanmak 2) yığışmak, bir araya gelmek" kökünden > Kun "halk, ahali" añlamında olabilir. Daha soñra baştakı sert sessiz /k-/ etkisiyle olabilir > Kün olmuş. Bu sözcüğe Köktürük yazıtlarında "halk" añlamıyla rastlanıyor. Él "devlet" + [/b]kün[/b] "halk" bileşimi > *élkün > élgün "ülke halkı, millet" sözcüğü de var. Dilimizde "elegüne karşı" deyiminde yaşamakta, "elâleme, millete karşı" añlamında. Yeri gelmişken değinmek isterim, Türkçe'de nedense él sözcüğüyle bileşerek oluşmuş sözlerde araya bir türeme (parazitik) /e/ sesi giriyor, söz gelimi Kazakça'da, Kırgızca'da kullanılan ve "devlet başı, devlet başkanı, prezident" añlamına gelen élbaşı bizde elebaşı olmuş (görüş baña ait) (?) Elegün ve Elebaşı...

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 10 Şub 2010, 23:36
gönderen Bengitaşlarındili
Bencä günümüz Türkçäsindä qullanıla gelän kişi sözü, Arapça insan sözünüň orununu geräğindän dä yaqşıraq doldurmaqdadır. Yinä, Türkçädä kişi sözü ilä aňlamdaş qun sözünüň diriltilmäsi sözä yeňi aňlamlar qazandırılması durumunda yararlı olabilir. Ancaq, nedändir bilmäm “yalňuq” sözünüň diriltilmäsinä değişli oylara qoşulasım gelmiyor, göňlüm aqmıyor.

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 11 Şub 2010, 14:32
gönderen Baturalptürk
Kişi sözcüğü eski metinlerde insan manasındadır. Nitekim günümüz sözlüğünde de bu anlam görülebilir:

kişioğlu   
a. (kişi'oğlu) 1. İnsanoğlu, insan. 2. Soylu kimse.
Güncel Türkçe Sözlük


Amma velakin kişi bugün daha çok şahıs sözcüğünün anlam kapsamı içerisindedir:

fert = birey
şahıs= kişi


olarak görülüyor. İnsan kelimesini karşılayacak bağımsız sözcüğümüz tam olarak günümüz sözlüklerinde yok. Ancak DLT'de olan "yalnık" kelimesi bu anlamı karşılamaya kip gelir. "Kun" sözcüğünü ben desteklemiyorum. Hele "yalnık" dururken hiç düşünmem. Birincil görevim Türkçe'nin içinde daha çok bulunan "yalnık" sözcüğünü gözler önüne çıkarmaktır. Ayrıca "kun" kelimesi izi "yalnık" kadar belirgin olmayan bir kelimedir. Öte yandan "yalnık" sözcüğünün fonetiği bence daha güzeldir.

Bakın Divanü Lügat-it Türk'te nasıl yazmış Kaşgarlı Mahmut atamız:

yalnğuk: Bütün insanlara verilen genel bir ad.
Şu beyitte dahi gelmiştir:

Yagı erür yalnğukunğ nenği tawar
Bilig eri yagısız nelik sewer
(İnsanoğlunun malı düşmandır; bilgi adamı niçin düşmanını sever.)



Daha pek çok yerde geçiyor bu yapıtta. Tam aradığımız kelime bence. Bundan başka izine rastladığım yerler:

*yalıncak (Türk Dili: Velet Çelebi Bey'in eseri)
*yalınguk (Radlov)
*yalnuk (Radlov)
*yankluk (Kuran Tercümesi İstanbul Nüshası)


SÖZLÜKÇÜK
kip gelmek: tıpatıp, uygun gelmek

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 12 Şub 2010, 14:08
gönderen bensay
İnsan için ben "kişi ile kişioğlu" sözcüklerini kullanıyorum. Kuşkusuz öbür karşılıkların da bilinmesinde biliştirilmesinde yarar var. Benim insan sözcüğü ve türevlerine ilişkin karşılamacam aşağıdaki gibi:

İnsan : (Kun, yalnık), kişi, kişioğlu
İnsancıl : Kişioğlucul, kişicil
İnsani : Kişioğlusal
İnsaniyet : Kişioğluluk
İnsanlık : Kişioğluluk
İnsansı : Kişioğlumsu, kişimsi
İnsanoğlu: Kişioğlu

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 22 Nis 2010, 16:42
gönderen Türk Tigin
Bence 'Kişi' eñ uygun olan, nedeni şu, 'Kişi' sözcüğü bütün Türk dillerinde, Kişi, Kizi, Kiji, Kisi, Kihi olarak var, ancak 'Yalnık' sözcüğü yok bildiğim kadarı ile, ilk kez uktum (duydum) bu sözü...

İnsan sarrafı, adam sarrafı

İletiGönderilme zamanı: 17 Tem 2010, 12:02
gönderen Toygun
İnsanların seciyesini çabuk anlayacak duruma gelmiş kimse


Tanıyıcı olabilir mi?

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 25 Tem 2010, 15:09
gönderen Toygun
İlk Türkçe Kur'an çevirisinde sözcük yanluk biçimindedir.

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 26 Tem 2010, 10:25
gönderen Yérbey
bensay yazdı:İnsan için ben "kişi ile kişioğlu" sözcüklerini kullanıyorum. Kuşkusuz öbür karşılıkların da bilinmesinde biliştirilmesinde yarar var. Benim insan sözcüğü ve türevlerine ilişkin karşılamacam aşağıdaki gibi:

İnsan : (Kun, yalnık), kişi, kişioğlu
İnsancıl : Kişioğlucul, kişicil
İnsani : Kişioğlusal
İnsaniyet : Kişioğluluk
İnsanlık : Kişioğluluk
İnsansı : Kişioğlumsu, kişimsi
İnsanoğlu: Kişioğlu




Haldun Terzioğlu'nun yazarı olduğu "Gök-Tanrı'nın Çocukları" betiğinde de kişi [i]diye geçer.

"Kişioğlu böyledir, Sagan.Buldukça daha da ister."

"Kişi bilgisini artırmak için ne gerekirse yapmalıdır."

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 26 Tem 2010, 11:12
gönderen Beren Oğuz
Uğrola!...
Bénce "insanoğlu", "kişioğlu";
"insan", "kişi" "yalñuk azı yalnğuk";
"şahsî", "kişisel";
"insancıl", "kişicil",
"şahsen", "kişisel olarak", "bénce"
"insanlık", "kişilik"
ub...
Ançıp yalñuk ulayı yalnğuk biçiminiñ hañisiniñ kalması, taplanması gerektiğini bilemeyeceğim. DLT'de de "yalnğuk törüdi" olaraktan geçiyordu. Arapça "insan" ulayı türevlerine "kişi" ulayı "yalñuk, yalnğuk" yéğleriz.

ésenlikler ilen...

Ynt: İnsan

İletiGönderilme zamanı: 27 Tem 2010, 19:32
gönderen Temirbek
Moğolcada hün "insan" demektir ve Türkçe < kün'den gelme. Kün, daha önce de konusu geçtiği gibi yabancı dillerde biçim değiştirmiş olan kun/hun sözcüğüdür.

Daha önceki bir yazımda köken kestiriminde bulunmuşum ancak şu an farklı bir görüşteyim; *- "diri ve canlı olmak" (?) > küç "güç, kuvvet" > kür "güçlü, kuvvetli, gür" > küre- "güç göstermek, güremek" > küreş "mücâdele, güreş"

Bu ana kökten > kün "yaşayan, canlı, insan" (?) Gibi bir kestirimde bulunuyorum.

[Deleted]

İletiGönderilme zamanı: 04 Ağu 2010, 23:01
gönderen Toygun
İletiThis post was deleted by Toygun on 06 Oca 2015, 20:51.