Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

insan ve türevleri

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: Kişigillerin Evrimi

İletigönderen YİĞİT TULGA » 23 Ağu 2009, 11:15

Uğrola,

Burada kişisel inanışlarımızı sorgulamıyoruz. Sözcükler evreninde saygınlığımızı korumak için savaşıyoruz. Bilinse iyi olur, sıkça da söylendi: Kimse inandığını, tapındığını değiştirsin diye de uğraşmıyoruz...

Sözcüklerden ulusumuzun evrensel geleceğini, bilinç varlığımızın usluksal (zihinsel) ordusunu kuruyoruz.

Yoksa "özelinde" kim ne düşünürse düşünsün; Umursamıyoruz.

Uğrola
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 34

Ynt: Kişigillerin Evrimi

İletigönderen YİĞİT TULGA » 23 Ağu 2009, 17:53

Uğrola,

Arada kaynamış;

gürcütürsü..............Homo georgicus
Homo georgicus (Gürcüce: Kartveli adamiani: “Gürcü insanı”), Dmanisi’de, 2002 yılılnda tanımlanan insangiller türü. Homo georgicus, Homo habilis ile Homo erectus arasındaki insansı tür olarak kabul edilir.


düseltürsü............Homo neanderthalensis
(neandertal sözcüğünün yazım güçlüğünden dolayı Düssel ırmağı yöresini anımsatmak için: düseltürsü)
Homo neanderthalensis
Neandertal, Düssel nehri üzerindeki küçük bir 960m3 hacime sahip bir vadidir. Düsseldorf şehri yakınlarındadır. 1856 yılında bölgede bulunan insan fosilleri ile ün kazanmıştır. Bulunan fosillerin oluşturduğu türe Homo neanderthalensis adı verilmiştir.


Rudolftürsü..........Homo rudolfensis
Homo rudolfensis, soyu tükenmiş hominid türlerinden biridir. 1972 yılında Kenya'nın Koobi Fora bölgesinde antropolog Richard Leakey ve zoolog Meave Leakey tarafından ortaya çıkarılan ve KNM-ER 1470 olarak kodlanan bir kafatası fosilinden yola çıkarak 1986 yılında Valery Alekseyev tarafından ayrı bir tür olarak tanımlanmıştır.


olabilir.

Uğrola
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 34

Ynt: Kişigillerin Evrimi

İletigönderen Boraan » 23 Ağu 2009, 19:05

Aydın ola
 
Burada kişisel inanışlarımızı sorgulamıyoruz. Sözcükler evreninde saygınlığımızı korumak için savaşıyoruz. Bilinse iyi olur, sıkça da söylendi: Kimse inandığını, tapındığını değiştirsin diye de uğraşmıyoruz...


  Ben içimden geldi yazdım kimsenin inancına ben de karışmıyorum, 8)

  Sözcükler için yaratıcı çözümler diyebilirim...:)
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: İnsan

İletigönderen Gökbey » 08 Şub 2010, 10:17

Söz Kâşgarlı'da da geçiyor:

törüdi    ترودى
yalnğuk törüdi = insan yaratıldı”.


Yalnık sözü, kişi sözcüğü ile yanaşı kullanılabilir.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1736
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: İnsan

İletigönderen Temirbek » 09 Şub 2010, 19:04

İnsan, sözcüğü de Türkçeleşmiştir ve bu bağlamda Türkçe'dir. Bu sözden yeñi sözcükler de türetmişiz, insanlık, insancıl, insanoğlu gibi...

Ancak "insan"la beraber bir de Türkçesini kullanalım diyorsak ki kullanmalıyız, çünkü "insan" dip (temel, kök, baz) bir sözcüktür ve her dilde "öz"dür çünkü herkes "insan"ıñ ne olduğunu bilir ve dilinde bunuñ karşılığı vardır.

Oktay'ıñ değindiği gibi "insan"ıñ birebir karşılığı kesinlikle kişi'dir. Yazıtlarda kişioglı "insanoğlu" aynen geçekte, "kişioğlu"...

Ancak, "kişi" añlam genişlemesine uğrayarak aynı zamanda "fert, zat" añlamlarına da gelmiş bu bağlamda her yerde "insan"ı karşılamayabilir.

Eski Türkçe'deli yalñuk sözcüğünden bahsedilmiş, bu sözcük günümüze uyarlanırsa > *yalñık olur. Kökeni nedir bilmiyorum, ama tahinlemede bulunulabilir; *yal- "tecrit olmak, izole olmak 2) çıplanmak, soyunmak 3) mücerret olmak" (edilgen) [ettirgen biçimi yalıt-] kökünden > yalñuk < *yalıñuk "yalıñ", "yalñız" ile kökteş olabilir (?)

*yalıñuk < yalın- "soyunmak 2) mücerret olmak" (dönüşlü) ikincil añlamdan hareket edersek "soyut yanı, mânevî yanı da olan canlı" añlamında olabilir.

Hun, sözcüğüne de değinmek istiyorum. Sözcüğün asıl biçiminiñ Kun olduğunu biliyoruz. Kanaatimce *ku- "toplanmak 2) yığışmak, bir araya gelmek" kökünden > Kun "halk, ahali" añlamında olabilir. Daha soñra baştakı sert sessiz /k-/ etkisiyle olabilir > Kün olmuş. Bu sözcüğe Köktürük yazıtlarında "halk" añlamıyla rastlanıyor. Él "devlet" + [/b]kün[/b] "halk" bileşimi > *élkün > élgün "ülke halkı, millet" sözcüğü de var. Dilimizde "elegüne karşı" deyiminde yaşamakta, "elâleme, millete karşı" añlamında. Yeri gelmişken değinmek isterim, Türkçe'de nedense él sözcüğüyle bileşerek oluşmuş sözlerde araya bir türeme (parazitik) /e/ sesi giriyor, söz gelimi Kazakça'da, Kırgızca'da kullanılan ve "devlet başı, devlet başkanı, prezident" añlamına gelen élbaşı bizde elebaşı olmuş (görüş baña ait) (?) Elegün ve Elebaşı...
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

Ynt: İnsan

İletigönderen Bengitaşlarındili » 10 Şub 2010, 23:36

Bencä günümüz Türkçäsindä qullanıla gelän kişi sözü, Arapça insan sözünüň orununu geräğindän dä yaqşıraq doldurmaqdadır. Yinä, Türkçädä kişi sözü ilä aňlamdaş qun sözünüň diriltilmäsi sözä yeňi aňlamlar qazandırılması durumunda yararlı olabilir. Ancaq, nedändir bilmäm “yalňuq” sözünüň diriltilmäsinä değişli oylara qoşulasım gelmiyor, göňlüm aqmıyor.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: İnsan

İletigönderen Baturalptürk » 11 Şub 2010, 14:32

Kişi sözcüğü eski metinlerde insan manasındadır. Nitekim günümüz sözlüğünde de bu anlam görülebilir:

kişioğlu   
a. (kişi'oğlu) 1. İnsanoğlu, insan. 2. Soylu kimse.
Güncel Türkçe Sözlük


Amma velakin kişi bugün daha çok şahıs sözcüğünün anlam kapsamı içerisindedir:

fert = birey
şahıs= kişi


olarak görülüyor. İnsan kelimesini karşılayacak bağımsız sözcüğümüz tam olarak günümüz sözlüklerinde yok. Ancak DLT'de olan "yalnık" kelimesi bu anlamı karşılamaya kip gelir. "Kun" sözcüğünü ben desteklemiyorum. Hele "yalnık" dururken hiç düşünmem. Birincil görevim Türkçe'nin içinde daha çok bulunan "yalnık" sözcüğünü gözler önüne çıkarmaktır. Ayrıca "kun" kelimesi izi "yalnık" kadar belirgin olmayan bir kelimedir. Öte yandan "yalnık" sözcüğünün fonetiği bence daha güzeldir.

Bakın Divanü Lügat-it Türk'te nasıl yazmış Kaşgarlı Mahmut atamız:

yalnğuk: Bütün insanlara verilen genel bir ad.
Şu beyitte dahi gelmiştir:

Yagı erür yalnğukunğ nenği tawar
Bilig eri yagısız nelik sewer
(İnsanoğlunun malı düşmandır; bilgi adamı niçin düşmanını sever.)



Daha pek çok yerde geçiyor bu yapıtta. Tam aradığımız kelime bence. Bundan başka izine rastladığım yerler:

*yalıncak (Türk Dili: Velet Çelebi Bey'in eseri)
*yalınguk (Radlov)
*yalnuk (Radlov)
*yankluk (Kuran Tercümesi İstanbul Nüshası)


SÖZLÜKÇÜK
kip gelmek: tıpatıp, uygun gelmek
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 66

Ynt: İnsan

İletigönderen bensay » 12 Şub 2010, 14:08

İnsan için ben "kişi ile kişioğlu" sözcüklerini kullanıyorum. Kuşkusuz öbür karşılıkların da bilinmesinde biliştirilmesinde yarar var. Benim insan sözcüğü ve türevlerine ilişkin karşılamacam aşağıdaki gibi:

İnsan : (Kun, yalnık), kişi, kişioğlu
İnsancıl : Kişioğlucul, kişicil
İnsani : Kişioğlusal
İnsaniyet : Kişioğluluk
İnsanlık : Kişioğluluk
İnsansı : Kişioğlumsu, kişimsi
İnsanoğlu: Kişioğlu
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2874
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1445

Ynt: İnsan

İletigönderen Türk Tigin » 22 Nis 2010, 16:42

Bence 'Kişi' eñ uygun olan, nedeni şu, 'Kişi' sözcüğü bütün Türk dillerinde, Kişi, Kizi, Kiji, Kisi, Kihi olarak var, ancak 'Yalnık' sözcüğü yok bildiğim kadarı ile, ilk kez uktum (duydum) bu sözü...
  • 0

Türk Tigin
İlgili
İlgili
 
İleti: 10
Katılım: 22 Nis 2010, 14:48
Değerleme: 0

İnsan sarrafı, adam sarrafı

İletigönderen Toygun » 17 Tem 2010, 12:02

İnsanların seciyesini çabuk anlayacak duruma gelmiş kimse


Tanıyıcı olabilir mi?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5285
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1306

Ynt: İnsan

İletigönderen Toygun » 25 Tem 2010, 15:09

İlk Türkçe Kur'an çevirisinde sözcük yanluk biçimindedir.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5285
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1306

Ynt: İnsan

İletigönderen Yérbey » 26 Tem 2010, 10:25

bensay yazdı:İnsan için ben "kişi ile kişioğlu" sözcüklerini kullanıyorum. Kuşkusuz öbür karşılıkların da bilinmesinde biliştirilmesinde yarar var. Benim insan sözcüğü ve türevlerine ilişkin karşılamacam aşağıdaki gibi:

İnsan : (Kun, yalnık), kişi, kişioğlu
İnsancıl : Kişioğlucul, kişicil
İnsani : Kişioğlusal
İnsaniyet : Kişioğluluk
İnsanlık : Kişioğluluk
İnsansı : Kişioğlumsu, kişimsi
İnsanoğlu: Kişioğlu




Haldun Terzioğlu'nun yazarı olduğu "Gök-Tanrı'nın Çocukları" betiğinde de kişi [i]diye geçer.

"Kişioğlu böyledir, Sagan.Buldukça daha da ister."

"Kişi bilgisini artırmak için ne gerekirse yapmalıdır."
  • 0

En soñ Yérbey tarafından 27 Tem 2010, 20:41 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 477
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 53

Ynt: İnsan

İletigönderen Beren Oğuz » 26 Tem 2010, 11:12

Uğrola!...
Bénce "insanoğlu", "kişioğlu";
"insan", "kişi" "yalñuk azı yalnğuk";
"şahsî", "kişisel";
"insancıl", "kişicil",
"şahsen", "kişisel olarak", "bénce"
"insanlık", "kişilik"
ub...
Ançıp yalñuk ulayı yalnğuk biçiminiñ hañisiniñ kalması, taplanması gerektiğini bilemeyeceğim. DLT'de de "yalnğuk törüdi" olaraktan geçiyordu. Arapça "insan" ulayı türevlerine "kişi" ulayı "yalñuk, yalnğuk" yéğleriz.

ésenlikler ilen...
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 2

Ynt: İnsan

İletigönderen Temirbek » 27 Tem 2010, 19:32

Moğolcada hün "insan" demektir ve Türkçe < kün'den gelme. Kün, daha önce de konusu geçtiği gibi yabancı dillerde biçim değiştirmiş olan kun/hun sözcüğüdür.

Daha önceki bir yazımda köken kestiriminde bulunmuşum ancak şu an farklı bir görüşteyim; *- "diri ve canlı olmak" (?) > küç "güç, kuvvet" > kür "güçlü, kuvvetli, gür" > küre- "güç göstermek, güremek" > küreş "mücâdele, güreş"

Bu ana kökten > kün "yaşayan, canlı, insan" (?) Gibi bir kestirimde bulunuyorum.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

İletiThis post was deleted by Toygun on 06 Oca 2015, 20:51.

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 24 konuk

Reputation System ©'