Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

pencere

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

pencere

İletigönderen Alparslan9 » 12 Tem 2015, 02:07

GökTürk yazılı Turfan yazmaları¹nda közünğük sözcüğü geçmektedir.² Gözünük biçiminde diriltilmesini dilerim.

¹ 'GökTürk yazılı Turfan yazmaları' ifadesinden kastının Irk Bitig olduğu kanısındayım.

² Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, Cilt 7, bet 380.
  • 5

En soñ Oktay D. tarafından 26 Mar 2017, 21:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı düzeltildi
Görsel
Üyelik görseli
Alparslan9
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 265
Katılım: 30 Haz 2015, 17:25
Değerleme: 154

Ynt: Pencere yerine Gözünük

İletigönderen gajja » 12 Tem 2015, 13:48

gözenek, -ği

a. 1. Delikli bir nesnenin deliklerinden her biri. 2. hlk. Pencere. (Güncel Türkçe Sözlük)

gözenek (I)

1. Pencere.
Keleş -Burdur
Bozan, Tokat -Eskişehir
-Diyarbakır
*Hekimhan, Tilek, *Arguvan -Malatya
Palha *Divriği -Sivas
*Osmaniye -Adana

(Derleme Sözlüğü)

Düzenleme: Tuva Türkçesinde bu söz көзенек /közenek/ biçiminde pencere anlamında kullanılıyormuş. Çuvaş Türkçesinde чӳрече /čüreče/, Yakut Türkçesinde түннүк /tünnük/ sözleri de mevcut.
  • 4

gajja
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 22
Katılım: 27 Haz 2015, 23:46
Değerleme: 34

Ynt: pencere

İletigönderen Türkeröz » 01 Eki 2016, 02:00

odagözü, odanıngözü
pencere
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2995
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

İletiThis post was deleted by Oktay D. on 26 Mar 2017, 21:37.
Gérekçe: başlık birleştiğinde tekrara düşmüş oldu

Öztürkçe pencere

İletigönderen talay01 » 26 Mar 2017, 18:28

Eski türklerde çadırın üstündeki göğü görmelerini sağlayan delige "tündük" denirdi.
Benim önerim pencere yerine "tündük" kelimesini kullanabiliriz
  • 2

talay01
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 25
Katılım: 22 Mar 2017, 21:44
Değerleme: 8

Ynt: pencere

İletigönderen Oğuzosis » 10 Tem 2017, 19:40

Pencere konusunda Türk dillerinde büyük ayrımlar var. Oğuz dillerinin tamamı "pencere" ve türevlerini, Kıpçak ve Karluk dillerinin tamamı "tereze" ve türevlerini, Sibirya dilleri ise "közenek" ve türlerini kullanır. Benim önerim de
Altayca: Köznök
Hakasça: Közenek
Tuvaca: Közenek
Şorca: Köznek
gibi "gözenek" olacak.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: pencere

İletigönderen Oktay D. » 10 Tem 2017, 21:38

Gözenek sözcüğü Oğuzcada ağızlar düzeyinde var olan bir sözcük, belki de Kıpçak ve Karluk Türkçelerinde de öyledir?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516

Ynt: pencere

İletigönderen birtancazin » 11 Tem 2017, 02:19

Gözenek... Pencere olarak sibir dillerinde bike varsa yerel ağızlarda yer alan gözenek sözcüğü pencerenin yerini yazı dilinde de almalı.

Çerçeve anlamında söve sözcüğü bulunmakta.

Tünük daha baca karşılığını alabilir gibi duruyor.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 266

Ynt: pencere

İletigönderen Oğuzosis » 12 Tem 2017, 19:17

Oktay Bey, şöyle bir tarama yaptım. Fakat sonuçlar pek iç açıcı değil. Bakınız:
Azerice: Gözənək = (Bizdeki gibi) Derideki çukurcuklar
Başkurtça: Küzənək (z peltektir) = Hücre
Kırgızca: Közönök = Çukur
Türkmence: Gözenek = 1)Çit, 2)Güvenlik, koruma
Tatarca: Küzənək = Hücre
Özbekçe: Ko'zanak = 1) Derideki çukurcuklar, 2) Delik, oyuk, çukur, 3) Hücre (çok az olmak üzere)

Yani buradan Türkiye Türkçesine bir şey katmaya çalışacak olursak;
1) Pencere
2) Hücre
3) Derimizin çukurcukları
4) Çukur, oyuk, delik
gibi anlamlar ortaya çıkar. Ne düşünüyorsunuz?
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: pencere

İletigönderen Oktay D. » 12 Tem 2017, 20:34

Türkiye Türkçesinde de zaten "çukur oyuk, derideki çukurlar, delikli bir nesnenin deliklerinden her biri" añlamı birincildir. Ancak ikincil olarak "pencere" añlamındadır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516

Ynt: pencere

İletigönderen Oğuzosis » 12 Tem 2017, 21:43

Peki ya "hücre" anlamı için ne düşünüyorsunuz? 3 Türk dilinde var. Güzel bir alternatif olabilir, bana kalırsa.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: pencere

İletigönderen Oktay D. » 12 Tem 2017, 21:51

Biyolojik olarak hücre olduğunu sanmıyorum, sanırım "küçük oda" añlamındaki hücreye gözenek déniyor, Türkiye Türkçesinde de aynı şeye göz déniyor örneğin.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8341
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5516

Ynt: pencere

İletigönderen Oğuzosis » 12 Tem 2017, 22:05

Hayır hayır, biyolojik manadaki "hücre"den bahsediliyor. İsterseniz, muhtemelen yarın, bir başlık açıp "küçük oda" anlamındaki "hücre"nin Türk dillerindeki adlandırılmaları ile ilgili bir paylaşım yapabilirim.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: pencere

İletigönderen birtancazin » 13 Tem 2017, 00:00

Oktay beyin dediği gibi gözenek sözcüğünün gerçek anlamı pencere değil.

Deri gözenekleri gibi daha sık kullanılmakta.
Göze...suyun çıktığı yer, küçük kaynak, pınar anlamında ancak biyolojide hücre karşılığı olarak da kullanılmakta doğrusu hücrenin biyoloji terimi olarak ilk kullanılışı küçük hücre demek olan hüceyre idi, belki bu doğrultuda gözeç, gözecik sözleri terim olarak yer almalı.

TEREZE sözünün kökenini bilmiyorum ancak türkiyede de yerel olarak kullanılıyor, türkçe kökenliyse pencere yerine kullanılabilir.

Pencere..TEREZE / öneri olarak gün kökünden günsümek : gün ışığı görmek... GÜNSÜNEK

Çerçeve... SÖVE

Cam... SIRÇA (sırma, sırlı, sırılsıklam, sıva sözleri de sırmak, erimek, akmak, sıvamak anlamlarıyla eşköklü)

Camekan (gerçek anlamından değişerek cammekan ile ilişkili anlamda kullanılmaktadır)... SIRÇALIK

Sunroof: TAVAN GÜNSÜNEĞİ / AÇILIR TAVAN ( açılır tavan sumrooftan ayrıkçadır.)
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 266

Ynt: pencere

İletigönderen Yiğit98 » 08 Ağu 2019, 12:35

Güngöre ‘Pencere’ (Odanın kapı ile güngöre arasındaki duvarında ocak, damda da ocak deliği -baca değil- vardır.)
Kıbrıs Türk ağzında, nadiren kullanılan bu öz Türkçe kelime, Türkçe Sözlük, Türkiye Türkçesi Ağızlar
Sözlüğü, Tarama Sözlüğü ve Özleştirme Kılavuzu’nda yer almamaktadır. Günlük hayatta sıkça kullanılan
Farsça kökenli pencere’ye alternatif olan güngöre, Kıbrıs ağzındaki eski sözcüklerdendir. Bu gibi eski
ve öz Türkçe kelimeleri önemli saymadaki amaç, dilde yerleşmiş yabancı kökenli kelimeleri dışlamak
değil, söz konusu kavramın dile getirilmesi yönündeki tercihleri artırmak olmalıdır
  • 5

Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 204
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 73

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 6 konuk

Reputation System ©'