Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

sayı basamaklarına karşılıklar

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen SĒler » 08 Oca 2015, 18:40

Milyon
Milyar
Trilyon
Katrilyon

Bunlara ben bir şéy bulamadım ama bunlar sādece sıkça kullanılanlar. Bir de bunlardan daha büyük birkaç tānesini söyleyeyim:

Kentilyon
Sekstilyon
Septilyon
Oktilyon
Nonilyon
  • 1

Üyelik görseli
SĒler
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 82
Katılım: 02 Ağu 2014, 21:57
Değerleme: 38

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Oktay D. » 08 Oca 2015, 21:47

milyar < milliard dışındaki diğerleri, milion sözcüğü ile Fransızca 3-9 arası sayılarıñ birleşimidir. Milyar sözcüğü yerine İngilizcede geleneğe uygun olarak billion kullanılır (bi = 2).

Öncelikle Batı'daki üçerli basamak arttırma meselesi, Romalı sayılardan geliyor. Çünkü Roman sayılarında bir simge eñ çok üç kez yazılır. Türklerde ise sayılar için ayrı bir simge olmadığı için böyle bir gelenek oluşmamış. Türklerde her basamak için bir karşılık bulunuyor:
bir > on > yüz > biñ > tümen
Ancak Türkler tümen'de durmuş, gerek olmamış sanırım. Belki biz sürdürebiliriz.

Bu durumda, aşağıda önce Türkçeye uygun basamakları yazacağım, üçerli değil dörderli ayıracağım. Ardından Batı sayı adlarını (üçerli ayrılmışları) karşılamanıñ da bir yolu olduğunu göstereceğim.

Türk sayılarına karşılıklar.
Eski Türkçede 1 000 000 sayısına bir ad bulunmaz çünkü Eski Türkçede 10 000 için tümen kullanılıp yüz tümen sözü 1 000 000'a denk gelmektedir. Daha büyük sayıları çarpma işlemiyle okurdu Eski Türkler, Osmanlı'da bile sürdü bu. Örneğin biñ kez/kere yüz biñ gibi.

tümen
10000, 104

Bu sözcük, Moğolcada da tümen diye geçiyor. Olasılıkla Türkçeye Moğolcadan geçmiş. Çünkü Moğolcada sayılarda bir +mAn/+bAn/+An eki var: nigen "1", qurban "3", dörben "4", harban "10", caġun<caban "100", miñgan "1000".
koştümen
yüz milyon, 1 0000 0000, 108

koş sözcüğü Eski Türkçede "çift" démek. "tümen çarpı tümen" yérine "çift tümen" dénebilir.
Devamını da siz getiriñ :)

Batı sayılarına karşılıklar.
yüz tümen
milyon, 1 000 000, 106

yüzbiñ tümen
milyar, 1 000 000 000, 109

biñ kéz yüzbiñ tümen
trilyon, 1 000 000 000 000, 1012

yüz tümen kéz yüzbiñ tümen
katrilyon, 1 000 000 000 000 000, 1015

yüzbiñ tümen kéz yüzbiñ tümen
kentilyon, 1 000 000 000 000 000 000, 1018

Kuralı şu:
- 3 basamak arttırmak için (biñ yoksa) biñ ekleyiñ.
- 3 basamak arttırmak için (biñ varsa) biñ yerine yüz tümen yazın.


Soñuncusunu şöyle kısaltabiliriz:
yüzbiñ tümeniñ iki üssü
kentilyon, 1 000 000 000 000 000 000, 1018


Bu durumda söylenilen sayınıñ üsleri için +inci takısı kullanılır (bazılarını yineliyorum):
biñiñ üç üssü
milyar, 1 000 000 000, 109

yüz tümeniñ iki üssü
trilyon, 1 000 000 000 000, 1012

yüzbiñ tümeniñ iki üssü
kentilyon, 1 000 000 000 000 000 000, 1018

yüzbiñ tümeniñ üç üssü
seksilyon, 1 000 000 000 000 000 000 000, 1021

yüz tümeniñ dört üssü
septilyon, 1 000 000 000 000 000 000 000 000, 1024

yüzbiñ tümeniñ üç üssü
oktilyon, 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000, 1027

gibi...
  • 15

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7890
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4398

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen M.calli » 08 Oca 2015, 22:11

çarpmada üstü almada çok iyi bence ancak adlar epey uzuyor gibi
  • 4

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen bensay » 08 Oca 2015, 22:15

Emeğine, usuna, uslamına sağlık öncelikle, eseme ve yapısal tutarlılık açısından çalışmayı beğendim. Ancak milyon, milyar, trilyon demek varken ne bileyim "yüzbin tümenin iki üsssü" gibi bir sözü söyletip söyletemeyeceğimiz bu işin yumuşak karnı.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2660
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1163

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen bensay » 08 Oca 2015, 22:21

Bir, on, yüz, bin, onbin, yüzbin derken belki milyon için "koşabin" diyebilirim, ilerisi yok.
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2660
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1163

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Oktay D. » 08 Oca 2015, 22:30

Tabii ki uygulamadan çok uzakta bir öneri bütünlüğü oldu. Ancak buradan yola çıkıp başkalarınıñ usuna çok daha iyi ve uygulanabilir/kullanışlı öneriler gelecektir diye, bu uçuk düşüncemi esirgemedim, çekinmedim, yazarken hiç de utanmadım :)
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7890
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4398

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen bensay » 08 Oca 2015, 22:57

Ben Hakasça belirtkisiyle bellemliklerime notlarıma milyon için "aytümen", milyar için "tuğtümen" yazmışım, bu sözcüklere ilişkin bilgisi olan var mı?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2660
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1163

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen M.calli » 08 Oca 2015, 23:59

milyara kadar önemli bence zaten belki trilyon bunun dışında günlük dilde pek karşılaşılmıyor bu 3 basamağa özel adsı karşılıklar türetilirse yeter, geriye kalanlar bilimsel alanda kullanılan ya da ilgili kişilerin kullandığı basamaklar demek istediğim oktayın belirttiği biçimde kullanabilir ondan sonrasını ki bence genel olarakta zorlamazlar 10 üzeri ............ der geçerler :)
  • 3

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Oktay D. » 09 Oca 2015, 01:03

Sırf milyon ile milyar için yüz tümen "milyon" ve yüzbiñ tümen "milyar" yéterli.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7890
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4398

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Bi50likdaha » 09 Oca 2015, 02:36

Höh onlar ne ya, insan okuyacak.
Gazoz reklamı gibi olmuş, on bin yüz milyon baloncuk.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 417

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Oktay D. » 09 Oca 2015, 03:04

Evet ondan da esinlendim diyebilirim, arada yazacaktım da unutmuşum :D
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7890
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4398

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Oktay D. » 09 Oca 2015, 06:25

1000 üzerinden bir türetim yapacağım: biñ/miñ sözcüğünü ekleştireceğim. Bu ekleştirme soñucunda ünsüz beñzeşmesini dikkate alacağım.

Eski Türkçe koş "çift" ile:
koşmiñ
milyon, 1 000 000

tümmiñ
milyar, 1 000 000 000

çokmiñ
trilyon, 1 000 000 000 000

élli sözcüğünüñ él ile bağlantılı olduğunu biliyoruz: él... béş parmak... Bu durumda bu sayı béş tane biñ'iñ çarpımı olduğu için él+biñ diye düşündüm. Diğerleri de buna koşut oldu. Örneğin altmış, yétmiş sözcüklerindeki miş kısmı "10" añlamına gelen bir sözcüktür. burada da beñzer bir yapı düşündüm ancak üs olarak.
élmiñ
katrilyon, 105x3

altmiñ
sentilyon, 106x3

yétmiñ
seksilyon, 107x3

sekiz ile dokuz sözcükleri biñ ile birleşince sekzmiñ > sezmiñ ve dokzmiñ > dozmiñ diye ünsüz yitimine uğrardı diye düşündüm.
sezmiñ
oktilyon, 108x3

dozmiñ
nonilyon, 109x3

otuz sıfır var. "otuz tane on" démek için otuzon > otzan olurdu çünkü dokuzon/sekizon > doksan/seksen olmuş.
otsan
?, 1030
  • 16

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7890
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4398

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen M.calli » 09 Oca 2015, 18:46

bunu sevdim bu başarılı olabilir bana kalırsa kutlarım yaratıcılığın için
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Türkeröz » 04 Şub 2015, 03:29

İşte benim de önerim;

binbin
milyon
  • 5

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2947
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 521

Ynt: sayı basamaklarına karşılıklar

İletigönderen Türkeröz » 18 Eyl 2016, 03:45

[oneri=yüzerüç (yüz üzeri üç), yüzüstüç (yüz üstü üç)]milyon[/oneri]
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2947
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 521

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 12 konuk

Reputation System ©'