Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

ölçme birimleri

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 29 Tem 2014, 03:47

Gram.basıç
kilo . Çeki
ton. Batman


Milimetre. Çitmik
santimetre.açım
kilometre.uzam

Km.hiz. ivlem
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: ölçme birimleri

İletigönderen M.calli » 29 Tem 2014, 18:15

Gram.basıç
kilo . Çeki
ton. Batman
Milimetre. Çitmik
yerinde karşılıklar kutlarım

ancak geri kalanları birbiriyle bağlantılı olacak biçimde türetilmesi gerektiğini düşünüyorum çünkü burada yalnızca bir birim isimlendirmiyoruz bu birimler büyüyerek sürüyor bağlantı olmalı
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Re: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 29 Tem 2014, 19:49

Açım ile uzam bu büyümeyi belirtiyor
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 29 Tem 2014, 19:58

Çeki ile batman zaten var bana özgü turetim degil uyarlama oldu.

Ölçü ölçüm ölçek tartım çapkıma ile boy ağırlık uzaklık çap en derinlik hız ivme ısı basınç sayı yaş yoğunluk oran orantı üleşim karık idiz düzey gibi pek cok karsilik da kullanımda ya da var.

sonu metre gibi karsilikla bitmek durumunda degil açım ve uzam büyümeyi belirtiyor metre daha cok ölçek olaraj çevrilirse..
termometre ısı ölçeği
barometre basınç ölçeği
Cetvel ölçülü çizek
mezura ölçünek
mezura türündeki olcme gerecleri boylak
Terazi tartak
baskul ağırlaç

hafif..yeğnik
siddetli...yeğin
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: ölçme birimleri

İletigönderen M.calli » 30 Tem 2014, 00:02

demek istediğim benim kurallı bir uzunluk ağırlık ya da her hangi bir kavramın dizini oluşturmamız gerek santimetre desimetre metre dekametre gibi demek istediğim şuan bu birimlerin tamına özel türetimler yapabiliriz ancak bu hem bizi yorar hemde gelecekte karşımıza çıkacak birimlerin türetiminde zorluk çıkarır Milimetre. Çitmik santimetre.açım kilometre.uzam gibi birbirinden bağımsız kavramlar olması bağlantıyı güçleştirir
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Re: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 30 Tem 2014, 11:29

Sanmam.
Çitmik çeki batman zaten turkcede eskiden kullanılıyor idi ancak birim degerleri farklıydı gününüze uyarlanabilir .
oteki dediklerinizle ilgili anadolu rumeki eski anadolu guncel oguz ağızları ve sonra eski oguz ve eski turkce eylem ve ad taramalarindan sonra hepsine karsilik onerisindr bulunacagim
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: ölçme birimleri

İletigönderen M.calli » 30 Tem 2014, 12:42

peki ancak bundan sonra oluşacak birimler için nasıl bir karşılık türetmelerini bekliyorsun kendi içinde bir düzeni olması türkçenin en büyük özelliği türetime açık bir oluşum kurulmalı görüşüm bütünüyle gelecek içindir ve benimsenmesiyle ilgili kaygılardan dolayıdır
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Re: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 30 Tem 2014, 13:30

UZUNLUK OLCULERI
metre.kulaç
dekametre. Açım
hektometre. Erim
kilometre. Uzam
desimetre. Aya
santimetre. Çenti
milimetre. Çitmik
mikron. Çıncık

ALAN OLCULERI
metrekare. Çapkulaç
dekametrekare. Çapaçım
hejtometrekare. Çaperim
kilometrekare. Çapuzam
desimetrekare. Çapaya
santimetrekare. Çapçenti
milimetrekare. Çapçitmik

OYLUM OLCULERI
ilk siradakilerin sonuna küp ekliyoruz.
kulaçküp açımķüp erimküp uzamküp ayaküp Çentiküp Çitmikküp biciminde

SIVI OYLUM OLCULERI
litre. Dolun
dekaliter. Taşın
hektolitre. Çağın
kilolitre. Bulun
desilitre. Akmık
santilitre. Damıç
mililitre. Çiğil

AĞIRLIK OLCULERI
kilogram. Çeki
Ton. Batman
gram. Basıç
desigram. Basmık
santigram. Kaksı
miligram. Kılca
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: ölçme birimleri

İletigönderen Oktay D. » 31 Tem 2014, 20:00

10'luk tabana göre artan mili, santi, desi, hekta, deka, kilo gibi kavramları karşılamak yérine bunlarıñ oluşturduğu birimleri karşılamak aşırı kullanışsız olur. Kimse hiçbirini aklında tutamaz.

Ölçü birimlerinde karşılık aranacak şeyler şunlar olmalıdır:
katlar: tera, giga, mega, kilo, deka, hekto, desi, santi, mili, mikro, nano, femto, piko, ...
birimler: litre, hektar, saniye, gram, santigrat, metre, kalori, erg, ...

Doğada ölçü birimleri bu kadar karmaşık değildir. Eñ azından "kütle", "uzunluk", "süre", "elektriksel yük", "sıcaklık" diye ayırabiliriz tüm birimleri. Bir de türemiş birimler var: Newton, Joule, litre, hektar, vb.

Örneğin:
- Hacim dénilen birim, uzunluğuñ kübüdür: (metre)³
- Alañ denilen birim, uzunluğuñ karesidir: (metre)²
- Enerji (ısı, hareket, vs.) dénilen birim, kütle ile hızıñ karesiniñ çarpımıdır: kilogram×( metre/saniye )²
- Kuvvet (ağırlık, itme, çekme) dénilen birim, kütle ile ivmeniñ çarpımıdır: kilogram×( metre/saniye² )
- gibi...

Tabî litre, hektar, Newton, Joule gibi kısa adlandırmalar da var. Ancak bunlar zorunlu değil. Nasıl ki kimse hız için ayrı bir birim kullanmıyor da "saatte bilmemkaç kilometre" gibi öz biçimini kullanıyorsa, veya alañ için "bilmemkaç metrekare" kullanıyorsa, litre yerine "metre küp" gibi şeyler de kullanılabilir.

Ancak kimse "kilogram" yerine bir karşılık düşünmez. Onun yerine "kilo" ile "gram" ayrı ayrı karşılıklandırılır ki hesabı kitabı kolay olsun. Yoksa fazladan iş çıkarmanıñ yanında kimse de usunda tutmaya yeltenmeyecektir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 31 Tem 2014, 22:18

Ohooo öyleyse kafa yormadan her dilin mantigini benimseyip kelimelerini alintilayalim.
elim gavurunun kelimelerini dil donmemesine ragmen ezberleyelim
kaldi ki halkin yuzde98 i gram kilo litre ton ve dereceyi bilir hekto mekto hak getire
hepsini de bilmesi gerekmez
temel kavramlardan baslandiginda zaten duzene sokulur
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: ölçme birimleri

İletigönderen Oktay D. » 31 Tem 2014, 22:40

Yukarıda temel birimleri söyledim. Onuñ dışındakiler kat veya temel olanlarıñ türevleridir. Bunu da örneklerle açıkladım. Bir daha okuyuñ yazımı.

Ayrıca eliñ gavuru yaptı diye interneti niye kullanıyorsuñuz? Şimdi siziñ evde telefon da vardır, gavur Graham Bell'e lanet okuyup hemen onu çöpe atıñ. Aman aman!

Tamam şimdi, gram diye bir birim var. Adamlar da bunuñ 1000 katına kilogram demiş. Niye 1000 katı? Çünkü sayılar 10'luk tabanda!!! Eğer 12'lik taban kullanıyor olsaydık, kilo'yu kullanmak gereksiz görülebilirdi. Onuñ yérine 12'lik tabandaki 1000 katı (yani 1728 katı) için bir sözcük bulmaya çalışırdık. Ancak biz 10'luk tabanda sayıyoruz. bunuñ gavurlukla alakası yok. Hatta Hintler ve Araplarla alakası var.

Kısaca bu düzen, gavurlardan değil bizim 10'luk taban kullanmamızla alakalı. 10'luk taban kullandığımız sürece de bu düzenle añlaşmak zorundayız. Siz istersiñiz, kendi çapıñızda internet olmadan, telefon olmadan, basılmış kitaplar olmadan (matbaa da gavur icadı ya!) bir yérde kendi imkanlarıñızla kendiñize yetmeye çalışabilirsiñiz. Ben almayayım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin_ » 31 Tem 2014, 23:24

Biraz carpitmissiniz konumuz dil
yad ulusların buluşlarına neden yagilik edeyim.
onluk yüzlük olmasi sonucu degistirmiyor ton yerine batman dediginde de benimsenen birim degeri belirtmek istemis olacaksin
Yani söyle yazmaliydim sanirim
batman. 1000 çeki
ton. 1000 kilogram .......
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Ynt: ölçme birimleri

İletigönderen birtancazin » 07 Haz 2017, 23:43

Bu konuyu sürdürebilse idik yarım kalmış
Önerileri alalım
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 252

Ynt: ölçme birimleri

İletigönderen Furkan Yıldırım » 22 Eki 2017, 00:20

birtancazin yazdı:Bu konuyu sürdürebilse idik yarım kalmış
Önerileri alalım
Peki: Öñcelikle neye bu denli kızdınız añlamadım. Bunu temel birimler ve katları biçiminde oluşturma zorunluluğumuz birileri öyle buldu yada onayladı diye déğil. Bu durum her dilin mantığını benimsemek de déğil, Türkçeyi bilim dili yapabilmek. Özellikle ölçü birimlerinde böyle üretimlere tapı olunamaz çünkü Türkçe zaten kök+ek olarak çalışan bir dil. Eñ küçük birimlere bir ad vérdikten soñrası çok kolay.
birtancazin_ yazdı:onluk yüzlük olmasi sonucu degistirmiyor ton yerine batman dediginde de benimsenen birim degeri belirtmek istemis olacaksin
Böyle yapalım diyorsunuz da biz buna he dések birileri çıkıp
"hop kardeşim, batman 7,692 kg démek nérden çıkardın sen 1000 kg olduğunu?" diye soracak. Ayrıca
"kulaç bir metre déğil 'iki kolunu açtığında parmak uçları arasındaki uzaklık' éder" de dér şimdi onlar. Né diyeceğiz o öy? Böyle tercihleri belki(illa yapacaksak) arşın gibi sözcüklere yapabiliriz. Çünkü sürekli arşınıñ denk olduğu birim değiştirilmiş ve günümüzde kullanılmadığı için benimsenebilir.
Wikipedia yazdı: bir mi‘mār arşını = 24 parmak[1] = 240 ḫaṭṭ[2], ortalama 75.774 cm'dir[3]. Bu arşının uzunluğunda zamanla değişiklikler oldu. Üçüncü Selim Han abanoz ağacından bir mimar arşını yaptırdı. Bunun ölçü olarak kullanılmasını istedi ve kütüphaneye kaldırttı. 1789 yılında 1807 yılına kadar kullanılmıştır.

Ayrıca bir başka yañlış da çeki 225,978 kilogram démek. 1000 çeki de bir ton yapmaz. Böyle sözcük oluşturmak yada añlamını değiştirmek yérine kullanılan Türkçe sözcükleri sıralayıp eklerini ve köklerini incelersek hem géçmişle koşut(tam eşit) hem de sistematik bir birim yapısı oluşturabiliriz. Örneğin; dönüm:1000 m2 démek. (bir çok kişi diğer başlıklarda evlek(250m2)sözcüğünü yazmış ancak 'evlek' rumca) Bir türlü dönümüñ eki ve kökü nédir bulamadım ama o öyle kalsa bile işe yarar.

Tüm bunlar bir yana artık bilimde büyüklükleriñ ve küçüklükleriñ niceliği, kat sayısı aldı başını gitti. Artık daha uzakta gezegenler bulunuyor, daha küçük çipler üretiliyor. Bunuñ için bizim temel birimler ve kat sayılarını oluşturmamız gérek. Hatta batıda üretilmiş mi, dilimizde var mı diye bakmadan üretsek bile yéri.
  • 0

Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 75
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 59

Ynt: ölçme birimleri

İletigönderen Oktay D. » 22 Eki 2017, 14:21

Furkan Yıldırım yazdı:Böyle yapalım diyorsunuz da biz buna he dések birileri çıkıp
"hop kardeşim, batman 7,692 kg démek nérden çıkardın sen 1000 kg olduğunu?" diye soracak. Ayrıca
"kulaç bir metre déğil 'iki kolunu açtığında parmak uçları arasındaki uzaklık' éder" de dér şimdi onlar. Né diyeceğiz o öy? Böyle tercihleri belki(illa yapacaksak) arşın gibi sözcüklere yapabiliriz. Çünkü sürekli arşınıñ denk olduğu birim değiştirilmiş ve günümüzde kullanılmadığı için benimsenebilir.

Aslında İngilizler, eskiden bizim kulaç, vs gibi olan foot (ayak), mile (mil), pound (çekim, ağırlık) gibi karşılıklarını sabitlediler. Bugün ABD'liler bu ölçü birimlerini kendi sabitlenmiş karşılıklarıyla kullanıyorlar. Yani aslında ABD'de 1 foot (1 ayak) dénildiğinde metrik sistemde tam bir karşılığı var ancak 18.yy öñcesinde böyle bir durum yoktu, tıpkı bizim kulaç vb. gibi muğlak bir ölçü birimiydi.

Elbette biz de böyle yapabilirdik veya 1 kulaç = 1 metre, 1 parmak = 1 cm, 1 çekirdek = 1 gram vb. yapabilirdik. Bu koñuda hiçbir sakınca görmüyorum. Eğer kulaç, vs kullanıyor olsaydık bile "bundan soñra böyle" dénilebilirdi, bence sorun yok. Ancak bilimsel açıdan yararlı ve kullanışlı olabilmesi için cm ayrı metre ayrı adlandırılmamalı diye düşünüyorum. Onuñ yérine 1 tane uzunluk birimi, 1 tane zaman birimi, 1 tane kütle birimi, 1 tane enerji birimi, vb. diye adlandırıldıktan soñra bunların katlarını ayrı adlandırmalıyız diye düşünüyorum.

Örneğin 1 metre = 1 kulaç dénirse bu durumda 1 santimetre = 1 yüzdekulaç olarak adlandırılabilir. Beñzer olarak 1 gram = 1 çekirdek (veya 1 çekim) olursa o zaman 1 kilogram = 1 biñçekim olarak adlanmış olur.

Örneğin; dönüm:1000 m2 démek. (bir çok kişi diğer başlıklarda evlek(250m2)sözcüğünü yazmış ancak 'evlek' rumca) Bir türlü dönümüñ eki ve kökü nédir bulamadım ama o öyle kalsa bile işe yarar.

dönüm sözcüğü dön- eylemine -m masdar eki gelerek oluşmuş. Osmanlı'da 15.yy'da "bir çift öküzle bir günde sürülebilen arazi birimi" olarak tanımlanmış, her çift öküzüñ sürdüğü bu araziyi bir dönüş olarak ayarlıyorlardı çünkü çiftçi araziyi sürmeye gidecek ve akşam dönecek. Özellikle -m eki sıklıkla birimler için kullanılan bir masdar ekidir: 1 taşım kaynatmak, 1 sıkımlık can, 1 adımlık* Eski Türkçe uzun a ile āt- eylemi, adım atmak. yol, 1 sarımlık tütün, 1 atımlık kurşun, gibi...
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot], Google [Bot] ve 8 konuk

Reputation System ©'