Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

Dil ile ilişkili olan, öbür ulamlarla uyuşmayan géñel yazışmaları içerir.

Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

İletigönderen Ötüken » 05 Eki 2019, 13:46

Esenlikler!

İşim gereği gün içinde çok sayıda kamusal yazı yazan ve okuyan biriyim. Kendi yazdıklarımı ayırmadan söyleyebilirim ki, bu yazılarda öz Türkçe kullanımı çok sınırlı ve buna bağlı olarak anlatım niteliği yerlerde. Çünkü anlamadığınız sözcüklerle anlamlı bir şey ortaya koyamıyorsunuz.

Kamu Türkçesi günden güne koyulaşmakta ve var olan sözcük kazanımları bile eskileriyle değiştirilmekte. Günlük yaşamda hiçbir biçimde kullanılmayan sözcükler kamusal yazışmalara ve konuşmalara sokulmaya çalışılıyor. Geçmişte kimi büyük yöneticiler bu konuda atılımlar yaparak kamu Türkçesinin özleşmesine ve arılaşmasına katkıda bulunmuşlardı. Ama şu anda bu çalışmalar durmuş, üstelik geriye yönelmiş durumda.

Bunlar olayın özünde yatan siyasi nedenler. Bir de şunlar var:
1- Anlaşılmaz sözcükler kullanılmasının yazıyı daha "ciddi" ve "ağır" kıldığı yanılgısı.
2- Kamusal yazıların nasıl yazılacağının düzenlendiği yönetmelikteki söz öbeklerini kullanmadan yazıyı bağlamanın olanaksız olması. Ayrıca örneğin "arz ederim" değil de "sunarım" dediğiniz yazının karşınızdakinin büyüklenmesi nedeniyle işleme alınmaması.
3- İlgili kurumun veya üst yöneticinin öz Türkçe yanlısı olmaması. Türkçe olmayan sözcükler kullanılmasında diretmesi.
4- Yasal zorunluluk olmasa da kimi söz öbeklerini yaygın kullanılan öz Türkçe karşılıkları olmadığından ötürü yazının akışı içinde kullanmak durumunda kalınması.

Yazışmalıkta bu başlıkta veya başka başlıklarda kamusal yazılarda kullanılan dil ve sözcüklerle ilgili konular başlatarak sizin düşüncelerinizi ve önerilerinizi almak istiyorum.

Uğrola.
  • 4

Ötüken
İlgili
İlgili
 
İleti: 8
Katılım: 05 Eki 2019, 13:39
Değerleme: 12

Ynt: Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

İletigönderen Yiğit98 » 05 Eki 2019, 16:10

Öneri sunamayacağım ancak nedenleri çok güzel çözümlemişsiniz.
  • 0

Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 171
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 68

Ynt: Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

İletigönderen Oktay D. » 05 Eki 2019, 23:18

Bunlarıñ eñ büyük nédeni, resmî kamusal alañda kullanılan diliñ eski bir gelenekten gelip her kullanımıñ sabit añlamları olmasıdır.

Vérdiğiñiz örnekte "arz éderim" veya "rica éderim" gibi kullanımlar, özünde sabitleşen kalıplar olarak resmî yazışmalarda bir usûl oluşturuyor. Üstüñüze dilekçe yazıyorsañız "arz éderim", altıñıza yazıyorsañız "rica éderim" dénmezse memuruñ siziñ dilekçeñizi usûlen reddetme hakkı bulunuyor. Bunlarıñ yazılı olmasına gérek yok, geleneksel şeyler.

Ayrıca bunlarıñ Türkçeleşmesini savunmak başka bir şey, böyle kalıplarıñ olması başka bir şeydir. Bu kalıplarıñ amacı, muğlaklığı öñlemek olduğu için kamusal düzenekler buna géreksinim duymuş ve yaratmıştır. Eğer bunları Türkçeleştirmek istiyorsak bunu dikkatli bir şekilde ve özünde yéñi usûl ve yéñi gelenek oluşturarak yapmamız gérekiyor.

Çünkü geçmişte ortaya çıkmış bir sorunuñ çözümü burada söz koñusu. Herhangi bir değişiklik olacaksa var olan çözümü yérinden étmemeñiz gérekiyor.

Bu koñuda kimi Türkçeleştirmeler olmuş yine de.

Örneğin 1900'leriñ ortalarına dek mündemiç, mülga, hal'etmek, mefhum, mâna sözcükleri kullanılırken bugün artık içkin, kaldırılmış, konumundan/makâmından/tahtından almak, kavram, añlam déniyor:
1924 yazdı:Halife hal'edilmiştir. Hilâfet; Hükûmet ve Cumhûriyet mâna ve mefhumunda esâsen mündemiç olduğundan hilâfet makâmı mülgadır.

Halife konumundan alınmıştır. Hilâfet; Hükümet ve Cumhuriyetiñ añlamı ve kavramına esâs olarak içkin olduğundan hilâfet makâmı kaldırılmıştır.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8285
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5368

Ynt: Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

İletigönderen binsozcuk » 06 Eki 2019, 12:23

Tam usuma gelmedi, şöyle bir var. Sıradan kişiler de belli koşulları sağlayabilirlerse TBMM'ye yasa önerisi getirebiliyorlar. Islak imza, sayının çok olması gibi zorlayıcı konular olabilir, belki artık bu olanak kalmamış da olabilir.

Öte yandan eğer böyle bir olanak varsa, belki bu yol izlenebilir.

İngiltere'de daha güzel bir şey var, çevrimiçi olarak da bu işleri yürütebiliyor, bizdeki Edevlet başarılı bir uygulama, oraya bağlanacak olsa, diyelim ki 100.000 kişiyi yanınıza alırsanız böyle bir olanak var.

http://chng.it/MHn4GhPk

Yukarıdaki bağlantı benim Change.org'ta bir ay kadar önce başlattığım bir kampanya (?) var, ona da destek olursanız sevinirim.
  • 0

binsozcuk
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 56
Katılım: 23 Ağu 2019, 10:43
Değerleme: 38

Ynt: Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

İletigönderen Ötüken » 06 Eki 2019, 17:04

Yiğit98 yazdı:Öneri sunamayacağım ancak nedenleri çok güzel çözümlemişsiniz.

Sağ olun.

Oktay D. yazdı:Bunlarıñ eñ büyük nédeni, resmî kamusal alañda kullanılan diliñ eski bir gelenekten gelip her kullanımıñ sabit añlamları olmasıdır.

Ben konunun özellikle güncel nedenlerine değinmeye ve Türkçe olmayan, anlaşılmayan sözcükleri günümüzde hâlâ neden kullandığımızı sorgulamaya çalıştım. Yoksa olayın özünün devlet geleneğine ve geçmişine dayandığını, tarihsel kökenini yok sayıyor değilim.

binsozcuk yazdı:Tam usuma gelmedi, şöyle bir var. Sıradan kişiler de belli koşulları sağlayabilirlerse TBMM'ye yasa önerisi getirebiliyorlar. Islak imza, sayının çok olması gibi zorlayıcı konular olabilir, belki artık bu olanak kalmamış da olabilir.

Yurttaşların yasa önerebilmesi konusunda bilgim yok. Ama böyle bir hedef konulsa bile, o kadar imzacıyı bulabilmek için yurttaşlarda önce bir Türkçe bilinci yaratmak gerekiyor. Bireylere Türkçe bilinci aşılamadan, böyle çalışmalara destek bulmak zor olacaktır.

Paylaştığınız çabalayım ilgimi çekti, arka çıkacağım. Genel ağda yapılan demokrasi denemeleri ve başlatılan çevrim içi çabalayımlar, şu anda yürütme ve yasama erklerinde ne kadar etki yaratıyor kuşkulu... Ama gelecekte, hem de çok çok uzak olmayan bir gelecekte, elektronik demokrasi düzene egemen olacak. Bundan kuşkum yok.
  • 3

Ötüken
İlgili
İlgili
 
İleti: 8
Katılım: 05 Eki 2019, 13:39
Değerleme: 12

Ynt: Kamusal yazılarda kullanılan dil üzerine

İletigönderen binsozcuk » 06 Eki 2019, 22:04

Paylaştığınız çabalayım ilgimi çekti, arka çıkacağım. Genel ağda yapılan demokrasi denemeleri ve başlatılan çevrim içi çabalayımlar, şu anda yürütme ve yasama erklerinde ne kadar etki yaratıyor kuşkulu... Ama gelecekte, hem de çok çok uzak olmayan bir gelecekte, elektronik demokrasi düzene egemen olacak. Bundan kuşkum yok.


Desteğiniz için sağolun, yetkililer bir konu çok duyuldukça yapmak zorunda kalıyorlar. Kendi çevrelerinin bile yüzüne bakamıyorlar.
  • 0

binsozcuk
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 56
Katılım: 23 Ağu 2019, 10:43
Değerleme: 38


Dön Géñel yazışma

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

cron
Reputation System ©'