Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Kazak Grammar'ın Kazak Alfabesi Tutumu

Dil ile ilişkili olan, öbür ulamlarla uyuşmayan géñel yazışmaları içerir.

Kazak Grammar'ın Kazak Alfabesi Tutumu

İletigönderen Oğuzosis » 24 Eyl 2017, 17:07

Arkadaşlar, Kazakistan'ın Latin'e temelli geçme sürecinde 2. türle karşınızdayım, Kazak Grammar.

Öncelikle, Kazak Grammar; Kazakçanın Latin alfabesine geçmesine katkıda bulunmak için isteklilerin bulunduğu bir topluluktur. Bu topluluk sözlerin etimolojik bağlantılarına, eski eserlere ve daha birçok kaynağa göre Kazakçanın yeni Latin alfabesini oluşturmaya, Kazakçanın itibarını yükseltmeye, alınmış sözleri Kazakçanın kurallarına göre şekillendirmeye, Kazak imlasını düzeltmeye çalışıyor.

Kazak Grammar topluluğunun, alfabe konusundaki temel maksadı, Latin alfabesinin "26'lık" kuralıdır. Kazak Kiril Alfabesindeki 42 harfi düzenleyip temel olarak 26'ya indirmiştir. Sadece Rusça sözcüklerde bulunan harfleri ise ya temel alfabedeki harflerden biriyle, ya bu harf olan sözü değiştirerek ya da çift harflerle ifade etmiştir.
Temel alfabe şöyledir;
Aa (а), Ää (ә), Bb (б), Dd (д), Ee (е), Gg (г/ғ), Iı (ы), İi (і), Jj (ж), Kk (к/қ), Ll (л), Mm (м), Nn (н), Ŋŋ (ң), Oo (о), Öö (ө), Pp (п), Rr (р), Ss (с), Cc (ш), Tt (т), Uu (ұ), Üü (ү), Ww (у), Yy (й), Zz (з).

Burada, Kiril harflerinden 28'i, bulunmakta. Diğer 14 harf içinse düşünceleri şu şekilde;
ф > Pp/Bb | ч > Cc | X/һ > Kk/Yy/söz değiştiriliyor | в > Ww/Bb | и > İyiy, Iyıy (Kazakça sözlerde) | и > İi (yabancı sözlerde) | я > Yaya | ю > Yuyu | ё > Yoyo | ц > Ss/ts | щ > Cc | э > Ee | ь, ъ > Kullanılmıyor

Ancak burada geldiği duruma göre değişen "w" harfi bulunmakta. Değişimler şu şekilde;
1) -Uu-. Alınma sözlerde bu şekilde.
2) -Ww-. Ünlülerden sonra gelirse bu şekilde.
3) -uw-/-üw-. İlk hecede ünsüzlerden sonra olursa bu şekilde.
4) -ıw-/-iw-. Birince hece dışındaki hecelerde, ünsüzlerden sonra olursa bu şekilde.

Kazak Grammar topluluğu, alfabe dışında imla alanında da çalışmalarda bulunmakta. Birkaç örnek verecek olursak;
1) Kazakçaya alınmış sözleri, Kazakçanın küçük ünlü uyumu kuralına uydurmakta; kümän > kümen, sümbül > sümbil...
2) Kazakça Arapçadan veya Farsçadan geçen söz içindeki "-ag-, -ah-" ses öbeklerini kolaylaştırıp "ä"ye çevirmekte; kagida > käde, Jahanger > Jäŋgir, sagat > sät...
3) Alınma sözlerdeki "f" seslerini çoğunlukla "b"ye, ara sıra "p"ye çevirmekte; fatiha > bäte, furajka > börecki...
4) Rusça sözlerdeki "dj" harfi "j"ye çevrilmekte; djibuwti > jibuti...
5) Alınma sözlerin baş harfi "g, x" olursa, dil kuralları nedeniyle düşürülmekte; gacık > äcik, gasır > äsir, kajet > äjet...

Çoğu Kazak arkadaşımızın bu konuda karşı çıktığı durum şuralardır;
1) "Kk-Qq(к/қ)" ile "Gg-Ğğ (г/ғ)"nin aynı harflerde gösterilmesi,
2) İmla değiştirme bölümünde 2. numaradaki "-ag-, -ah- > -ä-" dönüşümü, telaffuz bakımından da yararsız olduğunu savunuyorlar.
3) "w (у)" harfini 4 farklı biçime sokmayı az da olsa uygun görmüyorlar.

Bana, savunduğum bir diğer seçeneğin dışında oldukça tutarlı, aynı zamanda oldukça yanlış geliyor. Siz bu nüsha hakkında ne düşünüyorsunuz?

(Not: Kiril alfabesini bilmeyen arkadaşlara hürmetimi bildiriyorum :D )
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 252
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 188

Dön Géñel yazışma

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'