Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Çok eskil ekler?

Dil ile ilişkili olan, öbür ulamlarla uyuşmayan géñel yazışmaları içerir.

Çok eskil ekler?

İletigönderen birtancazin » 03 Haz 2017, 23:21

Türkçede eskil tek heceli seslerin düzenli olarak som seslerle eylem ve ad türettiği izlenimi veren sözcüklere dayanarak birtakım çıkarımlar yapıldığında:
B/p/v, ç, ş, s, t, r, l, z, g/ğ/v,/f, n, m, d/y dikkat çeker.

Sevmek_seçmek ikisi de köksel Se_den türüyor.
Sövmek ile söz köksel bir sö_den.
Katmak_ad olarak kat ve kalkmak ile eski kalık (hava, sema) köksel bşr ka_dan
Göçmek_göç, gök, götürmek, gölemek, göt, göndermek köksel bir kö_den türüyor.
Demek_dil köksel bir ti_den
Yürümek, yormak, yol köksel bir yo_dan
Banmak, batmak ve bal köksel bir Ba_dan
Delmek, deşmek köksel bir te_den
Sap, saç, sal,diş,baş gibi birçok tek heceli türkçe sözcüklerde de benzer durum var....
  • 0

birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 252

Ynt: Çok eskil ekler?

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2017, 01:42

göç, göç-, götür-, gönder- sözcükleri aynı - "taşımak, yer değiştirmek" kökünden geliyor ancak örneğin gök sözcüğü bu aileye ait değil. Çünkü bu aile kısa /ö/ sesine sahipken, gök sözcüğü Eski Türkçe kȫk biçimiyle uzun bir /ö/ sesine sahiptir.

Aynı biçimde ban- ve bat- kısa /a/ ileyken bāl sözcüğü uzun /a/ içerir.

Bu arada - sözcüğü kapalı e içerirken dil sözcüğü Eski Türkçe tıl sözcüğünden gelir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: Çok eskil ekler?

İletigönderen birtancazin » 04 Haz 2017, 09:50

Gök doğru olabilir.
Göz, gör-, gök olabilir mi? Nitekim enginlik, geniş açı gibi bir bakış açısı geliştirilmiş olabilir mi bu yalnızca varsayım, bu konuda incelemeniz olduysa öğrenmek isterim.

Bal, balçık, batak, banmak ulay batmak kökteş olmalı, eski türkçedeki_L ekiyle adlandırmalarda söyleyişte şimdiki gibi l vurgulu değil ünlü vurgusu geliştirmiş olabilir, anlamsal bütünlük açık.

Timek ile dil de öyle timek tı_ti gibi ağzanış ayrımlarını eski dönemlerde ayırt edebiliyor muyuz
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 252

Ynt: Çok eskil ekler?

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2017, 12:25

göz ile gör- kısa /ö/ iledir, onlar da uzun /ö/lü gök ile aynı aileden olamazlar.

bal uzun /a/ demiştim, balçık kısa /a/ içeriyor ancak onuñ kökü bal- sözcüğüdür, aynı kökten balk "balçık, çamur" sözcüğü bulunur. bat- sözcüğü ise İlk Türkçe *bakta- biçiminden gelir (bkz: Talat Tekin, "İlk Türkçede ünsüz yitimi").

- sözcüğü ti- biçiminde değildir. Eski dönemlerde de ı/i ayrımı çok açık ve yalıñdır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: Çok eskil ekler?

İletigönderen ulduzéver » 04 Haz 2017, 19:07

Oktay D. yazdı:göz ile gör- kısa /ö/ iledir, onlar da uzun /ö/lü gök ile aynı aileden olamazlar.

bal uzun /a/ demiştim, balçık kısa /a/ içeriyor ancak onuñ kökü bal- sözcüğüdür, aynı kökten balk "balçık, çamur" sözcüğü bulunur. bat- sözcüğü ise İlk Türkçe *bakta- biçiminden gelir (bkz: Talat Tekin, "İlk Türkçede ünsüz yitimi").

- sözcüğü ti- biçiminde değildir. Eski dönemlerde de ı/i ayrımı çok açık ve yalıñdır.



bal- eyleminden manzurunuz ba- (bağlamak) eyleminden -l- edilgen çatı ekiyle türetilen bal- (bağlanmak) mı? "Balçık" sözcüğü bu eylemden türetilmişse +çık eki nedir orada? "Yalçık" (ay) sözcüğündeki "+çık" da aynı ektir sanırım.
Ben yalçık ve balçık sözcüklerinin kökenini şöyle düşündüm:
Bal- + -ç- + +Uk › balçuk
Yal- + -ç- + +Uk › yalçuk

Ancak bu kökenlemede göze çarpan bir sorun şukim sözkonusu sözcüklerin aslında "u" sesi yoktur, varsa da ben görmemişim.
  • 0

ulduzéver
Ulduz Tebrizli
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 420
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 275

Ynt: Çok eskil ekler?

İletigönderen Oktay D. » 04 Haz 2017, 20:08

"bağlamak" añlamındaki - kökü uzun /a/ içerir o yüzden kısa /a/'lı balçık ile köktaş olamaz. Zaten balçık uzun /a/ içerseydi Oğuzcadaki biçimi *balcık olurdu.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304


Dön Géñel yazışma

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'