Gönderen Konu: Gezegen Adları denemeleri  (Okunma sayısı 31087 kéz)


Takılar:

0 Üye ve 1 Konuk konuyu incelemekte.

Çevrimdışı YİĞİT TULGA

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 977
    • Kimliği Görüntüle
    • Ulatı (e-ileti)
Gezegen Adları denemeleri
« : 31 Ocak 2008, 19:16:17 »
Uğrola sevgili arkadaşlar,
Gezegen adlarının Türkçeleştirilmesi konusunda elinde bilgi birikimi ya da kaynak olanlar bizlerle bunları üleşebilirler mi?

Kaba bir değinmeyle:

Alıntı

http://tr.wikipedia.org/wiki/Gezegenler
Bir yıldızın etrafında dolanan ve kendisi yıldız olmayan doğal gök cisimlerine gezegen adı verilir. Dar anlamıyla, Güneş Sistemi içinde, Güneş'in doğrudan uydusu olan ve Uluslararası Gökbilim Birliği (IAU) tarafından bu tanıma uygun bulunmuş 8 gök cismini belirlemede kullanılır. Güneş Sistemi'nde, resmi olarak kabul edilen 'sekiz gezegen'den başka, bu cisimlerle boyut, yörünge ve fiziksel özellikler açısından aynı gruba konabilecek yeni gök cisimlerinin keşfedilmesi, bir yandan da başka yıldızların etrafında da Güneş Sistemi gezegenlerine benzer gök cisimlerinin dolandığının saptanması, 'gezegen' tanımının sınırlarının bulanıklaşmasına neden olmuştur.

Uluslararası Gökbilim Birliği'nin (IAU), 1919 yılından bu yana kabul ettiği Güneş Sistemi'nin 8 gezegeni, güneşe yakınlık sıralarına göre şunlardır:

 Merkür
 Venus
 Dünya
 Mars
 Jupiter
 Saturn
 Uranus
 Neptün


Uranüs......Yunan söybiliminde (mitolojisinde) Tanrıların atası

uranyum       [xx/a] bir element   ~ YLat uranium a.a. ☼ 1789 Klaproth, Alm. kimyacı < öz Uranus 1. Yunan mitolojisinde tanrıların atası, 2. 1781 yılında keşfedilen gezegen < EYun ouranós gökler, gökyüzü 


Satürn......sekendiz
http://tr.wikipedia.org/wiki/Sat%C3%BCrn_%28gezegen%29


Birçok örnekte görüldüğü gibi bilimle uğraşanlar ad koyma konusunda hiç de bilimsel, nesnel davranmıyorlar. Tüm Acun' a kendi günaylarını (tarihlerini) dayatıyorlar.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Tengricilik
Tengricilik geçmişi konusunda onlardan aşağı değil tersine tek Gök Tanrı inanışımızla çok daha ileri olduğumuza göre biz de kendi Tanrı adlarımızı gezegenlere koyarak geçmişimizi geleceğe sağlamca bağlayabiliriz. Gezegen simgeleri de doğal olarak Orhun tamgalarından alınabilir.

Kimi yazılar:
http://vlib.iue.it/carrie/cec/TENGRICILIK.shtml
http://f27.parsimony.net/forum67480/messages/1632.htm

Burada da 6 yapraklık bir özet bulunmakta http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/cetin_01.pdf
Buna benzer daha birçok konuda araştırma yazıları ise,
http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/halkbilim_ana.php

Ne dersiniz, kendi geçmişimizle uzay ile evreni yeniden yaratmaya, tanımlamaya değmez mi?

Örneğin:
Altaylıların bazı güçlü doğa-ruhları 
Altay Han: Altay dağlarının efendisi. Altay dağlarının zirvesinde oturduğuna inanılan çok güçlü bir ruh.
Buncak Toyun: Buzul Toyun ile birlikte gök âleminin en yüksek katında büyük Kara Han'ın sarayına giden yolun bekçiliğini yapar.
Demir Han: Güçlü bir dağ ruhu.
Talay Han: Güçlü bir dağ ruhu.
Okto Han: Yer Su kategorisinden, güçlü bir dağ ruhu

Erleg Han (Erlik Han), yeraltının efendisi. Doğu-"tenger"i.(Tanrısı)
Usan Han, su ruhlarının efendisi. Güney-tengeri. (Tanrısı)
Tatay Tenger(Tanrı), kuzeyden çağrılır. Fırtınaların, yıldırımların ve hortumların efendisi.

Gibi adlar gezegen adlarımız olamaz mı?

Uğrola

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...

Çevrimdışı bensay

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 1719
  • Eşey: Bey
    • MSN Messenger - m.bagci67@hotmail.com
    • Kimliği Görüntüle
    • gelgelturkce
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #1 : 31 Ocak 2008, 23:00:31 »
Satürn belirttiğin gibi "sekendiz", jüpiter ise "erendiz". Dünyayı biliyoruz "yer, yeryüzü, acun, yersu..." Merkür için mi mars için mi bilmiyorum "kızıl gezegen" dendiği oluyor. Bunu sekendiz, erendiz sözcüklerine benzeştirelim derek "kızandız". Geriye kalan dördü için de kimi özelliklerine göre bu biçimde adlandırmalar yapılması da düşünülebilir.
www.gelgelturkce.blogcu.com
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.

Çevrimdışı YİĞİT TULGA

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 977
    • Kimliği Görüntüle
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #2 : 01 Şubat 2008, 00:51:33 »
Uğrola,
Evet, doğrusunuz sevgili Bensay
yıldız, yaldız sözcüklerini de anımsayarak

erendiz..........jüpiter
sekendiz........satürn
kızıldız, kızındız, kızındız...mars
tengerdiz..........................uranüs
neptün..............................suvduz, sıvıldız
(Adını Roma deniz tanrısı Neptunus'tan alır.)
Usan Han, su ruhlarının efendisi. Güney-tengeri.

Erdenay: Haberci. Tanrıların insanlara bildirmek istedikleri iyi kararları insanlara ileten ruh (cebrail gibi)
.....
gibi gezinmelerin yanında, sıralama olarak da uslarda tutmaya yardımcı olsun diye:

Birindiz (merkür)
İkindiz (venüs)
Acun (dünya, üçündüz)
Dördündüz (mars)
Erendiz (jüpiter)
Sekendiz (satürn)
Tengerdiz (Tenger, Tanrı) (uranüs)
Usandız (Usan Han, su ruhlarının efendisi. Güney-tengeri.(Tanrısı)) (neptün)

birindiz, ikindiz, üçündüz (acun), dördündüz (mars)

onların ardından tamga sıralı olarak
(E) Erendiz
(S) Sekendiz
(T) Tengerdiz
(U) Usandız

Öğrenmesi, bellemesi kolay olacaktır.

bir, iki, üç, dört, E, S, T, U

Böylelikle çoğumuzun düzgün sıralamakta güçlük çektiği güneş dizlemi (sistemi) yörüngesel dizilişi gizem olmaktan sıyrılıp, kolaylıkla anımsanır duruma gelecektir.

Uğrola

Dipçe:
Öteki dillerimize de göz atmakta yarar vardır.
http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/19.php
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...

Çevrimdışı bensay

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 1719
  • Eşey: Bey
    • MSN Messenger - m.bagci67@hotmail.com
    • Kimliği Görüntüle
    • gelgelturkce
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #3 : 01 Şubat 2008, 22:29:29 »
Güzel olmuş arkadaşım. Bu arada venüs için "çolpan, çoban yıldızı, akşam yıldızı" gibi sözcüklerimiz varmış, yeniden yazışmak üzere.
www.gelgelturkce.blogcu.com
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.

Çevrimdışı Temirbek

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 1384
    • Kimliği Görüntüle
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #4 : 02 Nisan 2008, 21:51:24 »
Erendiz "jüpiter", Sekendiz "satürn", Çolpan "venüs"





Çevrimdışı uzunöykü

  • Türkçe Göñüllüsü
  • **
  • İleti: 144
  • Eşey: Bey
    • Kimliği Görüntüle
Gezegen adları
« Yanıt #5 : 11 Nisan 2008, 22:20:49 »
Venüs:Çolpan
Jüpiter:Erendiz
Mars:Sakıt, Bakır....(bakırla-kızıl rengi nedeniyle- ilgili bir adı daha vardı da şu an anımsayamadım)
Satürn:Sekendiz
Öbürleriyle ilgili bilgisi olan varsa güzel olur...

Çevrimdışı uzunöykü

  • Türkçe Göñüllüsü
  • **
  • İleti: 144
  • Eşey: Bey
    • Kimliği Görüntüle
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #6 : 11 Nisan 2008, 22:42:01 »
DLT'den
Bakırsogum: Merih yıldızının adıdır. Kızıllıkta bakıra benzetilir.

Mars:Bakırsokum

Çevrimdışı Yérbey

  • 16 Eylül 2007
  • Türkçe Göñüllüsü
  • **
  • İleti: 458
  • Eşey: Bey
  • Güçsz bir yavruyu küçmseme, birgün kaplan olabilr.
    • Kimliği Görüntüle
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #7 : 29 Temmuz 2008, 10:33:06 »
Erdenay > Merkür
Umay > Venüs
Acun > Dünya
Kızıl Gezegen > Mars
Erendiz > Jüpiter
Sekendiz > Saturn
Tengerdiz > Uranus
Usandız > Neptün

Son durum bu mudur ?
Oydaşıksak belgeliğime ekliyeceğim.
- Yaşlanmanın en güzel yanı, yaşamın bize öğrettiği derslerdir.
- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
- Güvenebileceğin tek kişi, aynadaki yansımandır.
- Borç yiğidin kamçısı değil; tam tersi sancısıdır.

// Yerbey

Çevrimdışı bensay

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 1719
  • Eşey: Bey
    • MSN Messenger - m.bagci67@hotmail.com
    • Kimliği Görüntüle
    • gelgelturkce
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #8 : 29 Temmuz 2008, 10:56:58 »
Mars için "kızıldız" bir seçenek olabilir.

Eski Türkçe İdi (Tanrı) "r" diyeleği ile "iri" oluyor, buna "damız" sözünü eklediğimizde "iridamız/arıdamız/ardamız.." derken Artemis'e benzerlik ilginçtir.
www.gelgelturkce.blogcu.com
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.

Çevrimdışı Göktürk

  • Yeñi Üye
  • *
  • İleti: 18
  • Eşey: Bey
    • Kimliği Görüntüle
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #9 : 29 Temmuz 2008, 23:08:33 »

Uranüs......Yunan söybiliminde (mitolojisinde) Tanrıların atası

uranyum       [xx/a] bir element   ~ YLat uranium a.a. ☼ 1789 Klaproth, Alm. kimyacı < öz Uranus 1. Yunan mitolojisinde tanrıların atası, 2. 1781 yılında keşfedilen gezegen < EYun ouranós gökler, gökyüzü 


Satürn......sekendiz
http://tr.wikipedia.org/wiki/Sat%C3%BCrn_%28gezegen%29


Birçok örnekte görüldüğü gibi bilimle uğraşanlar ad koyma konusunda hiç de bilimsel, nesnel davranmıyorlar. Tüm Acun' a kendi günaylarını (tarihlerini) dayatıyorlar.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Tengricilik
Tengricilik geçmişi konusunda onlardan aşağı değil tersine tek Gök Tanrı inanışımızla çok daha ileri olduğumuza göre biz de kendi Tanrı adlarımızı gezegenlere koyarak geçmişimizi geleceğe sağlamca bağlayabiliriz. Gezegen simgeleri de doğal olarak Orhun tamgalarından alınabilir.

Kimi yazılar:
http://vlib.iue.it/carrie/cec/TENGRICILIK.shtml
http://f27.parsimony.net/forum67480/messages/1632.htm

Burada da 6 yapraklık bir özet bulunmakta http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/cetin_01.pdf
Buna benzer daha birçok konuda araştırma yazıları ise,
http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/halkbilim_ana.php

Ne dersiniz, kendi geçmişimizle uzay ile evreni yeniden yaratmaya, tanımlamaya değmez mi?

Örneğin:
Altaylıların bazı güçlü doğa-ruhları 
Altay Han: Altay dağlarının efendisi. Altay dağlarının zirvesinde oturduğuna inanılan çok güçlü bir ruh.
Buncak Toyun: Buzul Toyun ile birlikte gök âleminin en yüksek katında büyük Kara Han'ın sarayına giden yolun bekçiliğini yapar.
Demir Han: Güçlü bir dağ ruhu.
Talay Han: Güçlü bir dağ ruhu.
Okto Han: Yer Su kategorisinden, güçlü bir dağ ruhu

Erleg Han (Erlik Han), yeraltının efendisi. Doğu-"tenger"i.(Tanrısı)
Usan Han, su ruhlarının efendisi. Güney-tengeri. (Tanrısı)
Tatay Tenger(Tanrı), kuzeyden çağrılır. Fırtınaların, yıldırımların ve hortumların efendisi.

Gibi adlar gezegen adlarımız olamaz mı?

Uğrola



bence olabilir güzel bir fikir ama serendiz,erendiz ... fikiri de  usa yatiyor
EY TÜRK IRKI ???T?N

ÜSTTE MAV? GÖK ÇÖKMED?KÇE

ALTTA YA?IZ YER DEL?NMED?KÇE

SEN?N ?L?N? VE TÖREN? K?M BOZAB?L?R ?

Çevrimdışı Gökbey

  • Gökbey ULUÇ
  • Yönetici
  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 1591
  • Eşey: Bey
  • Türk'çe Yaşam
    • MSN Messenger - uluc@turkcesivarken.com
    • Kimliği Görüntüle
    • Göktürkçe Araştırmaları
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #10 : 20 Haziran 2009, 17:32:59 »
Erdenay > Merkür
Roma söylenbilimiñde çav (haber)  tañrısınıñ adı Merkür’dür. Yunan söylenbilimiñdeki Hermes ile eşdeğerdir. Bu öbür tañrılarıñ eñ hızlısı ulayı (ve) eñ kurnazıdır. Bilindiği üzre, bizde vâr oluştan beri tek Tañrı inançı olduğundan bu söylenbilimlere ayak uyduramayacağız. Ançıp (ama) bizim de tinlerimiz (ruhlarımız) vâr. “Kötülük tini, iyilik tini” gibi. Merkür için önerimiz; Erdenay’dır.
Erdenay; Sibirya Türklerinde, Tañrı’nıñ kişilere bildirmek istedikleri iyi kararları ileten tindir; Cebrail gibi.

Altayhan > Uranüs
Yunan söylenbilimiñde tañrılarıñ atasıdır. Biz yiñe bir tin (ruh) önerisiñde bulunacağız. Altay dağlarınıñ çelebisi (efendisi) olan “Altayhan”. Altay dağlarınıñ doruğuñda (zirvesiñde) oturduğuna inanılan çok güçlü bir tin (ruh).

Talayhan > Neptün
Romalılarıñ deñiz tañrısıdır. Bizim de yiñe bu iş ile uğraşan bir tinimiz var; Talayhan.
Talay, öz Türkçe okyanus demek.

Sonuç olarak gezegen adlarımız;
Erdenay : Merkür
Çolpan : Venüs
Yertinç : Dünya
Kızıldız : Mars
Erendiz : Jüpiter
Sekendiz : Satürn
Altayhan : Uranüs
Talayhan : Neptün


Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com

Çevrimdışı Yérbey

  • 16 Eylül 2007
  • Türkçe Göñüllüsü
  • **
  • İleti: 458
  • Eşey: Bey
  • Güçsz bir yavruyu küçmseme, birgün kaplan olabilr.
    • Kimliği Görüntüle
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #11 : 21 Haziran 2009, 13:11:50 »
Alıntı
Sonuç olarak gezegen adlarımız;
Erdenay : Mekür
Çolpan : Venüs
Yertinç : Dünya
Kızıldız : Mars
Erendiz : Jüpiter
Sekendiz : Satürn
Altayhan : Uranüs
Talayhan : Neptün

Baş damgalarıñı kullanarak, kolay öğrenme yordamı geliştirdim;

Ez Çiğne Ye KES AT
- Yaşlanmanın en güzel yanı, yaşamın bize öğrettiği derslerdir.
- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
- Güvenebileceğin tek kişi, aynadaki yansımandır.
- Borç yiğidin kamçısı değil; tam tersi sancısıdır.

// Yerbey

Çevrimdışı fankibiber

  • Türkçe Göñüllüsü
  • **
  • İleti: 431
  • Eşey: Bey
    • Kimliği Görüntüle
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #12 : 20 Şubat 2011, 10:16:48 »
Plüto? Plüto'yu gezegenden saymıyoruz demeyiñ lütfen.

Erlikhan. :) Yeraltı tañrısı.
Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.

Çevrimdışı cavabien

  • Türkçe Göñüllüsü
  • **
  • İleti: 188
    • Kimliği Görüntüle
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #13 : 20 Şubat 2011, 10:45:53 »
erlikhan  pluto değil 

erlıkhan - akşamların çolpan  - venus

çolpan  sabahların çolpan - venus


Çevrimdışı Baturalptürk

  • Dil Emekçisi
  • *****
  • İleti: 529
  • Eşey: Bey
    • MSN Messenger - baturalpturk@hotmail.com
    • Kimliği Görüntüle
    • Ulatı (e-ileti)
Ynt: Gezegen Adları denemeleri
« Yanıt #14 : 20 Şubat 2011, 15:52:00 »
Benim bulgularım şöyle:

* Merkür (Utarit) = Arzu tilek (Kutadgu Bilig)

basa geldi Arzu Tilek arzular
kayuka yaguşsa angar öz ular
(bundan sonra Utarit gelir; ona kim yaklaşırsa dilek ve arzularına kavuşur.)

Türk Mitoloji'sini anlatan kitaplarda "dilek" diye de geçer.

* Venüs (Zühre) = Sevit (KB)

sevüg yüz urundı bişinçi Sevit
seve baktı erse sen özni avıt
( Beşincisi Venüs, sevimli yüzünü gösterir; sana severek bakarsa müsterih ol.

"Çolpan" da sözlüklerimizde bulunan ve Sümerce'de benzerini gördüğümüz bir kelimemiz.

* Mars (Merih) = Kürüd (KB) , Bakırsokum (KB, DLT)


üçünçi Kürüd geldi köksün yorır
kayuka bu baksa yaşarmış kurur
( üçüncü olarak Mars gelir, gazapla dolaşır; nereye bakarsa yeşermiş olan kurur.)

DLT'de "bakırsokum" için 'Merih yıldızının adı. Kızıllıkta bakıra benzetilir' ibaresi var.


* Jüpiter (Müşteri) = Ongay (KB) , Karakuş (KB, DLT)

anıngda basa boldı ikinç Ongay
bir evde kalır on adın iki ay
( Ondan sonra ikinci Jüpiter gelir; bir burçta on iki ay kalır.)

baka kördi öngdün Karakuş togup
kopa geldi yirdin yalın teg bolup
( Dikkat etti, önce Jüpiter kalkıp; alev gibi yerden yükselmeye başladı)

DLT'de: 'Müşteri yıldızının adıdır. Bu tanla beraber doğar. Buna bazen Karakuş Yulduz dahi denir.' ifadesi bulunuyor.

Jüpiter için KB ve DLT'de bulunan bir diğer sözcüğümüz olan "Erendiz" güncel sözlüklerimizde mevcut.

* Satürn (Zühal) = Sekendiz

DLT ve KB'de  yer alan bu sözcük güncel sözlüklerimizde bulunduğundan eski metinleri yazmıyorum.

Ek olarak şunları belirtmek istiyorum:

KB'de Güneş için 'Gün' kelimesinin yanısıra 'Yaşık' sözcüğü; DLT'de ise 'Kuyaş' sözcüğü bulunuyor.

KB'de Ay için 'Yalçık' sözcüğü bulunuyor.

Uzun süreceği için birer örnek dahi veremiyorum.

KB'de şöyle diyor:

yarattı kör evren tuçı evrilür
anıng birle tezginç yime tezginür


Burada çok önemli bir nokta var. Evrilmek (dönmek) kelimesi ile "evren (KB'de var)"in aynı kökten geldiği anlaşılabiliyor.

Daha önemlisi 'tezginmek' sözcüğü ki anlamı "bir eksen etrafında dönmek demekmiş". İngilizce'de "rotate" sözcüğünün bugünkü Türkçe'de tam karşılığı bulunamazken o dönemde böyle bir sözcük varmış. Hatta, "tezginç" kelimesi var ki "dünya ve hayat" anlamlarına geliyor.

tezginç = dünya

DLT'den:

kök çıgrısı = gök kubbe
temür kazñuk = kutupyıldızı, demirkazık (TS'de var)
ülker = süreyya (TS'de var)
yetigen = büyükayı, dübbüekber (TS'de 'yedigir' şeklinde var)