İstanbul, Türkiye
bilgi@turkcesivarken.com

Kategori: Köşe Yazıları

Düğmeliklere Özgürlük: Diren ñ ile é!

Geçen gün Başbakan R. T. Erdoğan, “Demokratikleşme Paketi” adında bir açıklama yaptı, salıklardan biliyorsuñuzdur. Kimileri alkışlarken kimileri beğenmedi, kimileri yétinmezken benim de içinde olduğum kimileri ise “Dağ fâre doğurdu” dédi. Ancak, bohçanıñ niteliği né olursa olsun, bohçanıñ içinden siyâsî gündemi değil de, daha çok bizleri ilgilendirecek ufak bir değişiklik çıktı: bu değişikliği Başbakan, “klavyelere özgürlük”…
Devamı

Bütün Bunlar Boşuna mıdır?

Yıllar önceydi. Bir akçaevinin1 iş sınavına girecektim. (Yaşama atılmam gerekti. Onlar “toplumsal baskı”yı üzerimde duyduğum sürevlerdi.). Ağabeyim beni sınavın yapılacağı yere arabasıyla götürüyordu. Ben – alışılageldiği üzere – suskundum. Dışarıdaki kış görünümünü: koşuşturan kişileri, taşıt ırmağını… sözümona izliyordum. Gergin, tedirgindim. Benim dilsel duyarlığımı bilen ağabeyim, “Kimsenin Türkçeyi iplediği yok. Usunu başına devşir: Çalışmalısın. İş görüşmesinde…
Devamı

Altay Dillerinde Sayılar: bir sayısı (I)

Bilindiği gibi Türkçe, Moğolca, Mançu-Tuñuzca, Korece ma Japoncanıñ köken olarak tek bir dile dayandığı kuramıñ adı Altay Dil Kuramıdır, Korece ile Japoncanıñ ayrı tutulduğu duruma da Klasik Altay Dil Kuramı dénir. Buna göre, tüm bu diller Ana Altayca adındaki bir dilden ayrışıp gelişmiştir. Ancak bu kuramıñ benimsenmesi bu deñli kolay olmamıştır. Nétekim, kurama bugün bile…
Devamı

Dil Üzerine -I

Esen olsun. Değerli Oktay Doğangün Bey sayesinde bu mecrada yazmaya başladım. Yeni bir mecrada yazmaya başlamak her zaman heyecan vericidir ama, bu defa daha kıymetli: Türkçe’ye dair ciddi bir kaygı taşıyan ve samimi bir tavırla emek veren insanların bulunduğu bir platforma bir şekilde dahil olmak, mutluluk verici. İlk yazım olması sebebiyle, “dil meselesi”nin, ya da…
Devamı

Türklerde “güç” ile ilgili sözcükler (II)

  Önceki yazıda Türkleriñ ulusal oynu olan güreşten yola çıkıp güç, gür, güt- sözcükleriniñ Eski Türkçe *kǖ- (korumak) sözcüğünden geliyor olabileceğini öne sürmüştük (bunu yapabilmek için Çuvaşçadaki ipuçlarına dayanarak gür sözcüğünüñ uzun /ü/’lü biçimden geldiğini varsaymıştık). Elimizdeki ésin kaynağı Türklerdeki güç kavramıyla korumak kavramınıñ ilişkisiydi. Bu yazımızda ise ayakta durmak ve diz kavramlarınıñ güç ile…
Devamı

Tañrı adı üzerine

06 Şubat 2008’de yazmış olduğum bir yazıyı güncelleyerek aktarmak isterim. Kimileri, Tañrı adınıñ kullanılmasına karşı olduklarını söylerler. Tañrı demenin günah olduğunu savunurlar. Tañrı adının kullanılmaması gerektiğini düşünenlerin kendilerince öñe sürdükleri gerekçeleri birkaç maddede toparlanabilir; 1) Tañrı adı Türkleriñ eski dini olan Teñricilik inancından gelen bir addır, bu nedenle kullanılması uygun olmaz. 2) Tañrı adı, 99 Güzel Ad (Esmâ’ûl Hûsnâ) içinde olmadığından kullanılması…
Devamı

İngilizce Salgını ile Türkçenin Geleceği

İlkin bilinen kimi gerçekleri anımsatmada yarar görüyorum: İngilizce, 19. yüzyılda güdülen İngiliz sömürgeciliğiyle uluslararası bir dil durumuna gelmiştir; İkinci Yeryüzü Savaşından sonraysa Amerikan yayılmacılığıyla en önemli dil sayılır olmuştur. Ülkemiz 1950’den başlayarak Amerikancılığın etkisi altına girdiğinden/sokulduğundan, İngilizce önce birinci yad1 dil konumuna erişti. Bunun ardınca İngilizce öğretim yapan özel okullar çoğaldı. 1980’den beriyse ipin ucu…
Devamı

“Türkçeniñ Dil Ailesi” yazısına éleştiri

Alp Temirbek adlı yazarımızıñ “Türkçeniñ Dil Ailesi” başlıklı yazısında Türkçeniñ hangi dil ailesine üye olduğu tartışılmış. Köşe yazarımız ve çok eskiden béri üyemiz olan Alp Temirbek’e göre, Türkçeniñ önceden Ural-Altay Dil Ailesine üye olduğu sanılmaktayken soñradan Ural Dil Ailesiniñ ayrık bir dil öbeği olduğu añlaşılmış. Ardından Temirbek, içinde Türkçeniñ de olduğu gériye kalan dilleriñ bulunduğu…
Devamı

Okumak Ya Da Okumamak

Kişi bilgi edinmek; başkalarının duygularını, düşüncelerini öğrenmek için okur. Doğallıkla okursa… Okumak kendimizi geliştirmeyi, öğrenme ongunluğunu duymayı, yazınsal tat almayı sağlar. Demek yerinizde saymamak, eşdeyişle “bilişsel” bakımdan ilerlemek istiyorsanız okursunuz. Yazın yapıtlarıysa okura verdiği tat yanında acıma, anlayış ile eşduygu1 kazandırır. Hiç okumaksızın aydın olun(a)maz. Okuma araçları ile yöntemleri ayrımlılaşsa da okuma eylemi geçilmezliğini –…
Devamı

Özleştirme, Türk Dillerini Bölüyor mu?

Yad kökenli sözcükleriñ yérine anadilimizden karşılıklar buluyor, diriltiyor, türetiyoruz diye, kimileyin işitilmedik söz bırakmayanlar oluyor. “Efendim; biz özleşiyoruz ancak, öbür Türk yurtları ile aramızda uçurum oluşuyor, birbirimizden ayrılıyoruz. Dolayısıyla bu yaptığınız, dili geliştirmek déğil, baltalamak oluyor.”  Bunuñla yétinmeyip, satkın (hain) yapanlar da bulunmaktadır. Daha ileri gidip, dışgüçlerce beslendiğimizi, onlara çalıştığımızı, onlardan akça aldığımızı diyenler de…
Devamı