İstanbul, Türkiye
bilgi@turkcesivarken.com

Kategori: Köşe Yazıları

Bahadır Çiğsi Yazması

Türkistan’ın Turfan ilinde, 20. yüzyılın başlarında yapılan kazılarda, yüzlerce bet el yazması bulundu. İçeriği Çince, Moğolca, Soğdça, Uygurca gibi birçok Asya dilinde yazılmış geñeli dinsel içerikli yazmalardır. Uygurca yazmalar arasında, onumsal (tıbbî) bilgiler içeren bilgiler yer alması ayrı bir güzellik. Bu yazmalar arasında Türk âbecesi ile yazılmış birkaç yaprak da çıktı. Bu yazıda,  Tun –…
Devamı

Orkun Yazıtlarında Türk Sözcüğü

Türk dili uzmanı M. Ergin, Orhun yazıtları hakkında, “Türk adının, Türk milletinin isminin geçtiği ilk Türkçe metin. İlk Türk tarihi. Taşlar üzerine yazılmış tarih. Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, milletle hesaplaşması. Devlet ve milletin karşılıklı vazifeleri. Türk nizamının, Türk töresinin, Türk medeniyetinin, yüksek Türk kültürünün büyük vesikası. Türk askeri dehasının, Türk askerlik sanatının esasları.…
Devamı

Türk Sözcüğü Üzerine

Bugün bilimsel alanda, “Türk” sözcüğünün sıfırdan sonra altıncı yüzyıl ortasında Göktürkler tarafından kurulmuş olan devlet (552-744) ile ortaya çıktığı bilinmektedir. Buna göre, “Türk” sözcüğü ilk olarak Çin yıllığı Çou-şu’da, Göktürk birliğini göstermek üzere 542 yılında ve Batı Wei imparatoru T’ai-tsu tarafından Göktürk şefi Bumın’a elçi gönderilmesi dolayısıyla da 545 yılında görülmektedir[1]. Geçen yüzyıldan beri birçok…
Devamı

Tabldan Davula Tüngür I

Davul sözü geniş anlamda kasnaklı vurmalı çalgıların genel adıdır. Dar anlamdaysa geniş kasnaklı, kazansız vurmalı çalgıdır. En geniş anlamıylaysa davul sözü bateri, davul takımı sözlerinin eşanlamlısı olarak vurmalı çalgı takımı anlamındadır. Davul sözünün genellikle Arapça tabl sözünden bozma olduğu kabul edilir (1). Dilimizde oldukça eski bir alıntıdır. Divan’da tovıl biçiminde geçer (7). Çalgıbilimci Gazimihal bu…
Devamı

Turfan Yazmalarını Okuma Çalışması

Türkistan’ıñ Turfan ilinde, 20. yüzyılın başlarında yapılan kazılarda, yüzlerce bet el yazması bulundu.

Çinçe, Moğolca, Soğdça, Uygurca gibi dillerin kullanıldığı, genellikle de dinsel konuların işlendiği yazmalar arasında Türk âbecesi, başka bir deyişle Orkun-Yenisey âbecesi ile yazılmış yapraklar da bulunmaktadır. Yazımızda, bu yapraklardan biri incelemektedir.

Ayın Çatlatmak

Osmanlıca’da  cami, terfi, menşe, sanayi, mevki, mevzu, bayi, irtica vb. sözcükler ‘ayın’ ile bitiyor. Arapça’da ‘ayın’ gırtlaktan gelen, Türkçe karşılığı olmayan bir sesin adı. Tabii ki Yazı Devrimi’nden sonra bu harf  yeni abece ile gösterilemedi. Ardından da yepyeni bir tartışma söyleyişte olduğu gibi yazımda da başladı: uçak sanayii mi, uçak sanayisi mi? Yaşı geçkince olan pek çok dilci tercihini…
Devamı

Şapkasız Çıkmam Ağbi!

Her ne kadar İstanbul ağzına göre telafuz yapsak da yazı dilinden konuşmaya ince ayrılıklar olduğu bilinir. Nitekim ilk zamanlarda Türkiye Türkçesiniŋ, okunduğu gibi yazılan ve yazıldığı gibi okunan bir dil olması istenmiştir. Soŋraları öyle olmaktan yâzmıştır ama o kadar da çok uzaklaşmamıştır. Okunuş ve yazışıŋ birebir olmaktan sapmasınıŋ eŋ büyük örŋeği, şapkanıŋ kullanımınıŋ kısıtlanmasıdır. Evet,…
Devamı

Yelveren’i bilmeyen yokmuş!

Eski betikçileri (sahafları) dolaşırken, yaşlı bir amcanıñ baktığı satağa yâni dükkâna girdik. Amcamız, ne bilgisayar kullanıyor ne de bu tür bir aygıt. Sorduğumuz her betiği, önce düşünür, soñra “var” ya da “yok” diye yanıtlardı. Aytış koyulaşınca, içerisi epeyce ısınmaya başladı. Ben hemen araya girdim; “ya bi yelveren olsaydı keşke…” Amca, hiç duraksamadan, “yok be oğlum, hasta ediyor o” diye yanıtıñı verdi.

Kyu Klavyeniŋ Götürdükleri

İletmen gavurcası instant messenger yazılımlarında Türkçe yazımıŋ yoz yoz yozlaştığını hepimiz izleriz. Buna kamu arasında MeSeNe Türkçesi de denr. Özelliklerini hepimiz biliyoruz ama üstünden geçeyim biraz. Bir kere, Türkçe karakter yoktur diyemeyiz, var, ama bir tâne: ı. Bu i harfiniŋ yerinedir. Diğerleri olan ğ, ş, ö, ü, ç kesinlikle kullanılmaz. Tabi v yerine w, ayrıca…
Devamı

Söylenenlerin tersine, Türkçe gelişiyor!

Geñelağıñ yaygınlaşmasıyla, dile duyarlı, eñ azından neler yaşandığından çavı (haberi) olan gençler sürekli yeñi akımlar düzenlemekte, “Türkçe, Turkcheleshmesing” gibisinden sözlerle birileriñi uyarmaya çalışmaktadır.

Durum böyle olunca, bu gençleri birer av olarak gören yazar takımı, tümüyle tecimsel (ticârî) erekli betikler (kitaplar) yazmaktan geri kalmıyor. Bu betiklerde, Türkçe’niñ bitişe doğru ilerlediğiñi, yok olma süreciñe girdiğiñi, böyle giderse de ulusumuzu yitireceğimizi söyleyenler olmuştur.