baba, bebe, bibi, dede, keke, nene, ana, ata, aba, aga, eçe, eçi, çiçi…

Bu sözcükleriñ eki, kökü yok. Başlı başlarına birer kök sözcükler. Bu kökleri oluşturanlar ise “bebekler”. Bebekleriñ ağzıñdan çıkan ilk sözcükler nasıl olmuşda büyüklerince de taplanmış (kabūl edilmiş), çok ilginç doğrusu.

Bu sözcüklere öbür uluslarda da denk gelebilirsiniñiz ançıp (ama) kimse kimseden alıntı yapmamıştır.

Almanca > mama (ana) , papa (baba) , neun (nene)
Arnavutça > mamaja (ana) , babai (baba) , nëntë (nene)
Fransızca > mére (ana) , pére (baba) , neuf (nene)
İngilizce > mam, mama (ana) , papa (baba) , nana (nene)
Eskimo dillerinde > aana, nana (ana) , aata (ata)

Eskimo dilleriñdeki benzerlik ilgi çekicidir. Ha buradan, Türk kökenli sonucuna vârmayıñ sakın.

Türkçede, genelde birinci dereceden akraba adlarıñda bebek dili epeyce egemen durumda. “Görümce, kayınço, kayınbaba, kayınana, kayınata” gibi sözcükleri ise büyükler geliştirmiş. E bebek ne ânlasıñ bu tür kavramları, bilse oñlara da karşılık bulurdu; bundan kuşkum yok. Öbür dillerde bu egemenlikten söz etme durumu pek yok. Geñeli, büyükleriñ geliştirdiği sözcükleri kullanıyor.

Bunlarıñ yanında “meme” sözcüğü var.

İngilizcede “mamma” diye geçiyor. Estonyaca’da “même” deniyor.

“Kaka” sözcüğü de evrensel sayılabilir; Farsça kak, Yunanca kaká, Ermenici kak, Latince caca, Fransızca caca.

Geñel olarak şu yargıya ulaşılabilir; tek seslemi yiñeleyerek sözcük oluşturmak.

Yukarıda añlatıklarımıza ek olarak; “cici, bıcı bıcı, ınga, dehdeh, pipi, gugu (kuş), popo, agu gugu, ninni, çiş”  gibi sözcükler de var. “Inga” sözcüğüñde geñizcil n (ñ) sesiniñ olması da ayrı bir güzellik.

__________________________

Gökbey ULUÇ