İstanbul, Türkiye
bilgi@turkcesivarken.com

2008 Kaşgârlı Mahmut Yılı

UNESCO, 2008’i 1000. doğum yılı nedeniyle Kaşgarlı Mahmut yılı ilan etti. Bu yılın, ilk sözlüğümüz ve dilbilgisi betiğimiz Divanü Lûgati’t-Türk‘ün yazarı Kaşgârlı Mahmut adına kutlanacak olması, Türk dili ve Türk ekini açısından önemli bir kazanç olarak görülüyor.

Yazılışı, içeriği ve tek tıpkısının bulunuşu bile belgesel izlencelere konu olabilecek Divanü Lûgati’t-Türk’ün ve yazarı Kaşgârlı Mahmut’un ülkemizde ve acunda tanıtımı için Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türk Dil Kurumu tarafından çalışmalar başlatıldı.

2008’in Kaşgârlı Mahmut yılı olması için girişimde bulunan Ekin Bakanlığı, yılı geniş kapsamlı etkinliklerle ele almak istiyor. Bu kapsamda Divanü Lügati’t-Türk’ün tıpkıbasımı yapılacak ve Türkiye’nin onur konuğu olarak katılacağı Frankfurt Betik Sergisi’nde sergilenecek. Kaşgârlı Mahmut’un Doğu Türkistan Kaşgâr’da bulunan türbesi yerinde incelenecek, gerekirse onarılacak. Bakanlığın yapmaya başladığı ilk etkinlik ise Hacettepe Sonokulu Türkiyat Araştırmaları Araştırıevi ile birlikte düzenleyecekleri uluslararası sunultay. Almanya, İngiltere ve ABD’deki çeşitli sonokullarda çalışan bilim adamlarının yanı sıra Rusya, Tataristan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Azerbaycan gibi Türk cumhuriyetlerinden birçok bilim adamının katılacağı sunultayın ana konusu Kaşgârlı Mahmut ve Divanü Lûgati’t-Türk olacak. Acunun ilk karşılaştırmalı dil bilimcisi olan Kaşgârlı Mahmut, aynı oğurda bütün Türk acunun ortak atası kabul ediliyor. Bunu dikkate alan bakanlık, Kaşgârlı Mahmut’u anma ve anlama etkinliklerine diğer Türk cumhuriyetlerinde ve doğum yeri olan Kaşgâr’da da devam edecek.

TÜRK DİL KURULTAYI, KAŞGÂRLI MAHMUT İÇİN TOPLANACAK

Türk Dil Kurumu da ulusal ve uluslararası çapta etkinliklerle bu yılı değerlendirmeyi hedefliyor. Türk Dil Kurumu’nun dört yılda bir düzenlediği Uluslararası Türk Dili Kurultayı’nın altıncısı bu yıl 20-25 Ekim günlerinde yapılacak. Kaşgârlı Mahmut’un bininci doğum yılı dolayısıyla kurultayın iki ana konusundan birisi Kaşgarlı Mahmut ve Divanü Lûgati’t-Türk olarak belirlendi. TDK Başkanı Bilge. Or. Şükrü Halûk Akalın, kurultayın duyurularında ve afişlerinde Divanü Lûgati’t-Türk’teki haritayı öne çıkardıklarını söylüyor. Dışişleri Bakanlığı ve büyükelçiliklerin katkılarıyla acunun en uzak noktalarında bile Türkçe öğreten, Türk dilini araştıran bütün bilim yalıngukları belirledikleri belirten Akalın, bunların hepsini kurultaya davet ettiklerini söylüyor. Kurultayın yanı sıra, Hacettepe Sonokulu ile birlikte TDK, mayıs ayında doğrudan doğruya Kaşgârlı Mahmut ve Divanü Lûgati’t-Türk konulu bilimsel bir toplantı düzenleyecek.

TDK, bu iki etkinliğin yanı sıra Kaşgar’da veya Urumçi’de Çin sonokuluyla birlikte uluslararası anma toplantısı düzenlemeyi hedefliyor. Şükrü Akalın, TDK’nın yayımladığı Divanü Lûgati’t-Türk’ün son baskısını 2005’te Kaşgarlı Mahmut’un türbesine armağan ettiklerini ifade ederek, “Şimdi orada Divanü Lûgati’t-Türk’ün acunun çeşitli yerlerindeki baskılarının yer aldığı bir kitaplığın oluştuğunu öğrendim. Kaşgar’da gerçekleştireceğimiz bu toplantıyla Kaşgarlı Mahmut’un tini şâd olacaktır” diyor. Divanü Lûgati’t-Türk’ün Besim Atalay tarafından yapılan çevirisi geçen aylarda yeniden yayımlandı.

http://www.kasgarlimahmud.org