Türkçesi Varken yérliğinde néler var?

Bu bétik, dil üzerine yapılan yazışmaları içerir. Yazışmalarıñ tümü birbirinden bağımsız olup; günay, önem sırasına konmamıştır. İçerik, turkcesivarken.com/yazismalik yérliğinden sağlanmıştır. Yérliğiñ kuruluş yılı olan 2007′den başlayarak, günümüz 2012 yılına dek yazılmış olan, okuyucuyu doyurucu nitelikteki yazılar derilmiştir. Sözcük türetimi, köken açıklaması gibi başlı başına bétik oluşturabilecek ulamlar es géçilmiştir. Amaç, önemli yazışmaları somut olarak sunmak, [...]

Alp Beylikli adlı yazarımızıñ “Türkçeniñ Dil Ailesi” başlıklı yazısında Türkçeniñ hangi dil ailesine üye olduğu tartışılmış. Köşe yazarımız ve çok eskiden béri üyemiz olan Alp Beylikli’ye göre, Türkçeniñ önceden Ural-Altay Dil Ailesine üye olduğu sanılmaktayken soñradan Ural Dil Ailesiniñ ayrık bir dil öbeği olduğu añlaşılmış. Ardından Beylikli, içinde Türkçeniñ de olduğu gériye kalan dilleriñ bulunduğu [...]

Kişi bilgi edinmek; başkalarının duygularını, düşüncelerini öğrenmek için okur. Doğallıkla okursa… Okumak kendimizi geliştirmeyi, öğrenme ongunluğunu duymayı, yazınsal tat almayı sağlar. Demek yerinizde saymamak, eşdeyişle “bilişsel” bakımdan ilerlemek istiyorsanız okursunuz. Yazın yapıtlarıysa okura verdiği tat yanında acıma, anlayış ile eşduygu1 kazandırır. Hiç okumaksızın aydın olun(a)maz. Okuma araçları ile yöntemleri ayrımlılaşsa da okuma eylemi geçilmezliğini – [...]

Yad kökenli sözcükleriñ yérine anadilimizden karşılıklar buluyor, diriltiyor, türetiyoruz diye, kimileyin işitilmedik söz bırakmayanlar oluyor. “Efendim; biz özleşiyoruz ancak, öbür Türk yurtları ile aramızda uçurum oluşuyor, birbirimizden ayrılıyoruz. Dolayısıyla bu yaptığınız, dili geliştirmek déğil, baltalamak oluyor.”  Bunuñla yétinmeyip, satkın (hain) yapanlar da bulunmaktadır. Daha ileri gidip, dışgüçlerce beslendiğimizi, onlara çalıştığımızı, onlardan akça aldığımızı diyenler de [...]

Türkçeniñ hañgi dil ailesine mensup olduğu kimi çevrelerce hâlâ tartışılmaktadır. Türkçe, kimilerine göre Ural-Altay Dil Ailesine mensuptur. Ancak bu görüş yañlıştır, çünkü Ural-Altay Dilleri Ailesi diye bir dil ailesi olmadığı, Ural Dilleri Ailesiniñ müstakil bir dil ailesi olduğu saptanmıştır. Bu görüşüñ yañlışlığı añlaşıldıktan soñra, Türkçeniñ Altay Dilleri Ailesine mensup olduğu söylenmeye başlandı. Ancak, yaklaşık 50 [...]

2011 yılından bu yana Türk damgalarınıñ öğrenilmesi adına çalışmalarda bulunuyor; kurs açıyor, toplu öğrenimlerin olmasını sağlıyorum. İlk kursumu (bundan böyle öğrenek diyeceğim) 2011 yılında Iğdır’da çocuklara géçmiştim.[1] Buradaki deneyimlerimi bir günlüğe yazmış, hangi damganıñ daha öncelikli öğretilmesi gerektiğini, hangisiniñ öğrenme güçlüğünüñ ne düzeyde olduğunu birbir belirlemiş, öğretim süreci için bir yordam çıkarmıştım. 2012 yılınıñ soñlarına [...]

Türkçe Bitki Adları Sözlüğü,1 eczacılık bilmeni2 Turhan Baytop’un handiyse yarım-yüzyıllık çalışmasının sonucudur. “Anaereği ülkemizde ilboyca3 kullanılan bitki adlarının bitkibilim alanında geçer Latince karşılıklarını saptama” olan Sözlük’te 1.300 denli çok bitki türünün Latince adları bulunuyor; belirlenmiş Türkçe bitki adlarının sayısıysa 4.000 dolayında.4 (Latince Bitki Adları dizini okura kolaylık sağlamış.). Ayrıca Baytop’ça çekilmiş 500 ışıkçiziyle5 birtakım bitkiler [...]

Azerbaycan’ıñ başkenti Bakü’de 8 Ocak 2013′te Göktürkçe öğreneğine (kursuna) başladık. 29 Ocak’taki yazılı sınavla da bitirdik. 2011 yazında Iğdır’da obamızdaki çocuklara vérdiğim öğrenek deneyimine güvenerek, böyle bir girişimde bulunma yönünde düşünce belirdi önce. Bunu, Türkem Dersanesi’niñ yönetimine bildirdiğimde olumlu karşıladılar. Elnur Manafov bey, sağolsun dersaneniñ tüm olanaklarını sundu. Böylece biz de, Aralık 2012′de bol bol [...]

Kötümserlik – onun adı üstünde – yaşamı bir bütün olarak kötü görme eğilimidir. Gerçekten bir sayrılıktır. En azından tinsel bir sayrılığın belirtisi sayılır. Dilsel kötümserlikse kötümserliğin dil alanındaki görünüşüdür. Dil söz konusu edildiğinde olumsuz düşünüyor ya da yürek-karartıcı savlar ortaya atıyorsanız, dilsel kötümserliğe tutulmuşsunuzdur. Ne yapıp ederek bu sayrılıksal durumdan kurtulmanız gerekir. Yoksa güzelim yaşam [...]

Bilindiği üzere Türk Dil Kurumu (TDK) Atatürk’ün öncülüğüyle 1932’de bir “dernek” konumunda oluşturulmuştu. 1983’e değin özerkliğini korudu. Bu arada Derleme ile Tarama Sözlükleri’ni, Türkçe Sözlük’ü, Yazım Kılavuzu’nu, türlü uzmanlık alanlarıyla ilgili terim sözlüklerini, Türk Dili dergisini… yayımladı. Bilim ile yazın dallarında ödüller verdi. Çatısı altında toplanmış bilimcilerin, uzcuların1 çabalarıyla Türkçenin gelişip özleşerek varsıllaşması için etkinlikte [...]

Kimi kavramlarıñ Türkçesiniñ olmadığı söylenir. Gérçekten de öyle yad kökenli sözcükler bulunur, Türkçe ile ilgilenen, özleştirme çalışmalarına göñül adamış kişiler bile bu kavramlar karşısında boynu bükük, sessiz kalmışlardır. Örneğin performans sözcüğü… Bu sözcüğe karşılık olarak “başarım” önerilse de, pek yéğlenmemektedir. Oysa “beceri”, bu sözcüğüñ birebir karşılığıdır. Yanlış da olsa, karşılık bulunamayan kavramlar epey vardır. Örneğin [...]